![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-1024x298.png\")
<\/figure>\n\n\n\nVeri (Ing: datum), i\u015flenmemi\u015f bilgi, ya da sistemlerin kendi d\u0131\u015f\u0131ndan elde ettikleri, ger\u00e7ek olaylar ve durumlar ile ortaya \u00e7\u0131kan de\u011ferler olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bilgi (Ing: information) ise, sistem d\u0131\u015f\u0131ndan elde edilen verilerin sistemin i\u015fine yarayacak (ya da yaramayacak) \u015fekilde i\u015flenmesi, analiz edilmesi, s\u0131ralanmas\u0131, di\u011fer veri ve bilgilerle birle\u015ftirilmesi, \u00f6zetlenmesi, raporlanmas\u0131 gibi faaliyetlerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir veri b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Veri \u2013 Bilgi \u2013 \u00dcst Bilgi \u2013 Bilgelik<\/em><\/p>\n\n\n\n \u00dcst bilgi veya yararl\u0131 bilgi kavram\u0131 (knowledge), elde edilen bilgiler b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak, bilinenler b\u00fct\u00fcn\u00fc, \u00e7e\u015fitli bilgiler aras\u0131ndaki ili\u015fkileri de tan\u0131mlayacak bir yap\u0131y\u0131 temsil etmektedir. Ancak \u00fcst bilgi bir b\u00fcy\u00fck-sistemin elde edebilece\u011fi son nokta de\u011fildir. O sisteme ait tecr\u00fcbelerin, \u00e7e\u015fitli olaylara kar\u015f\u0131 olu\u015fmu\u015f tepkilerin, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n ve gen ili\u015fkilerinin de \u00fczerine eklenerek olu\u015fturdu\u011fu bir anlay\u0131\u015f ve kavray\u0131\u015f bilgeli\u011fi olu\u015fturmakta, evrene ve \u00e7ok-b\u00fcy\u00fck-sistemlere bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ger\u00e7ek anlamda, bilgi kelimesinin temelinde bu bilginin payla\u015f\u0131m\u0131na dair ufak belirtiler de bulunmaktad\u0131r. Bilginin sadece o sistem i\u00e7inde kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, di\u011fer sistemlerle de payla\u015f\u0131larak farkl\u0131 bilgi \u00e7e\u015fitlerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilmek, asl\u0131nda bilginin de ileti\u015fim \u00f6zelliklerini \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak bir bili\u015fim kavram\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Bili\u015fim (Ing: informatics), T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye 1966\u2019da kazand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere [1];<\/p>\n\n\n\n \u0130nsano\u011flunun teknik, ekonomik ve toplumsal alanlardaki ileti\u015fiminde kulland\u0131\u011f\u0131 ve bilimin dayana\u011f\u0131 olan bilginin, \u00f6zellikle elektronik makineler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, d\u00fczenli ve ussal bi\u00e7imde i\u015flenmesi bilimi. Bilgi olgusunu, bilgi saklama, eri\u015fim dizgeleri, bilginin i\u015flenmesi, aktar\u0131lmas\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131 y\u00f6ntemlerini, toplum ve insanl\u0131k yarar\u0131 g\u00f6zeterek inceleyen uygulamal\u0131 bilim dal\u0131 olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile, bilginin elde edilmesi ve kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra payla\u015f\u0131lmas\u0131 da bu tan\u0131m i\u00e7inde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bilgiye dayal\u0131 toplumun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck neden, birdenbire bilginin \u00f6nemini anlam\u0131\u015f olmam\u0131z de\u011fil, bilginin \u00f6nemini daha iyi g\u00f6sterecek, daha iyi payla\u015f\u0131m imkanlar\u0131 ve de\u011ferler getiren teknolojik yenilikler ya\u015fam\u0131\u015f olmam\u0131zd\u0131r. Teknolojik yeniliklerin h\u0131zlanmas\u0131ndaki neden ise daha fazla bilgiye ihtiya\u00e7 duyacak, daha karma\u015f\u0131k sistemler i\u00e7inde bulunan insano\u011flunun istek ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bili\u015fim toplumu, daha \u00f6nceden de tarihin farkl\u0131 d\u00f6nemlerinde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 gibi bir ya\u015fama \u015fekli olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6rnek olarak; tar\u0131m toplumlar\u0131, tar\u0131mla ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren, hayat\u0131 alg\u0131lama ve hayat g\u00f6r\u00fc\u015fleri de tar\u0131m \u00fczerine kurulmu\u015f olan, bireyler aras\u0131 ili\u015fkileri ve toplum \u00f6zellikleri tar\u0131m k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc i\u00e7eren topluluklardan olu\u015fmu\u015ftur. Sanayi toplumuna ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci i\u00e7indeki de\u011fi\u015fiklikler, tar\u0131m\u0131n b\u00fcy\u00fck oranda makinele\u015fmesi ve bireylerin katk\u0131lar\u0131n\u0131n farkl\u0131 alanlara kaymas\u0131 ile ate\u015flenmi\u015ftir. Sanayiye dayal\u0131 bir yap\u0131n\u0131n, k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden, insan ili\u015fkilerinden ve hatta yiyecek al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan bahsederken, sanayi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n tamam\u0131yla yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmemiz gerekecektir.<\/p>\n\n\n\n Bili\u015fim toplumu, sonu\u00e7 itibariyle, \u201cbilgi\u201dnin toplum i\u00e7indeki yerinin artmas\u0131, ya\u015fam sistemleri ile ya\u015fam\u0131 kavray\u0131\u015f bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n bilgi temelli bir yap\u0131ya b\u00fcr\u00fcnmesi ile olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Birey olarak bili\u015fim toplumunun i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilmemiz yeterli de\u011fildir. O toplumun \u00f6zelliklerini de yans\u0131tacak bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip olmam\u0131z bizden beklenmektedir. Gelecekte, hangi \u00f6zelliklerin bizi y\u00f6nlendirece\u011fini bilmek belki m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Ancak evrenin ne oldu\u011funu, temel \u00f6zelliklerini bildi\u011fimizi varsayan, ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcn gizemlerini \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnen, fizik biliminden felsefeye kadar \u00e7e\u015fitli dallarda son noktaya gelindi\u011fini s\u00f6yleyenlerin \u00e7ok yan\u0131ld\u0131klar\u0131 g\u00f6rmek art\u0131k a\u015fikar bilim tarihi i\u00e7indeki bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 da olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda talihsiz bir bilim adam\u0131n\u0131n s\u00f6yledi\u011fi gibi \u201cFizikle ilgili her\u015feyi art\u0131k biliyoruz, bunun \u00fczerine ke\u015ffedilecek ve bilinecek bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d c\u00fcmlesi gelecekte de defalarca tekrarlanacak, 1980\u2019de Microsoft\u2019un ba\u015fkan\u0131 Bill Gates taraf\u0131ndan s\u00f6ylenen \u201c32 Kb bellek t\u00fcm d\u00fcnyadaki bilgisayarlar i\u00e7in son noktad\u0131r, daha fazla belle\u011fe ihtiya\u00e7 duymalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir\u201d c\u00fcmlesine benzer c\u00fcmleler farkl\u0131 bilim ve i\u015f dallar\u0131 i\u00e7in s\u00f6ylenecek, ancak bilginin insano\u011fluna katk\u0131s\u0131 sonsuza kadar s\u00fcrecektir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi (KB) sistemlerinin \u00f6nemini anlatabilmek i\u00e7in temel te\u015fkil eden \u00e7e\u015fitli kavramlar, bilgi ve bili\u015fim aras\u0131ndaki fark, bili\u015fim sistemlerinin geli\u015fimi ve teknolojik yap\u0131 ile \u00f6rg\u00fctler aras\u0131ndaki ili\u015fki sunulmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n i\u015fletmecilik i\u00e7in sundu\u011fu en \u00f6nemli kavramlardan biri ku\u015fkusuz k\u00fcresellik kavram\u0131d\u0131r. K\u00fcresellik, temel olarak, zaten k\u00fcresel olan d\u00fcnyan\u0131n, i\u015fletmecilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan da k\u00fcresel hale gelmesinden ve buna ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fen i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinden bahsetmektedir. De\u011fi\u015fen i\u015f s\u00fcre\u00e7leri, asl\u0131nda i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin tamamen ortadan kalkarak yerini yenilerine b\u0131rakmas\u0131 de\u011fil, yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, i\u015fletmelerin tedarik\u00e7ileri ve m\u00fc\u015fterileri ile \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc s\u0131k\u0131 ba\u011flar kurmas\u0131n\u0131 anlatmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n K\u00fcresellik, i\u00e7inde, \u015fimdiye kadar olandan farkl\u0131 baz\u0131 \u00f6zellikler i\u00e7eren elemanlardan olu\u015fmaktad\u0131r: (1) k\u00fcresel pazar\u0131n kontrol\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 ve y\u00f6netilmesi, (2) d\u00fcnya pazarlar\u0131nda (k\u00fcresel pazarlarda) zorlu rekabet, (3) k\u00fcresel i\u015f ve ders gruplar\u0131 ve do\u011fal olarak, i\u015fletmeyi b\u00fct\u00fcn hale getirecek (4) k\u00fcresel da\u011f\u0131t\u0131m kanallar\u0131.<\/p>\n\n\n\n K\u00fcresel pazar i\u00e7inde, rekabet avantaj\u0131n\u0131 art\u0131rmak, m\u00fc\u015fterisini i\u015fletmenin merkezine oturtmak, verimlilik ve etkinlik konusunda b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 kazanmak, kar elde etmek ve s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in, bir i\u015fletmenin etkin bir bili\u015fim sistemine sahip olmas\u0131 gerekmektedir. Ancak bili\u015fim sistemine sahip olmak b\u00fct\u00fcn bunlar yeterli de\u011fildir. Bili\u015fim sisteminden maksimum fayday\u0131 elde etmenin yolu, bilgi odakl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Bilgi odakl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek, bilgiyi \u00fcretim fakt\u00f6rlerinden biri olarak kullanmak, i\u015f s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7inde ondan faydalanmak, bilgi \u00fcretmek veya onu y\u00f6netmek anlam\u0131na gelmekle birlikte, b\u00fct\u00fcn i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini bili\u015fim sistemleri \u00fczerinden y\u00fcr\u00fctebilecek bir bilgi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip olmak da demektir.<\/p>\n\n\n\n Rekabet\u00e7i i\u015fletme \u00e7evresine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, end\u00fcstriye dayal\u0131 olan ekonomilerin bilgiye dayal\u0131 hale geldiklerini g\u00f6rmekteyiz. Bilgi ekonomisinin ya da bilgiye dayal\u0131 ekonomi temelinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda baz\u0131 \u00f6zelliklerin yak\u0131ndan incelenmesi de gerekmektedir. Bilgiye dayal\u0131 ekonomi kavram\u0131, \u00fcretim fakt\u00f6rleri i\u00e7inde yer alan bilgiden daha fazlas\u0131n\u0131 ifade etmektedir; tamamen bilgi temelli i\u015fletmelerin etkiledi\u011fi pazarlardan, m\u00fc\u015fterilerin bilgi isteklerinden, bilgiye dayal\u0131 rekabetten, bilgi bazl\u0131 tedarik\u00e7i ili\u015fkilerinden ve s\u00f6z\u00fc edildi\u011fi gibi k\u00fcreselle\u015fmeden bahsetmektedir.<\/p>\n\n\n\n Yeni \u00fcr\u00fcn ve hizmetlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda, bilginin rol\u00fc b\u00fcy\u00fck olmakla birlikte, direkt olarak bilginin \u00fcr\u00fcn ve hizmet olarak m\u00fc\u015fteriye sunuldu\u011funu g\u00f6rmek de gerekmektedir. G\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n gittik\u00e7e artan bir par\u00e7as\u0131 daha fazla bilgiye dayal\u0131 \u00fcr\u00fcnler talep etmekle ge\u00e7mektedir. Bilgiye dayal\u0131 \u00fcr\u00fcnler, \u00fcretebilmek i\u00e7in yo\u011fun bir \u015fekilde \u00f6\u011frenme ve bilgi edinme s\u00fcre\u00e7leri ile ili\u015fki anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmelerin \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde kulland\u0131klar\u0131 bilgi, b\u00fcnyesinde daha fazla \u00f6zellik i\u00e7ermektedir. B\u00f6ylece daha fazla yenilik (innovation) ve daha fazla stratejik \u00f6zellik bilgi halinde i\u015fletmelerin kullan\u0131m\u0131na sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Rekabet \u00f6zelliklerinin de bu y\u00f6nde de\u011fi\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130\u015fletmelerin daha iyi anlamas\u0131 gereken konular\u0131n ba\u015f\u0131nda m\u00fc\u015fteriye zaman\u0131nda tepki vermenin ne demek oldu\u011fu gelmektedir. Zaman\u0131n \u00f6neminin artmakta oldu\u011funu ve i\u015fletmelerin de zamana ba\u011fl\u0131 bir rekabet ortam\u0131 i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Konu, \u00fcr\u00fcn hayat seyirleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelendi\u011finde ise, \u00f6mr\u00fcn\u00fc daha h\u0131zl\u0131 t\u00fcketen \u00fcr\u00fcnlerin oldu\u011funu ve i\u015fletmelerin bu \u00fcr\u00fcnleri y\u00f6netebilmek i\u00e7in daha h\u0131zl\u0131 hareket etmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yerinde olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletme \u00e7evresindeki de\u011fi\u015fiklikler son derece h\u0131zl\u0131 olmaktad\u0131r. \u0130\u015fletme kendi \u00e7evresinden akan bilginin kendisi i\u00e7in yararl\u0131 olan k\u0131sm\u0131n\u0131 almak ve kullanmak durumundad\u0131r. Bununla da kalmayacak, kendi \u00fcretti\u011fi ve i\u015fledi\u011fi bilgiyi de kendi \u00e7evresine iletecektir.<\/p>\n\n\n\n Bir i\u015fletmenin b\u00fct\u00fcn i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini bili\u015fim sistemleri \u00fczerine ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu i\u015fletme elektronik i\u015fletme veya dijital i\u015fletme olarak adland\u0131r\u0131lmaya ba\u015flayacakt\u0131r. Ancak b\u00fct\u00fcn i\u015fletmelerin, \u00f6zellikle mal \u00fcretimi yapan i\u015fletmeler i\u00e7in b\u00f6yle bir faaliyeti ger\u00e7ekle\u015ftirmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Ancak, olabilece\u011fi kadar elektronik hale gelmek, i\u015fletmenin \u00e7ok \u00f6nemli maliyet \u00f6zelliklerini tahmin edilemeyen oranlarda etkileyecek ve d\u00fc\u015f\u00fcrecektir.<\/p>\n\n\n\n \u0130ster mal ister hizmet \u00fcretsin veya ister k\u00fc\u00e7\u00fck ister b\u00fcy\u00fck olsun, b\u00fct\u00fcn i\u015fletmelerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde var olan bilgi teknolojilerini sonuna kadar kullanmalar\u0131, bu teknolojiler yetmedi\u011finde yeni kavram ve teknolojileri \u00fcretmeleri ve di\u011fer i\u015fletmeler ve pazarlarla payla\u015fmalar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131r. Klasik i\u015fletmecilik anlay\u0131\u015f\u0131na sahip i\u015fletmelerin birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde ortadan kalkarak, yerlerini bilgi teknolojilerini ve sistemlerini maksimum verimle kullanan i\u015fletmelere devredecekleri g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmecili\u011fin de\u011fi\u015fmesi, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olmakla birlikte, bu de\u011fi\u015fimi takip edecek ve y\u00f6nlendirecek ara\u00e7lara sahip i\u015fletmelerin bu de\u011fi\u015fimle birlikte hareket edecekleri ve di\u011ferlerinin silinip gidecekleri \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bilgi teknolojileri ve sistemleri, bir i\u015fletmenin b\u00fct\u00fcn i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini nas\u0131l elinde tutar? Bu sorunun yan\u0131t\u0131, bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n odak noktas\u0131nda yer almaktad\u0131r. Kurumsal yap\u0131lar i\u00e7indeki b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131n kurumsal bilgi sistemleri i\u00e7inde yer buldu\u011funu, bununla da kalmayarak e-i\u015fletme olma yolunda ilerleyen ister Internet teknolojileri ister farkl\u0131 teknolojiler \u00fczerinden olsun, i\u015f yapan i\u015fletmelere g\u00fcn\u00fcm\u00fczde temel olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6ylemek gerekecektir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri, bir\u00e7ok i\u015fletme ve kurum taraf\u0131ndan bir bilgisayar yaz\u0131l\u0131m\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmesine ra\u011fmen, asl\u0131nda, arka plan\u0131nda \u00e7ok temel i\u015fletmecilik fonksiyonlar\u0131 ile tedarik ve m\u00fc\u015fteri taraf\u0131n\u0131 da i\u00e7ine alarak de\u011fer zincirine destek olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu b\u00f6l\u00fcm, kurumsal kaynak planlamas\u0131n\u0131 do\u011fru olarak tan\u0131mlayabilmek i\u00e7in, bilinmesi gereken temel kavramlar ve ihtiya\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletme, kendi tan\u0131m\u0131 i\u00e7indeki sistem kavram\u0131yla birlikte, o sistem i\u00e7indeki bir\u00e7ok sistemi de tan\u0131mlamak durumunda kalmakta, fonksiyonlar\u0131 ve o fonksiyonlar i\u00e7indeki \u00f6zellikleri, sistemin alt-sistemleri olarak b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Sistem yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n modern i\u015fletmecilik i\u00e7in \u00f6nemi \u00e7ok fazla olmakla birlikte, i\u015fletmeye ait tek bir b\u00fcy\u00fck sistem yerine hem i\u015fletme i\u00e7inde hem de i\u015fletmeler aras\u0131 bir\u00e7ok sistemden bahsetmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu ders, \u00e7er\u00e7evesini bili\u015fim sistemlerinin etraf\u0131na \u00e7izdi\u011finden dolay\u0131, bili\u015fim sistemlerinin i\u015fletmeler i\u00e7indeki \u00f6nemi di\u011fer sistemlerden daha fazla ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bili\u015fim sistemi, i\u015fletme i\u00e7indeki her t\u00fcrl\u00fc veri, bilgi ve yararl\u0131 bilgi (\u00fcst bilgi) fakt\u00f6rlerini bir araya getiren, stratejik d\u00fczeyden operasyonel d\u00fczeye kadar, farkl\u0131 i\u015fletme fonksiyonlar\u0131n\u0131 i\u00e7erecek \u015fekilde olu\u015fmu\u015f bilgiye dayal\u0131 bir sistemler b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak, sadece i\u015fletme i\u00e7indeki bili\u015fim sisteminin etkin ve m\u00fckemmel \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yeterli g\u00f6r\u00fclmemektedir. \u0130\u015fletmenin kendi b\u00fcnyesindeki \u00e7e\u015fitli bili\u015fim sistemi \u00f6zelliklerini d\u0131\u015f \u00e7evresindeki yap\u0131lar ve kurumlarla payla\u015fabilmesi ve b\u00fct\u00fcnle\u015ftirebilmesi gerekir. Farkl\u0131 i\u015fletmelerin bili\u015fim sistemlerinin farkl\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131n birbirlerine a\u00e7\u0131lmas\u0131, ayn\u0131 pazar i\u00e7inde rekabet halinde bulunan i\u015fletmeler i\u00e7in yatay bir entegrasyonu, birbirlerine mal ve hizmet sa\u011flayan i\u015fletmeler i\u00e7in de dikey bir entegrasyonu ortaya \u00e7\u0131karabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Yatay entegrasyon yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde (\u015eekil 2.1), ayn\u0131 sekt\u00f6rde veya end\u00fcstride faaliyet g\u00f6steren, birbiriyle rekabet halinde alg\u0131lanan i\u015fletmelerin, end\u00fcstri standartlar\u0131, \u00fcretim metodlar\u0131, pazarlama stratejileri gibi \u00f6zelliklerini birbiriyle payla\u015ft\u0131klar\u0131, bu payla\u015f\u0131mlar\u0131n baz\u0131 durumlarda di\u011fer end\u00fcstrileri etkileyecek \u015fekilde olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130\u015fletmeler m\u00fc\u015fterileri ile ilgili bilgileri bile birbirleriyle payla\u015fma yoluna giderek daha da geli\u015fen ve b\u00fcy\u00fcyen pazarlar\u0131n hayalini kurmaktan \u00e7ekinmemektedir. Yatay entegrasyon i\u015fletmenin bili\u015fim sistemlerinin baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinin di\u011fer i\u015fletmeler ile payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir bili\u015fim sistemi yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 2.1. Yatay entegrasyon yap\u0131s\u0131.<\/p>\n\n\n\n Dikey entegrasyon yap\u0131s\u0131 ise, belirli bir sekt\u00f6r ya da end\u00fcstride birbirlerine mal ve hizmet sa\u011flayan i\u015fletmelerin olu\u015fturduklar\u0131 bili\u015fim sistemini anlatmaktad\u0131r (\u015eekil 2.2). Bu yap\u0131 de\u011fer zinciri ile ifade edilmekte, zincir i\u00e7indeki her bir i\u015fletmenin m\u00fc\u015fteri ya da t\u00fcketiciye ula\u015ft\u0131r\u0131lan mal ve hizmete yapm\u0131\u015f oldu\u011fu katk\u0131n\u0131n da \u00f6zellikle g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi bir yap\u0131y\u0131 ifade etmektedir. Birbirleri ile bilgi payla\u015fmak zorunda olan i\u015fletmelerin farkl\u0131 fonksiyonlar\u0131 ile di\u011fer i\u015fletmelerin ayn\u0131 fonksiyonlar\u0131n\u0131n birbirlerine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir yap\u0131 dikey entegrasyonu ifade etmektedir. Tedarik zinciri yap\u0131s\u0131n\u0131n, daha payla\u015f\u0131mc\u0131 de\u011fer zinciri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc de i\u00e7erecek \u015fekilde geni\u015flemesi, baz\u0131 durumlarda yatay entegrasyona benzemesine neden olsa da, dikey entegrasyon yap\u0131s\u0131 temelde i\u015fletmelerin olmazsa olmaz \u00f6zelliklerini tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmeler i\u00e7in bili\u015fim sistemlerinden bahsedildi\u011finde, stratejik d\u00fczeyde kullan\u0131lan Y\u00f6netici Destek Sistemleri-YDS (Executive Support SystemsESS), orta y\u00f6netim d\u00fczeyinde kullan\u0131lan Karar Destek Sistemleri-KDS (Decision Support Systems-DSS) ve Y\u00f6netim bili\u015fim sistemleri-YBS (Management Information Systems-MIS), operasyonel d\u00fczey ile orta y\u00f6netim d\u00fczeyi aras\u0131nda yer alan bilgi d\u00fczeyinde Ofis Otomasyon Sistemleri-OOS (Office Automation Systems-OAS) ile Yararl\u0131 Bilgi (\u00dcst Bilgi) Sistemleri-\u00dcBS (Knowledge Work Systems-KWS) ve son olarak operasyonel d\u00fczeyde de Operasyonel Bilgi \u0130\u015fleme Sistemleri-OBS (Transaction Processing SystemsTPS) say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 2.2. Dikey entegrasyon yap\u0131s\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletme, bili\u015fim sistemlerini odak noktada tutarak fonksiyonel birlikteli\u011fi y\u00f6netmek ve bu ili\u015fkiyi i\u015fletme d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131makla rekabet avantaj\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Ancak bu yeterli de\u011fildir. Daha etkin bili\u015fim sistemlerinin ve daha payla\u015f\u0131ma d\u00f6n\u00fck yap\u0131lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 i\u015fletmenin gelecekteki vizyonunu de\u011fi\u015ftirerek farkl\u0131 odak noktalar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 2.3. Bili\u015fim sistemleri.<\/p>\n\n\n\n Bu \u00e7abalar ve \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda, bili\u015fim sisteminin en \u00f6nemli fakt\u00f6r\u00fc olan veri ve bilginin \u00e7ok h\u0131zl\u0131 ve en do\u011fru \u015fekilde bili\u015fim sistemi i\u00e7inde hareketinin sa\u011flanmas\u0131 da gerekmektedir. Bili\u015fim sistemi, teknolojik olarak yeterince desteklenmedi\u011fi ve k\u00fcresel teknik \u00f6zellikler kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, eskimeye, verimlili\u011fini kaybetmeye ve daha da \u00f6nemlisi avantaj\u0131 dezavantaja d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye ba\u015flayacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile i\u015fletmenin kendi bili\u015fim sistemini destekleyecek teknik \u00f6zellikleri ve teknolojiyi tan\u0131mas\u0131, bilmesi ve y\u00f6netmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Burada bahsedilen, \u00fcretim teknolojisi ve bunu destekleyen fonksiyonel sistemlerden farkl\u0131 olarak, i\u015fletme i\u00e7indeki fonksiyonlar aras\u0131nda ta\u015f\u0131nan bilginin \u00f6zelliklerini i\u00e7erecek bir bili\u015fim sistemidir. Yaz\u0131l\u0131m, donan\u0131m ve bilgi, bili\u015fim sisteminin unsurlar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130nsan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn de bunlara ek olarak bili\u015fim sistemi \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda mutlaka yer almas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, insan fakt\u00f6r\u00fc bili\u015fim sistemleri i\u00e7indeki farkl\u0131la\u015fan y\u00f6n\u00fcyle, bili\u015fim sisteminin geni\u015flemesine ve yararl\u0131 bilgiye (\u00fcst bilgiye) ula\u015fmadaki becerisiyle ve m\u00fc\u015fteri odakl\u0131 yap\u0131lar\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131yla, yine bili\u015fim sisteminin odak noktas\u0131nda olmas\u0131 gereken bir unsur olarak var olmaya devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsan fakt\u00f6r\u00fc, karar mekanizmalar\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131 ile bir\u00e7ok teknolojik \u00f6zelli\u011fi arka plana itmektedir. Karar verme, i\u015fletmenin her d\u00fczeyinde s\u0131k olarak yap\u0131lan faaliyetlerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Stratejik d\u00fczeye \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131k\u00e7a, yap\u0131sal olmayan kararlar\u0131n insanlar taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131 gereken kararlar olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bili\u015fim sistemi \u00f6zelliklerinin artmas\u0131 karar mekanizmalar\u0131na bu sistemin katk\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r. Teknoloji, bili\u015fim sistemine bu a\u00e7\u0131dan destek sa\u011flamaktad\u0131r. Kullan\u0131lan teknolojik \u00f6zelliklere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zellikle 1990 y\u0131l\u0131ndan sonra parlayan, 1995\u2019ten sonra patlayan Internet teknolojileri g\u00f6r\u00fclmektedir. Internet teknolojileri, bili\u015fim sistemlerinin daha h\u0131zl\u0131 ve daha d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli olarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yenilikleri sunarken, do\u011fal kullan\u0131m \u00f6zellikleriyle insana daha yak\u0131n olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131makta, a\u00e7\u0131k sistemlerin de temelini atmaktad\u0131r. Cep telefonlar\u0131ndan, televizyonlara, hatta buzdolaplar\u0131na kadar bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fcn Internet destekli olarak \u00fcretildi\u011fini g\u00f6rmek, bu \u00fcr\u00fcnlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan, i\u015fletmenin arka plan\u0131ndaki faaliyetlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da bu yap\u0131 taraf\u0131ndan desteklenmesi \u00f6zelli\u011fini farkl\u0131 ve \u00f6nemli k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bilgi i\u015flem uygulamalar\u0131n\u0131n 1993 y\u0131l\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan \u0130stemci\/Sunucu (Client\/Server) mimarisi ile geli\u015ftirilmesi bilgi i\u015flem faaliyetlerinin bili\u015fim sistemi y\u00f6neticili\u011fine do\u011fru geli\u015fmesi i\u00e7in son nokta olmu\u015ftur (\u015eekil 2.4).<\/p>\n\n\n\n Bu t\u00fcr teknolojik mimari yap\u0131 i\u00e7inde bilgileri yorumlayan, depolayan ve sunan ana bilgisayar etraf\u0131nda, bu ana bilgisayardan istedikleri bilgileri alarak kullanan daha az \u00f6zellikli bilgisayarlar\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bir\u00e7ok \u00e7e\u015fidi ile \u0130stemci\/Sunucu yap\u0131s\u0131, i\u015fletmeleri bir araya getiren bili\u015fim sistemleri entegrasyon yap\u0131s\u0131n\u0131 Internet teknolojileri ile desteklemektedir.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 2.4. \u0130stemci\/Sunucu mimarisi.<\/p>\n\n\n\n Bilgi a\u011flar\u0131n\u0131n, i\u015fletmelere payla\u015f\u0131mc\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek uygun olacakt\u0131r. Yatay ya da dikey olsun, bili\u015fim sistemlerini payla\u015fmak isteyen i\u015fletmeler ile co\u011frafi olarak farkl\u0131 b\u00f6lgelerde bulunan i\u015fletme fonksiyon ya da b\u00f6l\u00fcmlerinin, birlikte, e\u015f zamanl\u0131 ve etkin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak a\u011f yap\u0131lar\u0131, standartlar\u0131, protokolleri ve g\u00fcvenlik \u00f6zelliklerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, b\u00f6lgesel ya da k\u00fcresel bilgi a\u011flar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Yerel Bilgi A\u011flar\u0131 (LAN \u2013 Local Area Network) ile Geni\u015f Bilgi A\u011flar\u0131 (WAN \u2013 Wide Area Network), Internet teknolojileri kullanarak daha az maliyetli ve h\u0131zl\u0131 olabilecek Intranet ve Extranet yap\u0131lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Bu iki yap\u0131n\u0131n temelde Internet teknolojilerini kullanan \u0130stemci\/Sunucu mimarisini destekleyen bilgi a\u011f\u0131 yap\u0131lar\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Intranetler ve extranetler s\u00f6z konusu oldu\u011funda, bilgi ileti\u015fim kapasitelerinden ve g\u00fcvenlikle ili\u015fkili standartlardan bahsedilebilir. Ancak daha da \u00f6nemlisi bu yap\u0131lar i\u00e7inde hareket edecek bilginin TCP\/IP protokol\u00fc ile ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu protokol, y\u00fcksek h\u0131zda, az kay\u0131pla, d\u00fc\u015f\u00fck maliyetle ileti\u015fim yapabilme imkan\u0131n\u0131 bili\u015fim sistemlerine sa\u011flamaktad\u0131r. \u015eifreleme y\u00f6ntemleri gibi g\u00fcvenlikle ilgili konular\u0131n da teknoloji konusu ile yak\u0131ndan ilgili oldu\u011funu belirtmek uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bili\u015fim sistemlerinin \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden birisi, veri ve bilgilerin depolanmas\u0131na izin veren yap\u0131lar olmalar\u0131d\u0131r. Veri ve bilgilerin depolanmas\u0131 i\u015fletme a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Gelecekte ortaya \u00e7\u0131kabilecek durumlar\u0131n \u00f6nceden tahmin edilmesine yard\u0131mc\u0131 olacak depolama \u00f6zellikleri, ayn\u0131 zamanda bir yararl\u0131 bilgi (\u00fcst bilgi) bankas\u0131 ile i\u015fletmenin hemen her b\u00f6l\u00fcm ve fonksiyonunda s\u0131k olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6zellikle kurumsal bilgi sistemleri i\u00e7in \u00f6nemli olan veri ve bilgi depolamas\u0131 veri tabanlar\u0131 ile yap\u0131lmakta, ge\u00e7mi\u015fte kullan\u0131lan dosya tabanl\u0131 veri depolama teknolojileri yerine bug\u00fcn daha geli\u015fmi\u015f ili\u015fkisel veri tabanlar\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Depolanan bilgiler i\u00e7inde \u00e7apraz sorgulamalara, ili\u015fkilendirilmi\u015f bilgilerin kolayca elde edilmesine ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na izin veren bu teknoloji, Internet teknolojileri ile daha etkin hale getirilmi\u015f, uzak sistemler aras\u0131ndaki veri sorgulama maliyetlerini \u00e7ok y\u00fcksek oranda d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Veri ambarlar\u0131 ise, kurumsal bir yap\u0131n\u0131n t\u00fcm veri ve bilgi \u00f6zelliklerini k\u00fcresel bazda ele alabilecek, depolayabilecek, yedekleyebilecek, sorgulayabilecek ve sistem i\u00e7inde her isteyene, \u00e7e\u015fitli g\u00fcvenlik \u00f6zellikleri \u00e7er\u00e7evesinde ula\u015ft\u0131racak, veri madencili\u011fine de izin veren \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck veri tabanlar\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmelerin a\u00e7\u0131k standartlara y\u00f6nelmelerinin nedenlerinden birisi, var olan klasik standartlar\u0131n maliyetlerinin, bu standartlar\u0131n kullan\u0131mlar\u0131yla yarat\u0131lan faydadan fazla olmas\u0131d\u0131r. Her bili\u015fim sistemi taraf\u0131ndan kabul edilebilecek ve sistemler aras\u0131nda etkin bir \u015fekilde kullan\u0131labilecek standartlar\u0131 tercih eden i\u015fletme, bili\u015fim sistemi altyap\u0131s\u0131n\u0131 da bu standartlara g\u00f6re belirleyecektir. Elektronik Veri De\u011fi\u015fimi-EVD (Electronic Data Interchange-EDI) standard\u0131 temelde \u00e7ok say\u0131da ileti\u015fim protokol\u00fcn\u00fc \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ancak i\u015fletmelerin tercih edebilecekleri a\u00e7\u0131k standartlar, Internet \u00f6zelliklerine dayand\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 fayda\/maliyet analizlerinde \u00f6nde yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131l\u0131mlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan kullan\u0131lan teknolojiler ise di\u011fer \u00f6zelliklerden daha geni\u015f bir yelpazede tan\u0131mlanabilmektedir. \u0130\u015fletim sistemleri, bir i\u015fletme i\u00e7in \u00f6zel olarak \u00fcretilmi\u015f yaz\u0131l\u0131mlar, paket yaz\u0131l\u0131mlar, temelde bili\u015fim sistemini olu\u015fturan \u00f6zelliklerdendir. Veritaban\u0131 y\u00f6netimi yaz\u0131l\u0131mlar\u0131, veri madencili\u011fi yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kurumsal yaz\u0131l\u0131m sistemleri i\u00e7inde yeralmak durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal yap\u0131lardan bahsedildi\u011finde ise, bili\u015fim sisteminin her boyutunun bu yap\u0131lar i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Kurumsal Bilgi Sistemi bir yaz\u0131l\u0131m olarak sat\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda i\u015fletmenin sadece bir yaz\u0131l\u0131m sat\u0131n alma i\u015flemi yapmayaca\u011f\u0131, gelece\u011fe ait bir vizyonu belirledi\u011fi bilinmelidir.<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131l\u0131m o kadar \u00f6nemli hale gelmektedir ki, entegrasyon sonras\u0131nda yaz\u0131l\u0131m\u0131n veya veri taban\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi imk\u00e2ns\u0131z olmaktad\u0131r. Kurumsal bilgi sistemleri yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 \u00e7ok geni\u015f bir \u00fcretici kitlesiyle sunulmaktad\u0131r. Yeni \u00f6zelliklerin her ge\u00e7en g\u00fcn bu yaz\u0131l\u0131mlara dahil edildi\u011fi, teknolojik imkanlar\u0131n sonuna kadar kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak her yeni s\u00fcr\u00fcm\u00fcn i\u015fletme taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n avantaj ve dezavantajlar\u0131n\u0131n \u00f6nceden belirlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131l\u0131m\u0131n se\u00e7ilmesi karar\u0131, i\u015fletme i\u00e7in verilecek en \u00f6nemli kararlardan biridir. Farkl\u0131 yaz\u0131l\u0131m paketleri aras\u0131ndaki farklar\u0131 fayda-maliyet analizleri ile ortaya \u00e7\u0131karmak, ayn\u0131 zamanda yaz\u0131l\u0131m\u0131n getiri \u00fczerindeki etkisini de hesaplayabilmek anlam\u0131na gelmektedir. \u00c7o\u011fu durumda baz\u0131 maliyetler gizli kalmaktad\u0131r ve ortaya \u00e7\u0131kan fayday\u0131 \u00f6l\u00e7ebilmek de g\u00fc\u00e7 olmaktad\u0131r. Analizler, \u00e7o\u011fu entegrasyon i\u00e7in, do\u011fru yap\u0131lamama riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletme s\u00fcre\u00e7lerine dahil olacak bili\u015fim sistemleri i\u00e7in iki modelden bahsedilebilir; i\u015fletmenin \u015fu andaki problemlerini \u00e7\u00f6zecek bir sistemin olu\u015fturulmas\u0131 ve i\u015fletmenin gelece\u011fe ait vizyonunu b\u00fct\u00fcnle\u015ftirecek bir bili\u015fim sisteminin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi. Bu modellerin farkl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n tercih edilmesinde oynad\u0131\u011f\u0131 rol ise i\u015fletmeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek d\u00fczeydedir.<\/p>\n\n\n\n Yukar\u0131da bahsedilenlerin yan\u0131nda, bili\u015fim sistemleri ve teknoloji birlikteli\u011finin i\u015fletme i\u00e7ine al\u0131nabilmesi ve do\u011fru \u015fekilde kullan\u0131labilmesi ancak de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi ile ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.<\/p>\n\n\n\n De\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi, temelde iki felsefeden olu\u015fmaktad\u0131r; en iyi uygulamalar ve ortadan kald\u0131rma (silme-obliteration). Var olan s\u00fcre\u00e7lerin tamamen ortadan kald\u0131r\u0131larak, i\u015fletmenin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak geli\u015fmi\u015f teknolojilerle yeniden tasar\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerin onlar\u0131n yerine getirilmesini de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi olarak tan\u0131mlanabilmektedir. \u0130\u015fletmenin var olan s\u00fcre\u00e7lerinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar kolay olmamaktad\u0131r. Kullan\u0131lan bir s\u00fcrecin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ve yeni bir s\u00fcrecin nas\u0131l geli\u015ftirilece\u011finin tam olarak bilinmemesi de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi \u00e7abalar\u0131 i\u00e7in tehdit olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu tehdide kar\u015f\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm, daha \u00f6nce \u00e7e\u015fitli i\u015fletme ve sistemlerde kullan\u0131larak, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ispatlanm\u0131\u015f ba\u015far\u0131l\u0131 uygulamalar\u0131n i\u015fletme i\u00e7inde kullan\u0131ma ge\u00e7irilmesi olabilmektedir. Belirli bir s\u00fcrecin en iyi halini kullanma imkan\u0131na sahip olabilen i\u015fletme daha farkl\u0131 konulara odaklanabilmektedir. Kurumsal bilgi sistemleri de i\u015fletmeler i\u00e7in en iyi uygulamalar\u0131 i\u00e7ermeleri nedeni ile de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011finin ilgi alan\u0131na girmektedir.<\/p>\n\n\n\n De\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi k\u0131saca \u201cher\u015feye yeniden ba\u015flama\u201d anlam\u0131na gelmektedir. Var olan\u0131 tamir etme, geli\u015ftirilmi\u015f ara\u00e7lar ile ayn\u0131 y\u00f6ntemleri kullanarak \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc h\u0131zland\u0131rma, ba\u015fka bir deyi\u015fle, temel yap\u0131y\u0131 ayn\u0131 b\u0131rakmak ko\u015fulu ile, varolan sisteme e\u011freti yamalar dikme yoluyla h\u0131z kazanma de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n De\u011fi\u015fim M\u00fchendisli\u011fi k\u00f6kten bir yenilik yakla\u015f\u0131m\u0131 olup, eski sistemleri \u00e7\u00f6pe at\u0131p, her\u015feye yeniden ba\u015flama anlam\u0131na gelir. De\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi, maliyet, kalite, hizmet ve h\u0131z gibi kritik ve \u00e7a\u011fda\u015f performans \u00f6l\u00e7\u00fclerinde \u00e7arp\u0131c\u0131 geli\u015fmeler yapmak amac\u0131yla i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin temelden yeniden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi ve k\u00f6kten bir \u015fekilde yeniden tasarlanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn i\u015f hayat\u0131na ve rekabet \u015fartlar\u0131na uyum sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fan i\u015fletmeler bir yandan organizasyon yap\u0131lar\u0131n\u0131 ve i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini radikal bir bi\u00e7imde yeniden tasarlarken, di\u011fer taraftan bu yeni organizasyon i\u00e7inde yeni bilgi sistemleri yerle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Bilgi teknolojileri, de\u011fi\u015fim m\u00fchendisali\u011fi i\u00e7in temel bir kataliz\u00f6rd\u00fcr. De\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011finde bilginin ayn\u0131 anda gerekti\u011fi kadar \u00e7ok yerde oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi hakimdir. Bu nedenle bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 hem i\u015fletmenin i\u00e7 yap\u0131s\u0131nda y\u00f6neticiler ve i\u015fg\u00f6renler aras\u0131nda yay\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak hem de i\u015fletmenin d\u0131\u015f d\u00fcnyayla ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 ve bilgi al\u0131\u015fveri\u015fini kolayla\u015ft\u0131racak teknolojilerin en etkili \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. \u0130\u015fletmeler \u00fcretim ve hizmetlerini m\u00fc\u015fterilerden gelecek talepler do\u011frultusunda y\u00f6nlendirdikleri i\u00e7in, bu talepleri dikkate alan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir ileti\u015fim sisteminin kurulmas\u0131 esast\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin yeniden tasarlanmas\u0131, genel olarak, a\u015fa\u011f\u0131daki faaliyetleri ve \u00f6zellikleri i\u00e7erir:<\/p>\n\n\n\n 1. Pek \u00e7ok i\u015fin tek bir i\u015f haline getirilmesi: Montaj hatt\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fini uygulama s\u00fcre\u00e7lerinin en temel \u00f6zelli\u011fi olarak belirir. Birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015f i\u015f ve g\u00f6revler yeniden birle\u015ftirilerek tek bir i\u015f konumuna getirilmi\u015ftir. Birle\u015ftirilm\u015f s\u00fcre\u00e7ler, s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimiyle ilgili genel giderleri azaltmada etkili rol al\u0131rlar. Denetim yerine etkisi artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f elemanlar ile daha az hatal\u0131 \u00fcr\u00fcn yarat\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve yeni d\u00fc\u015f\u00fcncelerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na h\u0131z verilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n 2. Kararlar\u0131n <\/strong>\u00e7al\u0131\u015fanlar taraf\u0131ndan verilmesi: Kitle \u00fcretimin temelinde varolan, i\u015fi iyi yapana ver, onu kontrol etme ya da g\u00f6zetleme bilgisi olana de\u011fil, yakla\u015f\u0131m\u0131 i\u015fi yapanlar\u0131n i\u015fle ilgili fazla bir \u015fey bilmedikleri varsay\u0131m\u0131na dayal\u0131d\u0131r. Zaten bu tarz bir i\u015fte, bir ki\u015fi i\u015fin sadece bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yaparak i\u015f b\u00fct\u00fcn\u00fcnden neredeyse habersiz \u00fcretmektedir.<\/p>\n\n\n\n 3. S\u00fcre\u00e7teki ad\u0131mlar do\u011fal bir s\u0131ra izler: Geleneksel bir s\u00fcre\u00e7te ilk i\u015fi yapan ki\u015fi sonu\u00e7lar\u0131 ikinci i\u015fi yapan ki\u015fiye iletmeden \u00f6nce, i\u015fini tamamlamak durumundad\u0131r. Bu durumda ikinci ki\u015finin onu beklemesi s\u00f6z konusu olur. De\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi \u00e7izgisel s\u0131ralama yerine, gerekenlerin s\u0131ralanmas\u0131 esas\u0131n\u0131 benimser. S\u00fcre\u00e7ler \u00e7izgisellikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lma yoluyla h\u0131zlanacakt\u0131r. Birinci neden, pek\u00e7ok i\u015fin ayn\u0131 anda yap\u0131labilmesi, ikinci neden de s\u00fcrecin ilk ve son ad\u0131mlar\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7en zaman\u0131n k\u0131salt\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 4. S\u00fcre\u00e7lerin birden fazla uyarlamalar\u0131 vard\u0131r: Standartla\u015fman\u0131n son bulmas\u0131 de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi uygulamalar\u0131n\u0131n ba\u015fka bir ortak \u00f6zelli\u011fidir. T\u00fcm girdiler benzer kal\u0131plar i\u00e7inde \u015fekillendirilip tek tip standart \u00e7\u0131kt\u0131lar elde etmek yerine, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ortam\u0131n\u0131n taleplerine seslenecek ayn\u0131 s\u00fcrecin farkl\u0131 uyarlamalar\u0131na gereksinim vard\u0131r. Bu gereksinmeler de de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi b\u00fcnyesinde bulunan \u00e7ok boyutlu uyarlamalarla doyurulabilir.<\/p>\n\n\n\n 5. \u0130\u015f en mant\u0131kl\u0131 yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilir: Geleneksel yakla\u015f\u0131mlarda i\u015fler uzmanlar etraf\u0131nda odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi, i\u015fin uygun olan en iyi yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinden yanad\u0131r ve i\u015fi organizasyonlar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 6. Kontrol ve denetimler azalt\u0131l\u0131r: Denetim ve kontrol de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011finin uyguland\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7lerde en aza indirgenmi\u015ftir. \u0130\u015fin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda kontrol edilmesindense, genel ve geciktirilmi\u015f kontroller tercih edilir.<\/p>\n\n\n\n 7. Mutabakat en aza indirgenmi\u015ftir: D\u0131\u015f ba\u011flant\u0131 noktalar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 azalt\u0131larak birbiriyle uyumsuz veri al\u0131nmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 azalt\u0131l\u0131r. Bu yolla azalt\u0131lan yaln\u0131zca d\u0131\u015f ba\u011flant\u0131 noktalar\u0131 say\u0131s\u0131 de\u011fildir, hata yapma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da azalt\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 8. Tek ili\u015fki merkezini bir operasyonel y\u00f6netici olu\u015fturur: S\u00fcrecin \u00e7ok karma\u015f\u0131k ya da tek bir ki\u015fi veya k\u00fc\u00e7\u00fck bir ekip taraf\u0131ndan birle\u015ftirilemeyecek kadar da\u011f\u0131n\u0131k oldu\u011fu durumlarda operasyonel y\u00f6neticilerden olu\u015fan bir sistem i\u015fe yarar.<\/p>\n\n\n\n 9. Merkezi ve yerinden i\u015flemlerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131: Bilgi teknolojisi yard\u0131m\u0131 ile i\u015fletme b\u00f6l\u00fcmleri hem i\u015fletmenin di\u011fer birimlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, hem de bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7as\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n faydalar\u0131ndan yararlanabilmektedirler.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemlerinin \u00fcretim sistemleri ile derlenmi\u015f k\u0131sa geli\u015fimi ve tarih\u00e7esinin sunulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan tan\u0131m\u0131 yer almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca kurumsal yap\u0131 ve sistemlerin de ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bu b\u00f6l\u00fcmde kurumsal bilgi sistemleri temel \u00f6zellikleri ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. De\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi ve s\u00fcre\u00e7lerin yeniden tasarlanmas\u0131yla ilgili bilgi verilmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri i\u015fletmeler i\u00e7in farkl\u0131 \u00f6zellikler sunmaktad\u0131r. Bu \u00f6zellikler, i\u015fletmelerin rekabet avantajlar\u0131n\u0131 art\u0131rmakta ve kendi \u00e7evresine daha duyarl\u0131 ve daha fazla m\u00fc\u015fteri odakl\u0131 olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Kurumsal bilgi sistemleri tam olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131, yeni bir sistemin i\u015fletme i\u00e7indeki de\u011fi\u015fimi destekleyecek \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. kurumsal bilgi sistemlerinin sadece teknolojik \u00f6zellikleri olan yaz\u0131l\u0131mlar de\u011fil, i\u015fletmenin stratejik \u00f6zelliklerinden biri oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu stratejik \u00f6zelli\u011fin i\u015fletmeler taraf\u0131ndan kendi s\u00fcre\u00e7lerine dahil edilmesi s\u00fcreklilik kavram\u0131n\u0131 peki\u015ftirecek f\u0131rsatlar\u0131 da beraberinde getirmektedir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, kurumsal bilgi sistemlerinin \u00f6zelliklerinden ve ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile s\u00fcreklili\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsayan sistem geli\u015ftirme d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnden bahsedilmektedir. Ayr\u0131ca, i\u015fletmelerin bu \u00f6nemli araca sahip olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak faaliyetler \u00fczerinde durulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Do\u011fru sistemin se\u00e7ilmesinin de \u00f6nemli oldu\u011fu bu s\u00fcrecin i\u015fletme a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak, i\u015fletmenin i\u015f s\u00fcre\u00e7leri ile de\u011fi\u015fen \u00e7evre ko\u015fullar\u0131na uyumunun sa\u011flanmas\u0131na yol a\u00e7acak de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi kavram\u0131 da bu b\u00f6l\u00fcmde sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu b\u00f6l\u00fcmde, ayr\u0131ca kurumsal bilgi sistemleri uygulamalar\u0131n\u0131n i\u015fletme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6l\u00e7\u00fclebilir \u00f6zellikleri konu edilmekte ve kritik ba\u015far\u0131 fakt\u00f6rleri ele al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmecilik tarihine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6nceleri sadece stoklaman\u0131n oldu\u011fu ve \u00e7ok iyi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. O d\u00f6nemlerde, i\u015fletmelerin, m\u00fc\u015fterilerinin taleplerini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere yeterli miktarda stok tutabildikleri ve klasik sat\u0131n alma politikas\u0131n\u0131n, stoktakiler bitmeden \u00f6nce, her \u015feyden sipari\u015f verebilecek \u015fekilde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Sipari\u015f zincirinin uzamas\u0131 ve ba\u015fka arac\u0131 i\u015fletmelerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla, m\u00fc\u015fterilerin ge\u00e7mi\u015fteki sipari\u015f \u00f6zellikleri gelecekte de devam edecek varsay\u0131m\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bu d\u00f6nem kapanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Asl\u0131nda, bu varsay\u0131m bir\u00e7ok end\u00fcstri dal\u0131 i\u00e7in do\u011fruydu. Bir par\u00e7aya daha \u00f6nce ihtiya\u00e7 duyulmad\u0131ysa, \u015fimdiden sipari\u015f vermeye gerek yoktu. \u00dcr\u00fcn ya\u015fam s\u00fcreleri y\u0131llarla \u00f6l\u00e7\u00fclmekteydi ve biraz fazla sipari\u015f verilmi\u015fse, modas\u0131 ge\u00e7meden kullan\u0131lmas\u0131 durumunda problem de yoktu. Stok, yaln\u0131zca bilan\u00e7odaki bir varl\u0131k de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ortalama bir y\u00f6neticinin akl\u0131nda tutabildi\u011fi bir \u00f6zellikteydi. Ambarlar, otomatik depolama\/\u00e7ekme sistemleri ve konveyor sistemleri tasar\u0131mlan\u0131yor, geli\u015ftiriliyor ve stoklar\u0131 y\u00f6netebilmek i\u00e7in kullan\u0131ma ge\u00e7iriliyordu. O zaman\u0131n teknikleri b\u00fcy\u00fck miktardaki stoklar\u0131 y\u00f6netebilmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan etkin bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na odaklanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n Malzeme \u0130htiya\u00e7 Planlamas\u0131\u2019n\u0131n Ortaya \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n Sipari\u015f ihtiyac\u0131 \u00f6zellikleri de\u011fi\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bir i\u015fletme, her \u015feyden biraz sipari\u015f verecek g\u00fcc\u00fc art\u0131k bulam\u0131yordu ve b\u00f6ylece sipari\u015fler \u00fcr\u00fcnlerin sat\u0131\u015f miktarlar\u0131na ba\u011fl\u0131 hale gelmekteydi. Talebe cevap verebilecek stok bulundurma problemi i\u015fletmeleri tehdit ediyordu. Talep ve ihtiya\u00e7lar\u0131n tahmin edilmesi imk\u00e2ns\u0131z hale gelmekte ve sat\u0131n al\u0131nan par\u00e7alar\u0131n etkin bir \u015fekilde y\u00f6netilmesini sa\u011flayan, denenmi\u015f, do\u011frulu\u011fu kabul edilen tekrar sipari\u015f verme zaman\u0131 sistemleri de ba\u015far\u0131s\u0131z olmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bilgisayarlar\u0131n i\u015fletmelerde kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla birlikte malzeme y\u00f6netimi kavram\u0131ndan bahsedilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 1950\u2019lerde Poughkeepsie-New York\u2019daki bir IBM1fabrikas\u0131 ilk ihtiya\u00e7 y\u00f6netimi yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n APICS (The Educational Society for Resource Management \u2013 Kaynak Y\u00f6netimi E\u011fitim Derne\u011fi), 1957\u2019de Amerikan \u00dcretim ve Stok Kontrol\u00fc Derne\u011fi (American Production and Inventory Control Society) olarak kurulmu\u015ftur. Bu i\u015fletme, kurumlardaki en \u00f6nemli iki kayna\u011f\u0131, stok ve i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc y\u00f6netebilmek i\u00e7in kullan\u0131labilecek en iyi metodlar\u0131n e\u011fitim taleplerini kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla deneyimli profesyonellerle i\u015fe koyularak bir terimler s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc ve yeni end\u00fcstrideki i\u015fletmeler i\u00e7in bu terimlerin g\u00f6r\u00fcnmez yararlar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu standart, sistemlerin daha h\u0131zl\u0131 geli\u015fmesini ve fonksiyonelli\u011finin artmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bunu, 1960\u2019larda Millwaukee\u2019deki bir 1400 disk bilgisayar\u0131nda yaz\u0131lan malzeme listesi (bill of material) i\u015fleyici yaz\u0131l\u0131m\u0131 izlemi\u015ftir. 1967\u2019de IBM ilk y\u00f6netim i\u015fletim sistemlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda rol oynayarak, stoklar\u0131 planlayacak ve y\u00f6netecek yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n geli\u015ftirilmesine katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u0131rada, 360 model bir bilgisayar pazara s\u00fcr\u00fclerek ilk M\u0130P sistemleri geli\u015ftirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 1970\u2019lerin ba\u015f\u0131nda M\u0130P geni\u015f bir kullan\u0131m alan\u0131 bulmu\u015ftu. IBM\u2019den Joseph Orlicky, sonradan klasik olacak M\u0130P: \u00dcretim ve Stok Y\u00f6netiminde Yeni bir Ya\u015fam \u015eekli (MRP: The New Way of Life in Production and Inventory Management) adl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131 1975 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131. Bu yaz\u0131 Dr. Orlicky\u2019nin b\u00fcy\u00fck bir tar\u0131m makineleri \u00fcreticisinde \u00fcretim kontrol m\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada edindi\u011fi bilgi ve tecr\u00fcbeye dayan\u0131yordu. APICS, bir \u201cM\u0130P seferi\u201d ba\u015flatarak, \u00fcretim i\u015fletmelerinde kullan\u0131lacak olan bu yeni arac\u0131 destekleyecek bilgiyi sunmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bilgisayar\u0131n malzeme planlamas\u0131 ve kurumsal y\u00f6netim alanlar\u0131nda bu kadar geni\u015f bir etki yarataca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemi\u015fti. Elle yap\u0131lan planlamadan, bilgisayarlarla -otomatik olarak ta\u015f\u0131nan par\u00e7alar, \u015fu andaki stok ve beklenen var\u0131\u015flar gibi planlanan, olu\u015fturulan ve sat\u0131n al\u0131nan ihtiya\u00e7 ve talebe ge\u00e7i\u015f bu \u015fekilde olmu\u015ftur. Elle kullan\u0131lan girdi\/\u00e7\u0131kt\u0131 kartlar\u0131, yerini i\u015flemlerin direkt olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilgisayarlara b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131 ve stok miktar\u0131, ambara gidip bakmaya gerek kalmadan herkes taraf\u0131ndan bilgisayarlarda g\u00f6r\u00fclebilir hale gelmi\u015fti. Bu sistem, i\u015fletmenin neye ihtiya\u00e7 duydu\u011funu hesaplamakta, elinde bulunanla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmakta ne al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ve ne zaman al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koymaktayd\u0131. M\u0130P\u2019de problem \u00e7\u0131kana kadar beklemek ve izlemek yerine, planlama yapan y\u00f6netici, sistem i\u00e7in \u00e7ok daha aktif bir rol \u00fcstlenerek, \u00e7ok say\u0131da teslimat i\u00e7eren sipari\u015flere etki edebilmektedir. Sat\u0131c\u0131n\u0131n uygun fiyatlar\u0131ndan faydalan\u0131labildi\u011fi bu durumlarda i\u015fletme b\u00fcy\u00fck bir maliyet avantaj\u0131 elde etmektedir.<\/p>\n\n\n\n M\u0130P\u2019den \u00f6nce, yaln\u0131zca \u00e7ok y\u00fcksek fiyatl\u0131 par\u00e7alar bu kadar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde planlanmakta ve bilgisayara girmeden \u00f6nce b\u00fct\u00fcn hesaplamalar elle yap\u0131lmaktayd\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fi\u015fiklik b\u00fct\u00fcn plan\u0131 de\u011fi\u015ftirebiliyor, hesaplar\u0131n tekrar yap\u0131lmas\u0131na neden olabiliyordu ve bir i\u015fletmenin her kullan\u0131lan par\u00e7a i\u00e7in bunu yapabilecek zaman\u0131 yoktu. Hatta, d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli par\u00e7alar ana \u00fcretim program\u0131nda \u00f6nemsiz olmalar\u0131na ra\u011fmen, de\u011ferli ve \u00f6nemli bir teslimat\u0131n durmas\u0131na neden olabiliyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Kaybolan par\u00e7alar, kalite problemlerine ve \u00fcretkenli\u011fin d\u00fc\u015fmesine neden olmaktayd\u0131. \u00dcretim s\u00fcrecinin s\u00fcrekli olarak durdurulmas\u0131ndan kaynaklanan kalite problemleri ya\u015fanmaktayd\u0131. B\u00fct\u00fcn par\u00e7alar\u0131n ayn\u0131 zamanda programa dahil edilmesini sa\u011flayan planlama sistemi kabiliyeti sayesinde \u00fcretimin do\u011fru zamanda ba\u015flayarak ve etkin bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015farak kaliteyi ve \u00fcretkenli\u011fi art\u0131racak duruma gelmesi s\u00f6z konusu olabilmi\u015ftir. Art\u0131k sipari\u015fler, \u00fcretim sisteminde kesinti ve aksakl\u0131klara neden olmadan tamamlanabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n 1960\u2019larda ve 1970\u2019lerde, M\u0130P ve onunla ilgili ara\u00e7 ve teknikler \u00e7ok iyi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, \u00fcretim\/i\u015flemler y\u00f6netimine do\u011fru entegre edildi\u011finde bir\u00e7ok yarar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130\u015fletmeler kendi malzeme al\u0131mlar\u0131ndaki ve ihtiya\u00e7 duyulan miktarda ve ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu anda sipari\u015f verme konusundaki kontrol\u00fc ele alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu ara\u00e7lar\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015ftiren i\u015fletmelerde \u00fcretkenlik ve kalite geli\u015fmi\u015f, stok miktarlar\u0131 g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bi\u00e7imde d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Nakit ak\u0131\u015flar\u0131 d\u00fczelmi\u015f ve artan bir rekabet avantaj\u0131 g\u00f6zlenmi\u015ftir. Daha fazla i\u015fletmenin bu \u00f6nemli arac\u0131 kullanmaya ge\u00e7i\u015fiyle birlikte, ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131 konusundaki karma\u015f\u0131kl\u0131k d\u00fczeyi de artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kapal\u0131 D\u00f6ng\u00fc Malzeme \u0130htiya\u00e7 Planlamas\u0131 (M\u0130P)<\/em><\/p>\n\n\n\n Malzeme planlamas\u0131 metodolojisinin nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n bir\u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan \u00f6\u011frenilmesiyle birlikte, bu felsefenin i\u00e7inde yer almayan bir \u00f6zelli\u011fin eksikli\u011fi hemen fark edilmi\u015ftir. \u0130\u015fin yap\u0131labilmesi i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan b\u00fct\u00fcn par\u00e7alar\u0131n yans\u0131ra, uygun bir kapasitenin de sisteme dahil edilmesi gerekmektedir. Kapasite plan\u0131yla M\u0130P\u2019in kapal\u0131 bir d\u00f6ng\u00fc olu\u015fturacak \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 bu \u015fekilde olmu\u015ftur (\u015eekil 3.1). Bilgisayarlar, fazladan yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015flemleri h\u0131zl\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli yaparak bu konuda da yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 3.1: Kapal\u0131 d\u00f6ng\u00fc Malzeme \u0130htiya\u00e7 Planlamas\u0131\u2019n\u0131n i\u015fleyi\u015fi.<\/p>\n\n\n\n Art\u0131k sadece malzemeler de\u011fil, malzeme plan\u0131 \u00f6ncelikleri ve kapasite plan\u0131 ile ilgili hesaplamalar da yap\u0131labilmekteydi. Ayr\u0131ca sistemin ger\u00e7ek olaylarla birlikte \u00e7e\u015fitli problemleri de i\u00e7erdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \u00fcretim s\u00fcrecinin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 da kapsayan plan, \u00fcretime ait geribildirim bilgisini de kullanmaktayd\u0131. Kapal\u0131 d\u00f6ng\u00fc M\u0130P zamanla bilgisayarlar\u0131n yo\u011fun kullan\u0131m\u0131 ile daha kapsaml\u0131 bir duruma ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130malat Kaynaklar\u0131 Planlamas\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n Teknolojideki yeni ilerlemeler, iyile\u015ftirilen stok hareketleri ile i\u015fletmenin finans sisteminin hareketleri aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla ayn\u0131 zamanda geli\u015fmi\u015ftir. Fabrikaya bir par\u00e7a al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, stoktaki hammadde miktar\u0131 ile, ayn\u0131 oranda aktifte ve dolay\u0131s\u0131 ile kar-zarar tablosunda art\u0131\u015f olmaktayd\u0131. Bu art\u0131\u015f bilan\u00e7onun pasif taraf\u0131nda dengelenmekteydi. Son \u00fcr\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131karacak malzemelerin at\u00f6lyeye ta\u015f\u0131nmas\u0131yla birlikte, hammadde miktar\u0131nda azalma ve buna kar\u015f\u0131l\u0131k s\u00fcre\u00e7 i\u015fleyi\u015finde art\u0131\u015f ortaya \u00e7\u0131kmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n At\u00f6lyedeki i\u015fg\u00fcc\u00fc ve y\u00f6netim giderleri ayr\u0131ca devam etmekte olan faaliyetler hesab\u0131na ve ayn\u0131 zamanda bor\u00e7lar hesab\u0131na etki etmektedir. \u00dcr\u00fcn tamamland\u0131\u011f\u0131nda ve sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yine finansal tablolar \u00fczerindeki denge sa\u011flanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile stokun her hareketi, finansal harekete neden olmakta, alacaklar ve bor\u00e7lar ile dengelenmektedir. Teknolojinin g\u00fcc\u00fc ve uyumlulu\u011fu sayesinde bu stok hareketleri ve finansal hareketler birlikte takip edilebilmektedir. Olliver Wight\u2019\u0131n isim babal\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 \u0130KP, M\u0130P\u2019n\u0131n do\u011fru \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, yeni bir arac\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n Kapal\u0131 d\u00f6ng\u00fc \u0130KP, muhasebe-finans sisteminin yan\u0131nda finansal y\u00f6netim sistemi sunan \u00f6nemli bir planlama arac\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Bir \u00fcretim i\u015fletmesinin t\u00fcm kaynaklar\u0131 bu yeni ara\u00e7la planlanmakta ve kontrol edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu y\u00f6netim ara\u00e7lar\u0131na, 1985\u2019te sat\u0131\u015f ve operasyon planlamas\u0131 eklenmi\u015ftir. Bir i\u015fletme operasyonel d\u00fczeydeki talepten, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 planlama ve kontrol sistemine kadar geni\u015f bir bili\u015fim sistemini kullanabilecek duruma gelmi\u015ftir. Bu s\u0131ralarda, \u00e7ok az bilgisayar yaz\u0131l\u0131m\u0131 ve donan\u0131m\u0131 ihtiya\u00e7 duyulan hesaplamalar\u0131 yapabilecek kapasiteye sahipti. Sat\u0131\u015f ve operasyonel planlama s\u00fcreci ayl\u0131k olarak elle takip edilmek durumundayd\u0131. Talep y\u00f6netimi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bile \u00e7e\u015fitli zorluklar\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n O g\u00fcn\u00fcn ticari olarak kullan\u0131labilir sistemlerinin i\u00e7inde, \u00fcretim kontrol veri toplama sistemleri, ger\u00e7ek maliyetlerle beklenen maliyetleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabilmek i\u00e7in at\u00f6lye d\u00fczeyinde zaman ve malzeme bilgilerini toplad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n APICS, \u0130KP\u2019n\u0131 \u201cbir \u00fcretim i\u015fletmesinin b\u00fct\u00fcn kaynaklar\u0131n\u0131n etkin olarak planlanmas\u0131 i\u00e7in bir metod\u201d olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. \u0130KP, kapal\u0131 d\u00f6ng\u00fc ileti\u015fim sistemine sahipti. \u0130\u015fletmenin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde karar almas\u0131n\u0131 sa\u011flayan merkezi bir ileti\u015fim sisteminin \u00f6nemi \u00e7abuk anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130yi ileti\u015fim, iyi kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bilgisayar teknolojisindeki de\u011fi\u015fimler bilgiye daha fazla ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kararlar\u0131n daha h\u0131zl\u0131 al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f ve entegre edilmi\u015f bili\u015fim sistemleri rekabet avantaj\u0131 kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. End\u00fcstrilere ait en iyi uygulamalar h\u0131zl\u0131 geli\u015ftirildi ve standartlar haline getirilmi\u015ftir. Art\u0131k ba\u015far\u0131l\u0131 entegrasyon i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan hedef ve s\u00fcre\u00e7 daha iyi bilinmekteydi. \u0130KP\u2019yi ilk uygulayanlar \u00f6\u011frendikleri ve ald\u0131klar\u0131 uygulama dersleriyle ba\u015far\u0131s\u0131 ispatlanm\u0131\u015f bir kontrol listesi haz\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131r. Bug\u00fcn bile \u201cOperasyonel M\u00fckemmellik i\u00e7in Oliver Wight\u2019\u0131n ABCD Kontrol Listesi\u201d olarak bilinen kitap bir\u00e7ok i\u015fletmeye \u0130KP\u2019ye yapt\u0131klar\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131 rekabet avantaj\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek konular\u0131 sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tam Zaman\u0131nda \u00dcretim<\/em><\/p>\n\n\n\n 1980\u2019lerin sonu ile 1990\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda, pazara giren \u00fcr\u00fcnlerin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 ile yeni bir d\u00f6neme girilmi\u015ftir. O d\u00f6nemde, bir \u00fcr\u00fcnle pazarda ilk olmak, uzun d\u00f6nemli kar\u0131 da yan\u0131nda getirmekteydi. \u00dcr\u00fcn ya\u015fam s\u00fcreleri eskisine oranla daha da k\u0131salm\u0131\u015f, beklenen giri\u015f zamanlar\u0131 azalm\u0131\u015f ve m\u00fc\u015fteriler sunulan hizmet d\u00fczeyinden daha erken b\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. \u0130\u015fletmeler de rekabet avantajlar\u0131n\u0131 koruyabilmek i\u00e7in Tam Zaman\u0131nda \u00dcretim ve Tedarik Ortakl\u0131\u011f\u0131 gibi kavramlar\u0131 geli\u015ftirmek ve uygulamak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Ayn\u0131 zaman diliminde, sat\u0131lan \u00fcr\u00fcn maliyetlerindeki \u00f6nemli pay, i\u015fg\u00fcc\u00fcnden sat\u0131n al\u0131nan malzemeye y\u00f6nelmi\u015ftir. Yeni ara\u00e7lar ve teknikler geli\u015ftirmek \u00fczere AME (The Association for Manufacturing Excellence-\u0130malat M\u00fckemmelli\u011fi Derne\u011fi) bu d\u00f6nemde kurulmu\u015ftur. APICS ise \u0130KP devrini kapatarak s\u0131f\u0131r stok devrini ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 1940\u2019larda ve 1950\u2019lerde bir i\u015fletmenin sat\u0131lan \u00fcr\u00fcn maliyetlerinin %4060\u2019\u0131n\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fc maliyeti olmas\u0131 kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir durum de\u011fildi. Dolay\u0131s\u0131 ile i\u015fletmeler i\u015fg\u00fcc\u00fc \u00fcretkenli\u011fi \u00fczerinde odaklanma ve i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn yerine otomasyona ge\u00e7me endi\u015fesi ta\u015f\u0131mam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 1990\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda, odak noktas\u0131, malzemenin karl\u0131l\u0131k i\u00e7in bir g\u00fc\u00e7 haline gelece\u011fi \u015fekilde yer de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Bir\u00e7ok i\u015fletme sat\u0131lan \u00fcr\u00fcn maliyetlerindeki malzeme maliyetinin %60-70\u2019lere \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, i\u015fg\u00fcc\u00fc maliyetinin ise %10-20\u2019lerde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na varm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc \u00fcretkenli\u011findeki b\u00fcy\u00fck iyile\u015ftirmeler, i\u015fletmenin toplam kar\u0131nda \u00e7ok az de\u011fi\u015fime neden olmu\u015ftur. \u0130\u015fletmenin genel finansal performas\u0131n\u0131 geli\u015ftirebilmek i\u00e7in planlama sisteminin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 etkin malzeme planlamas\u0131na ve malzeme kullan\u0131m\u0131n\u0131n optimizasyonuna do\u011fru geli\u015ftirmek gerekmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Malzeme konusundaki iyile\u015ftirme yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n getirilerinin b\u00fcy\u00fck olma olas\u0131l\u0131klar\u0131 fazla olmu\u015f ve ek stok hareketleri rekabet\u00e7i bir i\u015fletme \u00f6zelli\u011fi olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Rekabet ve karl\u0131l\u0131k \u00fcretim departman\u0131n\u0131n odakland\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikler olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn bir i\u015fletmenin amac\u0131 haline gelmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn i\u015fletme kaynaklar\u0131 bu ama\u00e7lara g\u00f6re d\u00fczenlenmekte ve i\u015fletmenin ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in entegre edilmi\u015ftir. Entegre edilmi\u015f kaynak y\u00f6netimi rekabet\u00e7i bir i\u015fletmenin odak noktas\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7al\u0131\u015fanlar aras\u0131ndaki yetki devri, pazarda rekabet edebilmek i\u00e7in i\u015fletmeye \u00e7eviklik kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00f6neticilerin, bilginin kalitesinin y\u00fckselmesiyle daha iyi kararlar alabilece\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130\u015fletmeler, ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131nda kullanabilecekleri de\u011ferli bilgileri ve verileri sa\u011flayacak tek bir y\u00f6netim sistemine ihtiya\u00e7 duymu\u015flard\u0131r. Bili\u015fim sistemleri departman\u0131na g\u00f6nderilen bilgi iste\u011finin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in harcanacak zaman azalt\u0131lmal\u0131 ve bilginin, iyi kararlar al\u0131nabilmesi i\u00e7in karar vericiye \u00e7ok daha yak\u0131n olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Teknoloji maliyetleri d\u00fc\u015fmeye devam etmi\u015f ve i\u015fletme y\u00f6netim sistemlerini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131racak ki\u015fisel bilgisayarlar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Esnek olmayan b\u00fcy\u00fck bilgisayarlar, yerlerini zamanla istemci-sunucu teknolojisine b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130\u015fletmeler, k\u00fc\u00e7\u00fck bir ki\u015fisel bilgisayarda tam donan\u0131ml\u0131 bir \u0130KP sistemi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilmi\u015ftir. Sistemlerin maliyetleri k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerin bile kar\u015f\u0131layabilecekleri d\u00fczeye inmi\u015ftir. Yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeler de\u011fil, b\u00fcy\u00fck i\u015fletmeler de bu \u00e7evik istemci-sunucu sistemlerine ge\u00e7meye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu d\u00f6nemde, yeni yaz\u0131l\u0131m \u015firketleri bu de\u011fi\u015fimi destekleyecek \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015flar ve KKP\u2019n\u0131n da ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 3.2: Kurumsal Kaynak Planlamas\u0131 geli\u015fim halkalar\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu s\u0131rada, teknolojinin de\u011fi\u015fimi, planlama ve kontrol sistemlerini, ger\u00e7ek i\u015fletme ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 tan\u0131mlayacak \u015fekle sokmu\u015ftur. Buna ek olarak, \u00f6nceki geli\u015fmelerden farkl\u0131 \u015fekilde, KKP yaz\u0131l\u0131m \u015firketleri bu kritik i\u015f sistemlerinin entegrasyonu i\u00e7in \u00fcretim i\u015fletmesi olmayan i\u015fletmelere de kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n KKP, istemci-sunucu mimarisi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan bir \u0130KP\u2019den \u00e7ok daha fazla \u00f6zelli\u011fi i\u00e7ermektedir. KKP\u2019n\u0131n geli\u015fimine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, i\u015fletmenin odak noktas\u0131nda bulunan \u00fcretim faaliyetlerinin bili\u015fim sistemleriyle birlikte geli\u015ferek kaynak planlamas\u0131n\u0131 yaratacak halkalar \u015feklinde geli\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n KKP, \u00fcr\u00fcn tasar\u0131m\u0131, bilgi ve veri ambarlar\u0131, malzeme planlamas\u0131, kapasite planlamas\u0131, ileti\u015fim sistemleri gibi bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fi i\u00e7eren i\u015fletmenin t\u00fcm kaynak planlamas\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir. Kaynak planlamas\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bilgi avantajlar\u0131 ise sadece \u00fcretim i\u015fletmelerini de\u011fil, bilgiyi varl\u0131k olarak kullanarak rekabet avantaj\u0131 sa\u011flamak isteyen b\u00fct\u00fcn i\u015fletmeleri etkilemektedir.<\/p>\n\n\n\n KKP\u2019nin geli\u015fiminin ve tarih\u00e7esinin bilinmesi, \u015fu andaki uygulamalar\u0131 anlamay\u0131 ve gelece\u011fi g\u00f6rebilmeyi sa\u011flayacakt\u0131r. KKP, 1950\u2019lerde ba\u015flayan devrimsel bilgisayar ara\u00e7lar\u0131yla desteklenen gelece\u011fin mant\u0131ksal bili\u015f d\u00fczeyidir. Fonksiyonellik zamanla artarak, her d\u00fczeyin kendinden \u00f6nceki d\u00fczeyin temelleri ve kurallar\u0131 \u00fczerine in\u015fa edilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r (\u015eekil 3.3).<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 3.3: Temel Kurumsal Kaynak Planlamas\u0131 yap\u0131s\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bilgisayarlar\u0131n g\u00fcc\u00fc ve \u00f6zellikleri artt\u0131k\u00e7a, verilerin toplanmas\u0131, bilginin sa\u011flanmas\u0131 ve i\u015fletmenin daha iyi y\u00f6netilebilmesi i\u00e7in s\u00fcrekli geli\u015fme s\u00fcreci, b\u00fcy\u00fcme ve karl\u0131l\u0131k hedefleriyle desteklenecektir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemlerinin tan\u0131m\u0131n\u0131 yapmadan \u00f6nce, ne olmad\u0131\u011f\u0131 konusundaki fikirleri ortaya \u00e7\u0131karmak yerinde olacakt\u0131r. \u00d6ncelikle, kurumsal bilgi sistemlerinin, bir\u00e7ok i\u015fletme taraf\u0131ndan alg\u0131land\u0131\u011f\u0131, y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan yorumland\u0131\u011f\u0131, dan\u0131\u015fmanlar\u0131 taraf\u0131ndan san\u0131ld\u0131\u011f\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, bilgi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi yaln\u0131zca bir yaz\u0131l\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekmektedir. Bir\u00e7ok yazar bu yan\u0131lg\u0131y\u0131 \u00f6ncelikle ele almakta, kurumsal bilgi sistemlerinin yaz\u0131l\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131na dair fikirlerini eserlerinin ilk c\u00fcmlelerinde ifade etmektedir. Ancak di\u011fer bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n da tamam\u0131yla yanl\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kurumsal bilgi sistemlerini i\u015fletmenin teknolojik sistemler b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak kabul eden yazarlar taraf\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yaz\u0131l\u0131m \u00f6zelliklerinin \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmek gerekecektir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri, temel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Malzeme \u0130htiya\u00e7 Planlamas\u0131, M\u0130P (Material Resource Planning-MRP), \u0130malat Kaynaklar\u0131 Planlamas\u0131\u2019n\u0131n, \u0130KP (Manufacturing Resource Planning-MRPII), Kurumsal Kaynak Planlamas\u0131, KKP (Enterprise Resource Planning) bir devam\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde, kurumsal bilgi sistemlerinin KKP’dan ve m\u00fc\u015fteri\/sunucu mimarisi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan bir \u0130KP\u2019den \u00e7ok daha geni\u015f bir kavram\u0131 ifade etti\u011fini belirtmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri, fonksiyonlar aras\u0131ndaki i\u015f ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek, i\u015f yap\u0131\u015f \u015fekillerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 standart hale getirmek ve ger\u00e7ek zamanl\u0131 revize edilmi\u015f verilere eri\u015febilmek \u00fczere geli\u015ftirilmi\u015f sistemlerdir.<\/p>\n\n\n\n Akademik \u00e7al\u0131\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n g\u00f6receli olarak yeni oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Di\u011fer bilgi teknolojisi alanlar\u0131 gibi, kurumsal bilgi sistemleri de daha \u00e7ok uygulamalar\u0131 ele alan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Baz\u0131 yazarlar, kurumsal bilgi sistemlerini rekabet avantaj\u0131 kazand\u0131racak, operasyonlar\u0131n ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 geli\u015ftirecek ve \u00fcretimi yal\u0131nla\u015ft\u0131racak bir sistemler b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemlerinin geneli konusunda fikirler, fonksiyonlar\u0131, ilgi \u00e7ekici yanlar\u0131 ve entegrasyon s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan problemleriyle birlikte sunulmaktad\u0131r. Literat\u00fcrde, \u0130\u015fletmenin \u00f6rg\u00fct ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan kurumsal bilgi sistemlerinin etkileri de incelenmi\u015ftir. Kurumsal bilgi sistemleri konusunda yap\u0131lacak olan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n, uygulamaya d\u00f6n\u00fck olmalar\u0131 ele\u015ftirilerek, bu sistemlerle ilgili yap\u0131lar\u0131 tan\u0131mlayacak ve bilgi mimarisi, \u00f6rg\u00fct ve fonksiyonlar\u0131 aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kararak kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131racak daha sistematik \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi fikirleri de bu ara\u015ft\u0131rmalarda sunulmaktad\u0131r. Karar destek sistemleri ile kurumsal bilgi sistemlerinin uygulanmalar\u0131 ile ilgili konular\u0131n yan\u0131nda kurumsal bilgi sistemleri \u00e7er\u00e7evesindeki daha iyi bir kavray\u0131\u015f\u0131n, y\u00f6netim teorisine bir katk\u0131 yapaca\u011f\u0131 bu alandaki literat\u00fcrde ayr\u0131ca sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Literat\u00fcr, kurumsal bilgi sistemleri ilgili beklentileri ve motivasyon ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalarda sunulmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda kamu sekt\u00f6r\u00fcndeki kurumsal bilgi sistemleri entegrasyonlar\u0131 da ele al\u0131nmaktad\u0131r. \u0130\u015fletmelerin kurumsal bilgi sistemleri yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirdikleri konusunda ara\u015ft\u0131rmalar ile kurumsal bilgi sistemlerinin geli\u015fimi, genel \u00f6zellikleri ve baz\u0131 uygulamalar konusunda ve Avrupa\u2019daki orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmelerin adaptasyonlar\u0131n\u0131n analizleri konusunda \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar gibi kurumsal sistemlerin i\u015fletme a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferini analiz etmek i\u00e7in teorik bir yap\u0131 olu\u015fturacak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da literat\u00fcrde yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kaynak Y\u00f6netimi E\u011fitim Derne\u011fi (APICS-The Educational Society for Resource Management), KKP\u2019n\u0131, \u201cmal \u00fcreten, hizmet \u00fcreten veya da\u011f\u0131t\u0131m yapan bir i\u015fletmenin, m\u00fc\u015fterilerinin, sipari\u015f alma, \u00fcretim, ta\u015f\u0131ma ve muhasebe ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in gereksinim duydu\u011fu b\u00fct\u00fcn kaynaklar\u0131, etkin bir \u015fekilde planlama ve kontrol etme metodu\u201d olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu tan\u0131m, KKP\u2019n\u0131n enine boyuna tam bir tan\u0131m\u0131 olmamakla birlikte, y\u00fczeysel bir anlay\u0131\u015f\u0131 sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 3.4: Kurumsal Kaynak Planlamas\u0131 ve Kurumsal Sistemler\u2019in i\u00e7erdikleri s\u00fcre\u00e7ler.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletme i\u00e7indeki t\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri b\u00fct\u00fcnle\u015ftirecek yaz\u0131l\u0131mlar genel olarak KKP olarak bilinmesine ra\u011fmen, ger\u00e7ekte, bu yaz\u0131l\u0131mlar Kurumsal SistemlerKS (Enterprise Systems-ES) olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. KS \u201c…bir i\u015fletmenin bilgi ihtiya\u00e7lar\u0131 ile ilgili taraflar\u0131n\u0131 tamamiyle destekleyecek bilgisayar uygulamalar\u0131 paketleridir\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n\n\n\n KKP bir KS\u2019den \u00e7ok daha fazla \u00f6zelli\u011fi kapsamaktad\u0131r. KS\u2019in KKP sistemlerinin ancak baz\u0131 temel \u00f6zelliklerini i\u00e7erdi\u011fini g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015farak KKP sistemleri ile KS\u2019in ortak kesi\u015fim noktalar\u0131na ve farkl\u0131 i\u00e7eriklerine dikkat \u00e7ekilebilir (\u015eekil 3.4).<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemlerinin tan\u0131mlanmas\u0131, \u00f6nemli olmakla birlikte, i\u00e7erdi\u011fi kavramlar\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak yap\u0131lacak bir tan\u0131m daha ge\u00e7erli ve yeterli olacakt\u0131r. Kurumsal bilgi sistemlerinin be\u015f d\u00fczeyde de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi \u00fczerinde durmaktad\u0131r. Birinci ve temel d\u00fczey, veri y\u00f6netimi sistemlerini i\u00e7eren bir yap\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130kinci d\u00fczey ise, i\u015fletme i\u00e7indeki ayn\u0131 veritaban\u0131n\u0131 payla\u015fan b\u00fct\u00fcn yaz\u0131l\u0131m mod\u00fcllerini kapsamaktad\u0131r. \u0130\u015fletmenin \u00fcretim felsefesini yans\u0131tan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fczeyin \u00fczerinde i\u015fletmenin felsefesi yer almaktad\u0131r. En \u00fcst d\u00fczeyde bulunan yararl\u0131 bilgi (\u00fcst bilgi) y\u00f6netimi ise b\u00fct\u00fcn bu d\u00fczeyleri bir araya getiren daha geni\u015f bir perspektif sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 3.5: Kurumsal bilgi sistemleri bilgelik hiyerar\u015fisi.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri bilgelik hiyerar\u015fisi (\u015eekil 3.5), en az karma\u015f\u0131kl\u0131k d\u00fczeyinden (veri y\u00f6netimi sistemi) en karma\u015f\u0131k ve stratejik a\u00e7\u0131dan en avantajl\u0131 d\u00fczeye (yararl\u0131 bilgi y\u00f6netimi) kadar olan yap\u0131y\u0131 g\u00f6stermektedir. \u0130\u015fletme, ba\u015far\u0131l\u0131 bir entegrasyon sa\u011flayabilmek i\u00e7in bu hiyerar\u015fik yap\u0131 i\u00e7indeki her bir d\u00fczeyi hem bilgelik d\u00fczeyi hem de i\u015fletmeye olan katk\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan iyi de\u011ferlendirmeli ve bir b\u00fct\u00fcn olarak bu anlay\u0131\u015fa sahip olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri, kendisine destek sa\u011flayan KKP ve \u0130KP ile, i\u015fletmelerin de\u011fi\u015fim \u00f6nc\u00fclerinden birisi olmu\u015ftur. \u00d6zellikle \u00fcretim i\u015fletmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni bir ekonominin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f ve 1990\u2019lardan sonra yeni bir i\u015fletmecilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Yukar\u0131daki bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kurumsal bilgi sistemlerinin tan\u0131m\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde yapmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n \u201ckurumsal bilgi sistemleri m\u00fc\u015fteriler ile tedarik\u00e7ileri bir b\u00fct\u00fcn olarak tedarik zincirine ba\u011flama \u00f6zelli\u011fine ve yetene\u011fine sahip, kan\u0131tlanm\u0131\u015f i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini karar verme mekanizmas\u0131na dahil edebilen, sat\u0131\u015f, pazarlama, \u00fcretim, operasyon, lojistik, sat\u0131n alma, finans, \u00fcr\u00fcn geli\u015ftirme ve insan kaynaklar\u0131 aras\u0131nda y\u00fcksek d\u00fczeyli \u00e7apraz entegrasyon sa\u011flayan, i\u015fletmenin artan m\u00fc\u015fteri hizmetleriyle ve artan \u00fcretkenlikle karma\u015f\u0131k d\u00fczeylerde i\u015f yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak, d\u00fc\u015f\u00fck stok ve maliyetler elde edilmesine ve etkin bir e-i\u015f imkan\u0131na kavu\u015fmas\u0131na izin veren, tedarik ile talebi dengeleyen, bili\u015fim sistemlerinden en y\u00fcksek fayday\u0131 sa\u011flayan, kurumsal \u00f6l\u00e7ekteki bir y\u00f6netim arac\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemlerinin i\u015fleyi\u015fine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok fonksiyonun birlikte ders imkan\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan ak\u0131\u015flardan olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u015eekil 3.6 kurumsal bilgi sistemlerinin bu i\u015fleyi\u015fini g\u00f6stermektedir. Fonksiyonlar aras\u0131 ba\u011flant\u0131lar \u00fczerinden \u00fcretim fakt\u00f6rlerinin yan\u0131s\u0131ra bilginin ve \u00fcr\u00fcn\/hizmetin de akt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 3.6: Kurumsal bilgi sistemleri sisteminin i\u015fleyi\u015fi.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemlerinin \u00fcretim sistemleri ile derlenmi\u015f k\u0131sa geli\u015fimi ve tarih\u00e7esinin sunulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 yer almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca kurumsal yap\u0131 ve sistemlerin de ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bu b\u00f6l\u00fcmde kurumsal bilgi sistemlerinin temel \u00f6zellikleri ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Kurumsal bilgi sistemleri d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn, bir i\u015fletmenin bu yap\u0131ya ge\u00e7i\u015f karar\u0131n\u0131 inceleyen ve do\u011fru sistemin se\u00e7ilmesini de i\u00e7ine alan b\u00f6l\u00fcm\u00fc, se\u00e7im imk\u00e2n\u0131 olmayan i\u015fletmelerin kendi sistemlerini nas\u0131l tasarlayabilecekleri konusunda bilgi veren di\u011fer bir b\u00f6l\u00fcm bulunmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri ile Internet teknolojilerinin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde bir araya gelmeleri ile, i\u015fletmeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, her teknolojiyi rahat\u00e7a kullanabilecekleri fonksiyonel olarak tatmin edici bir e-\u0130\u015f modelini ortaya \u00e7\u0131karmak \u00f6nemli olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri bir i\u015fletmenin i\u00e7 teknoloji a\u011f\u0131d\u0131r. Web tabanl\u0131 teknoloji her i\u015fletmenin i\u00e7 bilgi altyap\u0131s\u0131n\u0131 d\u0131\u015f \u00e7evreye do\u011fru geni\u015fletmekte, i\u015fletmeyi ve onun vizyonunu pazara ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Kurumsal bilgi sistemleri i\u015fletme i\u00e7i s\u00fcre\u00e7lerin etkinli\u011fine ve verimlili\u011fine odaklanmaktad\u0131r. e-\u0130\u015f ise, d\u0131\u015fsal, i\u015fletmeler aras\u0131 s\u00fcre\u00e7 etkinli\u011fine ve verimlili\u011fine odaklanmaktad\u0131r. Kurumsal bilgi sistemleri teknolojisi \u015fu andaki i\u015fletme stratejisini desteklerken, e-\u0130\u015f yeni stratejik f\u0131rsatlar yaratmaktad\u0131r. Kurumsal bilgi sistemleri ile web tabanl\u0131 teknolojileri ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde birle\u015ftirebilmek ve maksimum fayday\u0131 yaratacak \u015fekilde b\u00fct\u00fcnle\u015ftirebilmek i\u00e7in, her ikisinin sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 da di\u011fer tarafa sa\u011flayabilecekleri faydalar\u0131 anlamak durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn kurumsal bilgi sistemleri, entegre paketler olarak kurulduklar\u0131nda, i\u015fletmenin be\u015f \u00f6nemli s\u00fcrecinden (finans, lojistik, \u00fcretim, insan kaynaklar\u0131, sat\u0131\u015f ve pazarlama) gelen i\u015fletme i\u00e7i bilgileri depolayacak bir merkez olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Kurumsal bilgi sistemleri yaz\u0131l\u0131mlar\u0131, i\u015fletmelerin ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fabilmesi i\u00e7in kendi i\u00e7 bilgi kaynaklar\u0131n\u0131n etkin ve verimli olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Kurumsal bilgi sistemleri i\u015fletme i\u00e7i veriye, bilgiye ve \u00fcst bilgiye odaklanan bilgi y\u00f6netiminin \u00e7evresinde bulunmaktad\u0131r. Tek ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan e-\u0130\u015f yaz\u0131l\u0131m\u0131, \u00f6zellikle en iyi uygulamay\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fan tedarik\u00e7ileri de kapsayacak \u015fekilde ili\u015fkileri y\u00fcr\u00fctmektedir. Yaz\u0131l\u0131m, ayn\u0131 zamanda bu ili\u015fkileri y\u00f6netebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n e-\u0130\u015f uygulamalar\u0131 i\u015fletmenin i\u00e7ine i\u015fletme d\u0131\u015f\u0131ndan bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunmaktad\u0131r ve i\u015fletmenin bilgi birikimine d\u0131\u015fsal bir yap\u0131y\u0131 ba\u011flayabilmek i\u00e7in f\u0131rsat aramaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, klasik olarak i\u015fletme i\u00e7i faaliyetlere odaklanm\u0131\u015f olan KKP, i\u015fletmenin bilgi birikimini sunacak i\u015fletme d\u0131\u015f\u0131 ortaklar aramak i\u00e7in i\u00e7eriden d\u0131\u015far\u0131ya bakmak durumunda b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Web tabanl\u0131 teknolojiler, di\u011fer teknolojileri d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 y\u0131k\u0131c\u0131d\u0131r. Fakat kurumsal bilgi sistemleri uzun s\u00fcre de\u011ferini koruyacakt\u0131r. Uyumlu bir teknoloji olarak ayn\u0131 problemlere odaklanan teknolojilerin eski jenerasyonlar\u0131n\u0131 (Malzeme \u0130htiya\u00e7 Planlamas\u0131 \u2013 M\u0130P ve \u00dcretim Kaynaklar\u0131 Planlamas\u0131 \u2013 \u0130KP) d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakmaktad\u0131r. Web tabanl\u0131 teknoloji, tersine, farkl\u0131 problem setlerini konu almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Farkl\u0131 bir perspektiften bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, e-\u0130\u015f uygulamalar\u0131n\u0131n kurumsal bilgi sistemlerini ortadan kald\u0131racak derecede i\u015flem s\u00fcre\u00e7lerini y\u00f6netebildi\u011fi ve di\u011fer e-\u0130\u015f uygulamalar\u0131ndan i\u015flemleri kald\u0131rarak fayda yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu ba\u015far\u0131 en az\u0131ndan teorik olarak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer taraftan bu ba\u015far\u0131y\u0131 engelleyecek iki problemle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130lk olarak, fiziksel \u00fcretim, i\u015fletme i\u00e7i s\u00fcre\u00e7leri y\u00f6netebilmek i\u00e7in bir kurumsal bilgi sistemleri yap\u0131s\u0131na ya da kurumsal bilgi sistemleri ile k\u0131yaslanabilecek, \u00fcretim fakt\u00f6rlerini, i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini ve \u00fcr\u00fcn\u00fc y\u00f6netecek kurumsal bazda ba\u015fka bir sisteme ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci olarak, i\u015fletme belirli bir b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, fiziksel \u00fcr\u00fcn \u00fcretmese bile, finansal ve insan kaynaklar\u0131 ile ilgili bilgileri birle\u015ftirecek ve y\u00f6netecek bir sisteme ihtiya\u00e7 duyulacakt\u0131r. Baz\u0131 fonksiyonlar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc parti i\u015fletmeler taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 (d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131), bu fonksiyonlar\u0131n temel ya da stratejik fonksiyonlar olamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Bir i\u015fletme, fonksiyonlar\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 d\u0131\u015f kaynak kullanarak y\u00f6netemez.<\/p>\n\n\n\n Internet tabanl\u0131 teknolojinin kurumsal bilgi sistemleri teknolojisini d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakmay\u0131 denemesinde pratik zorluklar olmasa da felsefe olarak \u00e7e\u015fitli zorluklar vard\u0131r. Kurumsal bilgi sistemleri, Internet tabanl\u0131 teknoloji ile kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda da kurumsal bilgi sistemleri olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fccektir. Odaklan\u0131lan problemler i\u00e7in zaten kaynak ay\u0131ran Web tabanl\u0131 teknoloji kullan\u0131c\u0131lar\u0131, kaynaklar\u0131n\u0131 web tabanl\u0131 teknolojilerden \u00e7ekerek problemleri daha kolay \u00e7\u00f6zebilirler.<\/p>\n\n\n\n Web tabanl\u0131 en son teknolojiyi kullanan i\u015fletmeler, tamamiyle e-\u0130\u015f \u00e7\u00f6z\u00fcmleri uygulayan i\u015fletmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda rekabet dezavantaj\u0131na sahip olabilmektedir. Daha iyi bir e-\u0130\u015f \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ise, i\u015fletmelerin sahip olduklar\u0131 sistemleri bir an \u00f6nce varolan ya da gelecekte ortaya \u00e7\u0131kacak kurumsal bilgi sistemleri teknolojisine ba\u011flamalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015f ve s\u00fcre\u00e7 \u00fcst bilgisi, yaz\u0131l\u0131m paketleri i\u00e7inde olu\u015fturulmaktad\u0131r ve test edilmi\u015f ve ba\u015far\u0131s\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015f bir sistem olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Kurumsal bilgi sistemleri web tabanl\u0131 bir teknoloji olarak yeniden yaratmak, her\u015feyin en ba\u015ftan yaz\u0131lmas\u0131, test edilmesi, \u00e7al\u0131\u015fanlarla payla\u015f\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelmekte, alt\u0131ndan kalk\u0131lmas\u0131 \u00e7ok zor olan bir s\u00fcre\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu teknolojilerin \u00fcreticileri, kendilerini rakip olarak de\u011fil, b\u00fct\u00fcnle\u015fik \u00fcr\u00fcnler ve hizmetler ortaya \u00e7\u0131karabilen birer tak\u0131m oyuncusu olarak g\u00f6rmektedirler. Dolay\u0131s\u0131 ile Web tabanl\u0131 teknolojiler ile kurumsal bilgi sistemlerini entegre edebilecek bir \u00e7ok middleware ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. En iyi middleware, herhangi bir kurumsal bilgi sistemini \u00e7e\u015fitli e-\u0130\u015f uygulamalar\u0131na ba\u011flayabilen bir yaz\u0131l\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmeye entegre edilmi\u015f bir KKP sistemi i\u015fletmenin mevcut stratejilerini desteklemek i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. KKP, i\u015fletmeye, m\u00fc\u015fteri duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan esnekli\u011fi (talep taraf\u0131) ve stoklar\u0131 ve \u00fcretim ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 daha iyi y\u00f6netecek g\u00fcc\u00fc (tedarik taraf\u0131) sa\u011flamaktad\u0131r. \u0130\u015fletme, KKP ile kullan\u0131lan mevcut veri sistemlerinin yerine yeni bir bilgi mimarisi kurabilir.<\/p>\n\n\n\n \u00dcst y\u00f6netim KKP\u2019n\u0131 bilgi \u00fczerinde daha fazla kontrol sa\u011flayabilmek ve karar deste\u011fini geli\u015ftirebilmek i\u00e7in kullanabilir. KKP, k\u00fcresel i\u015fletme i\u00e7inde bilgi tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamakta ve ayr\u0131ca a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen fonksiyonlar\u0131 da entegre etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Kaynak Planlamas\u0131: Planlama ve tahmin, sat\u0131n alma ve malzeme y\u00f6netimi, ambar ve da\u011f\u0131t\u0131m y\u00f6netimi, \u00fcr\u00fcn da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve muhasebe ve finans konular\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. Bu alanlarla ilgili verileri zaman\u0131nda, tam ve hassas olarak sa\u011flamakla, KKP yaz\u0131l\u0131m\u0131, i\u015fletmeye, kaynaklar\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde de\u011ferlendirme, raporlama ve yerle\u015ftirme ile organizasyonel \u00f6nceliklere odaklanma imkan\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tedarik Zinciri Y\u00f6netimi: Talep ve kapasite anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve kapasitenin taleple dengelenmesini sa\u011flayan planlama fonksiyonunu kapsamaktad\u0131r. KKP ile bir i\u015fletmenin tamamiyle farkl\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flayarak, i\u015fletmenin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 optimal d\u00fczeyde kar\u015f\u0131layacak daha etkin planlamalar yap\u0131labilmektedir. Bu imkan, \u00e7evrim zaman\u0131n\u0131 ve stok d\u00fczeylerini d\u00fc\u015f\u00fcrmekte ve i\u015fletmenin nakit ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmektedir.<\/p>\n\n\n\n Talep Zinciri Y\u00f6netimi: \u00dcr\u00fcn konfig\u00fcrasyonunu, kotalar\u0131, fiyatland\u0131rmay\u0131, ba\u011flant\u0131 kurulacak ki\u015fileri, promosyonlar\u0131 ve komisyonlar\u0131 i\u00e7ermektedir. KKP ile bilgiyi toplayarak, ba\u011flant\u0131lar\u0131n daha kolay yap\u0131lmas\u0131, i\u015fletmeye yay\u0131lm\u0131\u015f fiyatland\u0131rma politikas\u0131 daha kolay de\u011ferlendirilmekte ve y\u00f6netilmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00dcst Bilgi Y\u00f6netimi: Bir veri ambar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131n\u0131, i\u015fletmenin verilerini depolayacak alan\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131, bu verilerle i\u015f analizi yap\u0131lmas\u0131n\u0131, i\u015fletmenin \u00fcst d\u00fczeyine karar deste\u011fi verilmesini ve gelece\u011fe ait m\u00fc\u015fteri odakl\u0131 yeni stratejiler belirlenmesini i\u00e7ermektedir. Bu faaliyetler y\u00f6netim bili\u015fim sisteminin par\u00e7alar\u0131n\u0131 da i\u00e7ermektedir. B\u00f6ylece, KKP, i\u015flemleri i\u015fleyen bir bilgi motorundan bilgiyi dam\u0131tan bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n Tamamen entegre edilmi\u015f bir KKP sisteminde, bu faaliyetler birbirlerine s\u0131k\u0131ca ba\u011flanm\u0131\u015f olan entegre fonksiyonlar taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Finans \u2013 Finansal kay\u0131tlar\u0131n tutulmas\u0131nda eski sistemlere k\u0131yasla KKP yaz\u0131l\u0131mlar\u0131, maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Karar vermenin i\u015fletmenin \u00e7e\u015fitli b\u00f6l\u00fcmlerine yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmas\u0131yla ve finansal i\u015flemlerin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n artmas\u0131yla, i\u015fletmeler b\u00fcy\u00fck bir finansla y\u00fck alt\u0131na girerek, fianansal veri ve bilgileri ile yaz\u0131l\u0131mlar aras\u0131nda problemler ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. KKP sisteminin veri tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 finansal tablolar aras\u0131ndaki yumu\u015fak ge\u00e7i\u015fleri ve geli\u015fmi\u015f bir bilgi analizini yan\u0131nda getirmektedir. Veri ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak g\u00fcncellenmekte ve operasyonlar\u0131 y\u00f6nlendirecek finansal sonu\u00e7lar yaratmaktad\u0131r. KKP ile finansal \u00f6zellikleri ortaya \u00e7\u0131kmadan fiziksel i\u015flem yap\u0131lamamaktad\u0131r. Operasyonel ve finansal faaliyetlerin bu g\u00f6r\u00fclebilir hali, y\u00f6neticilere kendi kararlar\u0131n\u0131n etkilerini anlama konusunda yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. \u0130\u015fletme stratejik maliyet y\u00f6netimi geli\u015ftirme, stratejik performans \u00f6l\u00e7\u00fctleri yaratma gibi faaliyetlerle daha etkin olabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00dcretim \u2013 KKP yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n operasyonel ve finansal sistemleri birbirine ba\u011flayabilme \u00f6zelli\u011fiyle i\u015fletme operasyonel \u00e7abalar\u0131n\u0131n finansal etkisini daha kolay g\u00f6rebilmektedir. Entegre edilmi\u015f KKP sistemi, sat\u0131\u015f ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 malzeme y\u00f6netimine, \u00fcretim planlamas\u0131na ve finansal yap\u0131ya ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak ba\u011flayarak daha iyi sipari\u015f-\u00fcretim planlamas\u0131 olmas\u0131n\u0131, m\u00fc\u015fteri sipari\u015fleri ile m\u00fc\u015fteri taleplerinin ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmesini ve tahmin edilen sipari\u015flerin modellenmesini kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Lojistik \u2013 KKP, da\u011f\u0131t\u0131m faaliyetlerinin \u00fcretime, sat\u0131\u015f ve pazarlamaya ve finansal yap\u0131ya daha s\u0131k\u0131 bir entegrasyonunu sa\u011flamaktad\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fteki performans sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 raporlar halinde sunabildi\u011fi gibi, gelecekte ortaya \u00e7\u0131kacak performans belirtilerini de yakalayabilmektedir. Yaz\u0131l\u0131m, i\u015fletmeye, m\u00fc\u015fterilerinin talep ve isteklerine cevap verecek \u015fekilde gelen sinyalleri y\u00f6netebilecek kabiliyeti kazand\u0131rmaktad\u0131r. KKP teknolojisi stratejik sat\u0131n almay\u0131 ve standart maliyet yerine her bir malzeme i\u00e7in ayr\u0131 maliyet \u00f6zelliklerini desteklemektedir. Fonksiyonel silolar ve depolar gibi geleneksel \u00f6l\u00e7\u00fctlerden m\u00fc\u015fteri odakl\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli operasyonlar gibi \u00f6l\u00e7\u00fctlere ge\u00e7i\u015fi kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. KKP ayr\u0131ca, fonksiyonlar aras\u0131, s\u00fcre\u00e7 tabanl\u0131, m\u00fc\u015fteri odakl\u0131 lojistik ve da\u011f\u0131t\u0131m faaliyetleri sunmaktad\u0131r. Lojistik entegrasyonu ile KKP sistemleri uygulamalar\u0131n\u0131n birlikte hareket etmesi ve birbirlerinin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 etkilemeleri s\u00f6z konusudur (Rutner vd., 2003:92).<\/p>\n\n\n\n Sat\u0131\u015f ve Pazarlama \u2013 KKP yaz\u0131l\u0131m\u0131 bir i\u015fletmenin sat\u0131\u015f \u00e7abalar\u0131n\u0131 bir \u00e7ok yol ile geli\u015ftirmektedir. Ger\u00e7ek zamanl\u0131 maliyet, gelir ve sat\u0131\u015f miktar\u0131 verilerine ihtiya\u00e7 duyan karl\u0131l\u0131k analizleri yap\u0131labilmektedir. KKP ile i\u015fletme, ger\u00e7ek zamanl\u0131 karl\u0131l\u0131k analizi yapabilmekte, kar\u0131 ve i\u015fletmenin pazar pay\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilmektedir. KKP yaz\u0131l\u0131m\u0131 ile birlikte, karma\u015f\u0131k fiyat politikalar\u0131n\u0131, indirimleri, promosyonlar\u0131 ve vergi uygulamalar\u0131n\u0131 tasar\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. \u0130\u015fletmelerin sat\u0131\u015f ve pazarlama departmanlar\u0131 KKP kullanarak, sipari\u015flerin teslimat zamanlar\u0131n\u0131 kesinle\u015ftirebilmektedir. e-\u0130\u015f ortam\u0131nda, sipari\u015f al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 andan itibaren, KKP ile kontrol edilen \u00fcretim ve stok faaliyetleri ile ve i\u015fletmenin di\u011fer s\u00fcre\u00e7lerinin etkisiyle m\u00fc\u015fteriler web \u00fczerinden daha hassas teslim tarihleri alabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsan Kaynaklar\u0131 \u2013 KKP, i\u015fletmenin insan kaynaklar\u0131 planlamas\u0131, geli\u015ftirme ve \u00f6deme sistemlerini desteklemektedir. KKP, entegre bir personel veritaban\u0131n\u0131 sa\u011flamakta, \u00fccretlendirme yap\u0131lar\u0131n\u0131 olu\u015fturmakta, planlama ve yerle\u015ftirmeyi desteklemekte ve harc\u0131rahlarla ilgili takip i\u015flemlerini yapmaktad\u0131r. KKP, \u00f6demelerle ilgili muhasebe faaliyetlerini \u00e7ok geni\u015f kurallar dizisi ile birlikte yapabilmekte, i\u015fletmenin iste\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak merkezi ya da merkezden uzak kontrol \u00f6zellikleri sunabilmektedir. KKP, insan kaynaklar\u0131 planlamas\u0131 i\u00e7in gerekli bireysel \u00f6zellikleri ve ihtiya\u00e7lar\u0131 kay\u0131t alt\u0131na alabilmekte, kariyer ve ba\u015far\u0131 planlamas\u0131 yapabilmekte ve e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n koordinasyonunu sa\u011flayabilmektedir. Ayr\u0131ca zaman y\u00f6netimini optimize edecek olanaklar da sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri, b\u00fct\u00fcn yararlar\u0131na ra\u011fmen, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn m\u00fc\u015fteri isteklerine cevap vermekte yeterli olamamaktad\u0131r. H\u0131z, m\u00fc\u015fterilerin \u00fcr\u00fcn karmalar\u0131n\u0131 belirleyebilecekleri ve kendi i\u015flemlerini yapabilecekleri self-servis imkan\u0131 ve \u00fcr\u00fcn ile hizmet aras\u0131nda daha fazla entegrasyon bu isteklerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fteriler, t\u00fcketiciler, da\u011f\u0131t\u0131c\u0131lar ya da tedarik\u00e7iler hem hizmette hem de \u00fcr\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fck maliyet ve y\u00fcksek kalite istemekte, i\u015fletme ile ili\u015fkilerinin de ki\u015fisel d\u00fczeyde tutulmas\u0131n\u0131 beklemektedirler. Bu durum en az\u0131ndan, detayl\u0131 bir sipari\u015f ve yan\u0131nda di\u011fer sipari\u015flerin durumu, \u00fcr\u00fcn i\u00e7in teklifler, en h\u0131zl\u0131 zamanda ve en az u\u011fra\u015fla halledilebilecek ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f i\u015flemler anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu talepler, tek ba\u015f\u0131na kurumsal bilgi sistemleri taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanabilir g\u00f6r\u00fcnmemektedir. \u0130\u015fletmeler y\u00fcksek etkinlik ve verimlilik istemekte ve yenilik\u00e7i olabilmek i\u00e7in daha h\u0131zl\u0131 davranmak durumundad\u0131rlar. Etkin ve verimli olabilmeleri i\u00e7in i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini daha da h\u0131zland\u0131racak d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131rmalar\u0131 gerekmektedir. M\u00fc\u015fteri taleplerini kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in i\u015f ortaklar\u0131yla daha yak\u0131n ili\u015fki kurmak durumunda kalacaklard\u0131r. \u00c7ok az i\u015fletme yeni a\u00e7\u0131lan bir pazara tek ba\u015f\u0131na girmek istemektedir. G\u00fcvene ve sayg\u0131ya dayal\u0131 stratejik ortakl\u0131klar b\u00fct\u00fcn d\u00fczeylerde i\u015f yapma \u015fekillerini de\u011fi\u015ftirmekte ve risk ile kar\u0131 payla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u015fletmenin i\u00e7 s\u00fcre\u00e7lerinin, m\u00fc\u015fteri isteklerini tamamen kapsayacak \u015fekilde olmas\u0131 konusunda bir bask\u0131 olu\u015fmu\u015ftur. Sat\u0131\u015f ve hizmetler odaklanmakta ve daha fazla g\u00fcvenilir olmalar\u0131 i\u00e7in destelenmektedir. Bu nedenle, tedarik zinciri daha etkin olmak i\u00e7in \u00e7aba harcamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Web tabanl\u0131 teknoloji bilgiyi de\u011fer zincirleri aras\u0131nda hareket ettirmekte ve ili\u015fkide bulunan insanlar\u0131n bir arada bulunmas\u0131na gerek b\u0131rakmamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca y\u00fcksek ileti\u015fim kapasitesini d\u00fc\u015f\u00fck maliyetle sunabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde m\u00fc\u015fteriler talep ettiklerinden daha fazlas\u0131n\u0131 istemektedir. Bu istekleri kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in \u00fcr\u00fcn odakl\u0131l\u0131ktan m\u00fc\u015fteri odakl\u0131l\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00f6z konusu olmu\u015ftur. \u0130\u015fletmeler, m\u00fc\u015fterinin istedi\u011fi zaman, yer ve \u015fekilde ula\u015fabilecekleri \u201cbenim i\u015fletmem\u201d haline gelmi\u015flerdir. M\u00fc\u015fteriler ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f hizmetler, d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli \u00fcr\u00fcnler, d\u00fc\u015f\u00fck d\u00f6ng\u00fc zamanlar\u0131 ve kesin teslimat tarihleri istemektedir.<\/p>\n\n\n\n Yeni teknolojiler, i\u015fletmelere m\u00fc\u015fterilerinin sat\u0131nalma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 hakk\u0131nda bilgi toplama ve bu bilgileri gelecekteki ili\u015fkilerinde kullanma imkan\u0131 sunmaktad\u0131r. B\u00f6ylece, m\u00fc\u015fteri tedarik\u00e7i ili\u015fkisi \u00f6zel ve ba\u011f\u0131ms\u0131z hale gelirken, uzun s\u00fcreli g\u00fcvene dayal\u0131 ve m\u00fc\u015fteri odakl\u0131 bir ili\u015fki kurulmas\u0131 gere\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmeler, de\u011fer zinciri i\u00e7inde \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bilgi ileti\u015fim kabiliyetleri sayesinde rekabet avantaj\u0131 elde etmektedirler. Her kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n entegre edilmi\u015f de\u011fer zincirinden bilgi sa\u011flamas\u0131 ve bu bilgiye g\u00f6re davranmas\u0131 m\u00fc\u015fteriler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir de\u011fer ifade etmektedir.<\/p>\n\n\n\n E-Sat\u0131nalma ve E-Sat\u0131\u015f u\u00e7lar\u0131 ayn\u0131 zamanda insanlar\u0131n i\u015flemleri kendileri yapabilecekleri e-insan, e-payla\u015f\u0131ma dayal\u0131 planlama ve e-lojistik \u00f6zelliklerini de i\u00e7ermektedir. \u0130\u015fletmelerin e-sat\u0131nalma \u2013 KKP \u2013 e-sat\u0131\u015f \u015feklindeki yap\u0131s\u0131 di\u011fer i\u015fletmelere ba\u011flanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmakta ve bir \u00e7ok i\u015fletmeden olu\u015fan bir yap\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. De\u011fer zincirinin geni\u015fletilmi\u015f olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na izin veren \u00e7e\u015fitli modeller de i\u015fletmelerin bu yap\u0131sal durumlar\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek \u015fekilde olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tedarik\u00e7ilerle m\u00fc\u015fterileri kolayca ba\u011flayacak web tabanl\u0131 teknolojiler kullanarak bilginin daha kolay eri\u015filebilir olmas\u0131yla birlikte, bir de\u011fer zincirini entegre edilmi\u015f de\u011fer a\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, i\u015fletmeye yeni f\u0131rsatlar sunulmas\u0131 s\u00f6zkonusu olmaktad\u0131r. Bilginin tekrar kullan\u0131labilmesi, sat\u0131nalma s\u0131ras\u0131nda bilginin de\u011ferinin belirlenmesinin g\u00fc\u00e7 olmas\u0131, bilginin daha yo\u011fun halde bulunmas\u0131, bilginin de\u011ferinin zaman ve kullan\u0131mla de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermesi bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi destekleyecek bir ka\u00e7 \u00f6zelliktir.<\/p>\n\n\n\n Her i\u015fletme birer bilgi merkezi haline gelebilirken, bu bilgi merkezlerinin m\u00fc\u015fteri aray\u00fcz\u00fcne sahip olmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ba\u015far\u0131n\u0131n anahtar\u0131 olacakt\u0131r. M\u00fc\u015fteri aray\u00fcz\u00fc, ayr\u0131ca, m\u00fc\u015fteri talep ve beklentilerini kullan\u0131labilir bilgi ve \u00fcst bilgi haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek m\u00fc\u015fteri verileri halinde toplamakta ve de\u011fer a\u011f\u0131na da fayda yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bir a\u011fa ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ok i\u015fletmenin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 de\u011fer, bir i\u015fletmenin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 de\u011ferden her zaman fazla olmaktad\u0131r. M\u00fc\u015fteri de\u011ferinin artmas\u0131 a\u011f yap\u0131s\u0131na daha fazla giri\u015f olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. A\u011f ortaklar\u0131 birlikte daha iyi \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6zelliklerini \u00f6\u011frendik\u00e7e, maliyetler d\u00fc\u015fecek, hizmet d\u00fczeyi geli\u015fecek ve m\u00fc\u015fterinin elde etti\u011fi fayda artacakt\u0131r. Ba\u015far\u0131 ba\u015far\u0131y\u0131 getirecektir.<\/p>\n\n\n\n De\u011fer zinciri a\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 i\u015fletmeler kendi i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini s\u00fcrekli olarak geli\u015ftirmektedir. Ayn\u0131 zamanda i\u015fletmeler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar \u00fczerindeki s\u00fcre\u00e7ler de geli\u015fmektedir. A\u011f \u00fcyeleri maliyetleri etkin k\u0131labilmek, maliyetleri azaltabilmek ve hatta maliyetten kurtulabilmek i\u00e7in \u00e7aba harcamaktad\u0131rlar. Bu \u00e7evrede, \u00fcretim yapan bir i\u015fletme, yar\u0131-mam\u00fcller \u00fcreten tedarik\u00e7ilerle ili\u015fki halinde olmak durumundad\u0131r. \u0130\u015fletme bu noktada bilgi teknolojilerini kullanarak bir \u00fcr\u00fcn ak\u0131\u015f zinciri yaratabilir. \u00dcr\u00fcn ak\u0131\u015f zinciri, istenen \u00f6zelliklerdeki \u00fcr\u00fcn ve yar\u0131-\u00fcr\u00fcnleri sa\u011flayacak olan tedarik\u00e7ilerden olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tedarik zincirindeki i\u015f ortaklar\u0131yla ve talep zincirindeki m\u00fc\u015fterilerle ileti\u015fim kurmak yeterli de\u011fildir. Bug\u00fcn\u00fcn i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda koordinasyon anahtar rol oynamaktad\u0131r. Bilginin her yerde kolayca bulunabildi\u011fi bir \u00e7evrede i\u015fletme i\u015f yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Web tabanl\u0131 teknoloji, i\u015fletmenin her ko\u015fulda daha fazla bilgi sahibi olmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. KKP teknolojisi, i\u015fletmenin tedarik zincirindeki ortaklar\u0131yla ve talep zincirindeki m\u00fc\u015fterilerle bilgilerini koordine edebilme olana\u011f\u0131 sunmaktad\u0131r. Bug\u00fcn\u00fcn KKP yap\u0131s\u0131 bir i\u015fletme s\u00fcrecine entegrasyonu ya da i\u015fletmenin tamam\u0131na entegrasyonu i\u00e7ermektedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmelerin ayn\u0131 pazarlarda bulunmalar\u0131na ra\u011fmen temelde benzer ama \u00f6zelde tamamen farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip olmas\u0131, kurumsal bilgi sistemleri yap\u0131lar\u0131n\u0131n da her bir i\u015fletme i\u00e7in \u00f6zel olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Her bir i\u015fletmenin kendi i\u015f s\u00fcre\u00e7lerine, i\u015fletmecilik anlay\u0131\u015f\u0131na, stratejilerine ve ama\u00e7lar\u0131na sahip olmas\u0131, bu fakt\u00f6rler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yar\u0131n olaca\u011f\u0131 noktay\u0131 belirlemesi gerekmektedir. Kendilerini d\u0131\u015far\u0131 a\u00e7amam\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmelerin \u00f6zellikle dikkat etmesi gereken kurumsal bilgi sistemleri ve e-i\u015f kavramlar\u0131, i\u015f yo\u011funluklar\u0131 nedeniyle k\u00fcresel ba\u015far\u0131 \u00f6zelliklerinin neler oldu\u011fu ve nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fi konusunda fikir sahibi olamayan i\u015fletmeler i\u00e7in i\u015fletmecili\u011fin ve kendilerinin gelece\u011fini g\u00f6rmelerine yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tedarik zinciri, \u00fcretim tesisleri, \u00e7e\u015fitli fonksiyonlar\u0131 ve faaliyetleri ile bir mal\u0131n veya hizmetin \u00fcretilmesi ve teslim edilmesine katk\u0131 sa\u011flayan i\u015fletmeler dizisini (zincirini) i\u00e7ermektedir. Bu zincir, temel-hammadde tedarik\u00e7ileriyle ba\u015flar ve nihai m\u00fc\u015fteriye kadar uzan\u0131r. Tesisler aras\u0131nda depolar, fabrikalar, i\u015fleme merkezleri, da\u011f\u0131t\u0131m merkezleri, perakende sat\u0131\u015f ma\u011fazalar\u0131 ve ofisler bulunmaktad\u0131r. Fonksiyonlar ve faaliyetler ise talep tahmini, sat\u0131n alma, stok (envanter) y\u00f6netimi, bilgi y\u00f6netimi, kalite g\u00fcvencesi, zamanlama, \u00fcretim, da\u011f\u0131t\u0131m ve m\u00fc\u015fteri hizmetlerini i\u00e7erir.<\/p>\n\n\n\n Tedarik zinciri y\u00f6netimi, i\u015fletmeler aras\u0131nda ve tedarik zinciri boyunca, arz ve talep y\u00f6netimi entegrasyonu amac\u0131yla i\u015f fonksiyonlar\u0131n\u0131n stratejik koordinasyonudur. Tedarik zinciri y\u00f6neticileri, \u00f6rg\u00fctlerin \u00e7e\u015fitli d\u00fczeylerinde hem arz hem de talebi belirli bir organizasyon i\u00e7inde y\u00f6netmekten sorumludurlar. Malzeme ve hizmetlerin tedarik ve temin edilmesi, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm faaliyetleri ve lojistik konular\u0131n\u0131 i\u00e7eren planlama ve koordinasyon faaliyetlerine kat\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n Lojistik, mal ve hizmetler ile para ve bilginin zincir boyunca ileri ve geri ak\u0131\u015f\u0131yla ilgili olan bir tedarik zinciri par\u00e7as\u0131d\u0131r. Lojistik y\u00f6netimi, gelen ve giden nakliye, malzeme kontrol\u00fc, depolama, stoklama, sipari\u015flerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc parti lojistik ve ters lojistik (m\u00fc\u015fterilerin mallar\u0131 iade etmesi) y\u00f6netimini i\u00e7erir.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 5.1. \u0130malata ve hizmet \u00fcretimine dayal\u0131 tipik tedarik zincirleri.<\/p>\n\n\n\n Her i\u015fletme, tedarik zincirinin bir halkas\u0131d\u0131r ve bir\u00e7o\u011fu, birden fazla tedarik zincirinde g\u00f6rev \u00fcstlenir. Bir tedarik zincirindeki i\u015fletmelerin say\u0131s\u0131 ve t\u00fcr\u00fc, genellikle tedarik zincirinin imalat veya servis odakl\u0131 olmas\u0131na g\u00f6re belirlenir. \u015eekil 5.1 imalata ve hizmet \u00fcretimine dayal\u0131 tipik tedarik zincirlerine ili\u015fkin basit birer \u00f6rnek olabilir.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 5.2, bir \u00f6rnek olarak tipik bir tedarik zincirini daha ger\u00e7ek\u00e7i haliyle g\u00f6stermektedir. Bu \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc a\u011fa\u00e7 yap\u0131s\u0131, bir tedarik zincirindeki i\u015fletmelerin \u00f6zelliklerine g\u00f6re de\u011fi\u015febilece\u011fi gibi sekt\u00f6re g\u00f6re de de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n Tedarik zincirleri bazen de\u011fer zincirleri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r; bu de\u011fer, zincir arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla mallar ve hizmetler ilerledik\u00e7e ortaya \u00e7\u0131kan katma de\u011fer kavram\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r. Tedarik veya de\u011fer zincirleri, genellikle tek bir i\u015fletme yerine \u00e7e\u015fitli say\u0131da farkl\u0131 i\u015fletmeyi i\u00e7erecek yap\u0131dad\u0131r. Ek olarak, tedarik ya da de\u011fer zincirinin her organizasyon i\u00e7in iki bile\u015feni vard\u0131r: Tedarik ve Talep. Tedarik, zincirin ba\u015flang\u0131c\u0131nda ba\u015flar ve ana \u00fcretici i\u015fletmenin i\u00e7 i\u015flemleri ile biter. Zincirin talep bile\u015feni, ana \u00fcretici i\u015fletmenin \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131n zincirdeki ilk m\u00fc\u015fteriye teslim edildi\u011fi noktadan ba\u015flar ve zincirdeki son m\u00fc\u015fteriyle sona erer.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 5.2. Bir tedarik zincirine ili\u015fkin \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc a\u011fa\u00e7 yap\u0131s\u0131.<\/p>\n\n\n\n Talep zinciri, de\u011fer zincirinin sat\u0131\u015f ve da\u011f\u0131t\u0131m b\u00f6l\u00fcm\u00fcndedir. Her bile\u015fenin uzunlu\u011fu belirli bir i\u015fletmenin zincirdeki yerini belirtir; i\u015fletme nihai m\u00fc\u015fteriye ne kadar yak\u0131n olursa, talep bile\u015feni o kadar k\u0131sa ve tedarik bile\u015feni o kadar uzun olur.<\/p>\n\n\n\n Tedarik zincirleri, herhangi bir ticari organizasyonun can damar\u0131d\u0131r. Tedarik\u00e7ileri, \u00fcreticileri ve nihai m\u00fc\u015fterileri, mallar\u0131n ve hizmetlerin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in gerekli olan bir a\u011fa ba\u011flarlar. Tedarik zincirinin y\u00f6netimi, tedarik zinciri operasyonlar\u0131n\u0131n planlanmas\u0131, uygulanmas\u0131 ve kontrol edilmesi s\u00fcrecidir. Temel bile\u015fenler strateji, tedarik, tedarik y\u00f6netimi, talep y\u00f6netimi ve lojistiktir. Tedarik zinciri y\u00f6netiminin amac\u0131, arz\u0131 olabildi\u011fince etkin ve verimli bir \u015fekilde taleple e\u015fle\u015ftirmektir. Anahtar konular a\u015fa\u011f\u0131dakilerle ilgilidir:<\/p>\n\n\n\n \u2022 Uygun olan d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131 d\u00fczeyini belirlemek,<\/p>\n\n\n\n \u2022 Sat\u0131n alman\u0131n y\u00f6netimi,<\/p>\n\n\n\n \u2022 Tedarik\u00e7ilerin y\u00f6netimi,<\/p>\n\n\n\n \u2022 M\u00fc\u015fteri ili\u015fkilerinin y\u00f6netimi,<\/p>\n\n\n\n \u2022 Problemleri h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde tan\u0131mlayabilmek ve yan\u0131t verebilmek.<\/p>\n\n\n\n Ak\u0131\u015f y\u00f6netimi tedarik zinciri y\u00f6netiminin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Y\u00f6netilmesi gereken \u00fc\u00e7 ak\u0131\u015f t\u00fcr\u00fc, \u00fcr\u00fcn ve hizmet ak\u0131\u015f\u0131, bilgi ak\u0131\u015f\u0131 ve finansal ak\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcr\u00fcn ve hizmet ak\u0131\u015f\u0131, tedarik\u00e7ilerden m\u00fc\u015fterilere mal veya hizmetlerin ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra m\u00fc\u015fteri hizmetleri ihtiyac\u0131 ve \u00fcr\u00fcn iadeleri ile ilgilidir. Bilgi ak\u0131\u015f\u0131, talep tahmin ve sat\u0131\u015f verilerinin payla\u015f\u0131lmas\u0131, sipari\u015flerin g\u00f6nderilmesi, g\u00f6nderilerin izlenmesi ve sipari\u015f durumunun g\u00fcncellenmesini i\u00e7erir. Finans ak\u0131\u015f\u0131, kredi ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve \u00f6demeleri ile sevkiyat ve mal sahipli\u011fi d\u00fczenlemelerini i\u00e7erir. Teknolojik geli\u015fmeler, bu ak\u0131\u015flar\u0131 etkin bir \u015fekilde y\u00f6netme kabiliyetini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirmi\u015ftir. Bilgi ileti\u015fim maliyetinde \u00f6nemli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ve artan ileti\u015fim kolayl\u0131\u011f\u0131 ve h\u0131z\u0131, tedarik zinciri faaliyetlerini koor dine etme ve zaman\u0131nda karar verme becerisini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, asl\u0131nda bir tedarik zinciri karma\u015f\u0131k bir tedarik a\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n End\u00fcstriler ve i\u015fletmeler, tedarik zinciri y\u00f6netiminin evriminde nerede olduklar\u0131na g\u00f6re \u00e7ok farkl\u0131 olsalar da bir\u00e7ok i\u015fletme \u00e7e\u015fitli ortak \u00f6nemli noktay\u0131 vurgulamaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n \u2022 Tedarik zinciri yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f oran\u0131n\u0131n (ROI) \u00f6l\u00e7\u00fclmesi.<\/p>\n\n\n\n \u2022 Ye\u015fil tedarik zincirleri.<\/p>\n\n\n\n \u2022 D\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131n yeniden de\u011ferlendirilmesi.<\/p>\n\n\n\n \u2022 Bili\u015fim teknolojilerinin entegrasyonu.<\/p>\n\n\n\n \u2022 Riskin y\u00f6netilmesi.<\/p>\n\n\n\n \u2022 Yal\u0131n i\u015flemlerin adaptasyonu.<\/p>\n\n\n\n Bu e\u011filimlerin bir sonucu olarak, i\u015fletmeler, riskleri azaltmak, ak\u0131\u015flar\u0131 art\u0131rmak, kar\u0131 art\u0131rmak ve genel olarak m\u00fc\u015fteri memnuniyetini art\u0131rmak i\u00e7in tedarik zincirlerini yeniden yap\u0131land\u0131rma konusunda \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tedarik zinciri yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f oran\u0131n\u0131n (ROI) \u00f6l\u00e7\u00fclmesi<\/em><\/p>\n\n\n\n Tedarik zincirinin geri d\u00f6n\u00fc\u015f oran\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mek, y\u00f6neticilerin, ekonomiyi d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131na ve di\u011fer kararlara dahil etmelerini sa\u011flar ve onlara tedarik zincirlerini y\u00f6netmek i\u00e7in temel bir mant\u0131k verir.<\/p>\n\n\n\n Ye\u015fil tedarik zincirleri<\/em><\/p>\n\n\n\n Tedarik zincirinin ye\u015fil hale getirilmesi, kurumsal sorumluluk, yasal d\u00fczenlemeler ve kamuoyu bask\u0131s\u0131 gibi nedenlerle ilgi uyand\u0131rmaktad\u0131r. Ye\u015fil hale getirme, \u00fcr\u00fcnlerin ve hizmetlerin yeniden tasarlanmas\u0131n\u0131 i\u00e7erebilir; ambalaj\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden tasar\u0131m, ula\u015f\u0131mdaki kirlili\u011fin azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yak\u0131n kaynakl\u0131 sistemlerin se\u00e7ilmesi (\u00f6rne\u011fin, deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, yaln\u0131zca akci\u011fer kanseri ve kardiyopulmoner hastal\u0131klar nedeniyle, y\u0131lda 60.000 premat\u00fcre \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmas\u0131), ye\u015fil tedarik\u00e7ileri se\u00e7mek, \u00f6zellikle \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlam\u0131\u015f elektronik cihazlar i\u00e7in \u00e7e\u015fitli programlar\u0131n uygulanmas\u0131 ile geri d\u00f6n\u00fc\u015fleri y\u00f6netmek.<\/p>\n\n\n\n D\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131n yeniden de\u011ferlendirilmesi<\/em><\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmeler \u00e7e\u015fitli nedenlerle d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 tercih ederler. \u00c7o\u011fu zaman d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131na d\u00f6n\u00fck kararlar, d\u00fc\u015f\u00fck i\u015f\u00e7ilik maliyetlerinden kaynaklanan daha d\u00fc\u015f\u00fck fiyatlara dayan\u0131r. Ancak di\u011fer potansiyel faydalar\u0131; g\u00fc\u00e7l\u00fc noktalara odaklanmak, sabit maliyetleri de\u011fi\u015fken maliyetlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, sermayeyi di\u011fer ihtiya\u00e7lardan ay\u0131rmak, baz\u0131 riskleri tedarik\u00e7ilere kayd\u0131rmak, tedarik\u00e7i uzmanl\u0131\u011f\u0131ndan yararlanmak ve \u00fclkenin d\u0131\u015f\u0131nda geni\u015fleme kolayl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. D\u0131\u015far\u0131dan tedarik edilen malzemenin niteli\u011fine ve tedarik zincirinin uzunlu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak baz\u0131 potansiyel zorluklar ise uzak tedarik\u00e7ilerin mal tesliminde daha uzun teslim s\u00fcreleri, artan nakliye maliyetleri, dil ve k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar, i\u015f kay\u0131plar\u0131, verimlili\u011fin azalmas\u0131, i\u015fi dahili olarak yapma kabiliyeti kayb\u0131 ve i\u015f bilgisi kayb\u0131, bilgi transferi, fikri m\u00fclkiyet g\u00fcvenli\u011fi ile ilgili endi\u015feler ve tedarik zincirini y\u00f6netmek i\u00e7in daha fazla \u00e7aba harcanmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bili\u015fim teknolojilerinin entegrasyonu<\/em><\/p>\n\n\n\n Bili\u015fim teknolojilerinin entegrasyonu, i\u015fletme ve zincir i\u00e7in stratejik planlamay\u0131 geli\u015ftirebilen ve i\u015fletmelerin maliyetleri kontrol etmesine, kalite ve \u00fcretkenli\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fclmesine, sorunlara h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde tepki vermesine ve tedarik zinciri operasyonlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesine olanak tan\u0131yan ger\u00e7ek zamanl\u0131 veriler \u00fcretilmesi anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n Risk y\u00f6netimi<\/em><\/p>\n\n\n\n Risk y\u00f6netimi, riskleri tan\u0131mlamak, olu\u015fma ihtimalini ve potansiyel etkilerini de\u011ferlendirmek, riskleri \u00f6nceliklendirmek ve riskleri y\u00f6netmek i\u00e7in stratejiler geli\u015ftirmeyi i\u00e7erir. Stratejiler, riskten ka\u00e7\u0131nma, riskin azalt\u0131lmas\u0131, riskin ba\u015fka bir tedarik zincirine aktar\u0131m\u0131 veya bu stratejilerin bir kombinasyonunu i\u00e7erebilir. \u00d6rne\u011fin, riskten ka\u00e7\u0131nma, belirli bir \u00fclkede faaliyet g\u00f6stermemek veya belli bir tedarik\u00e7i veya nakliye firmas\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fmak anlam\u0131na gelebilir. Riskin azalt\u0131lmas\u0131, tedarik zincirindeki \u00e7e\u015fitli noktalarda stok seviyelerini art\u0131rmay\u0131 i\u00e7erebilir. Riskin aktar\u0131lmas\u0131, tedarik\u00e7ileri kalite standartlar\u0131na uyma konusunda sorumlu hale getiren s\u00f6zle\u015fme ve anla\u015fmalara sahip olmak anlam\u0131na gelebilir.<\/p>\n\n\n\n Yal\u0131n i\u015flemlerin adaptasyonu<\/em><\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmeler tedarik zincirlerinin performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in yal\u0131n i\u015flemlere odaklan\u0131yorlar. Bir\u00e7ok durumda, geleneksel tedarik zincirleri birbirlerine gev\u015fek olarak ba\u011fl\u0131 halkalar\u0131n bir birle\u015fimidir ve i\u015f s\u00fcre\u00e7leri tedarik\u00e7ilerin veya m\u00fc\u015fterilerin ihtiya\u00e7lar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 de\u011fildir. Zincir tedarik zincirine yal\u0131n prensiplerin uygulanmas\u0131 ile, katma de\u011feri olmayan s\u00fcre\u00e7ler ortadan kald\u0131r\u0131larak bu zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n \u00fcstesinden gelinebilir. \u0130tme sistemleri yerine \u00e7ekme sistemleri kullanarak \u00fcr\u00fcn ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, daha az tedarik\u00e7iyle ve tedarik\u00e7i sertifikasyon program\u0131 kullanarak \u00e7al\u0131\u015fmak gelen mallar\u0131n muayene ve kontrol ihtiyac\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rabilir ve sistemi iyile\u015ftirmek i\u00e7in s\u00fcrekli yal\u0131n bir yakla\u015f\u0131m benimsenebilir.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmeler artan bir \u015fekilde d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131na y\u00f6neldik\u00e7e ve kendi i\u00e7 pazarlar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde f\u0131rsatlar arad\u0131k\u00e7a, tedarik zincirleri k\u00fcreselle\u015fmektedir. \u00d6rne\u011fin, \u00fcr\u00fcn tasar\u0131m\u0131 genelde d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen girdileri kullan\u0131r ve \u00fcr\u00fcnler k\u00fcresel olarak sat\u0131l\u0131r. Baz\u0131 imalat faaliyetleri d\u00fc\u015f\u00fck i\u015f\u00e7ilik maliyeti olan \u00fclkelere veya baz\u0131 hizmetler gen\u00e7, iyi e\u011fitimli insanlar\u0131n yerli \u00fcreticilerin \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli \u00e7al\u0131\u015fmaya istekli olduklar\u0131 \u00c7in ve Hindistan gibi \u00fclkelere d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmeler, etkin tedarik zinciri y\u00f6netiminin stratejik \u00f6nemini kavrad\u0131k\u00e7a, k\u00fcresel tedarik zincirlerinin, i\u00e7 operasyonlar\u0131nda ihmal edilebilir veya bulunmayan ek karma\u015f\u0131kl\u0131klara sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. Bu karma\u015f\u0131kl\u0131klar, dil ve k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar, d\u00f6viz dalgalanmalar\u0131, silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar, artan nakliye maliyetleri, teslimat s\u00fcrelerinin artmas\u0131 ve tedarik zinciri ortaklar\u0131 aras\u0131ndaki g\u00fcven ve i\u015f birli\u011fine olan ihtiyac\u0131 i\u00e7erir. Di\u011fer yandan, tedarik zinciri y\u00f6neticileri, yerel yetenekler i\u00e7eren ve tedarik zincirinin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 etkileyebilecek olan;<\/p>\n\n\n\n \u2022 finansal, ula\u015f\u0131m ve ileti\u015fim altyap\u0131lar\u0131,<\/p>\n\n\n\n \u2022 devletle ilgili kurallar ve siyasi konular,<\/p>\n\n\n\n \u2022 \u00e7evreyle ve reg\u00fclasyonlarla ilgili konular<\/p>\n\n\n\n gibi \u00fclkeden \u00fclkeye farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren fakt\u00f6rleri tan\u0131mlayabilmeli ve analiz edebilmelidir.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 5.3. Tedarik zincirleri ile kurumsal bilgi sistemlerinin b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi.<\/p>\n\n\n\n Bunlar ve di\u011fer fakt\u00f6rler, risk y\u00f6netimini k\u00fcresel tedarik zinciri y\u00f6netiminin \u00f6nemli bir unsuru haline getirmi\u015ftir. Bunu telafi etmek i\u00e7in, baz\u0131 i\u015fletmeler tedarik zincirindeki \u00e7e\u015fitli noktalarda stok miktar\u0131n\u0131 art\u0131rmakta ve b\u00f6ylece k\u00fcresel kayna\u011f\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 faydalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kaybetmektedir.<\/p>\n\n\n\n Riskler, tedarik (\u00f6rn. tedarik\u00e7i ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, kalite sorunlar\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik konular\u0131, nakliye konular\u0131, korsanlar, ter\u00f6rizm), maliyetler (\u00f6rn., emtia maliyetlerinin artmas\u0131) ve talep (\u00f6rn. talebin azalmas\u0131, talep de\u011fi\u015fkenli\u011fi ve nakliye sorunlar\u0131) ile ilgili olabilir. Fikri hak sorunlar\u0131, s\u00f6zle\u015fme uyumu sorunlar\u0131n\u0131, rekabet bask\u0131s\u0131, tahmin hatalar\u0131 ve stok y\u00f6netimi di\u011fer \u00f6nemli riskler olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n K\u00fcreselle\u015fmenin olumlu bir y\u00f6n\u00fc, ileti\u015fimdeki teknolojik geli\u015fmelerin t\u00fcm d\u00fcnyadaki operasyonlar\u0131 ger\u00e7ek zamanl\u0131 bilgi al\u0131\u015fveri\u015fi ile ba\u011flama olana\u011f\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, bili\u015fim teknolojileri, operasyonlar\u0131 k\u00fcresel tedarik zincirleriyle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmede \u00f6nemli bir role sahiptir.<\/p>\n\n\n\n E-ticaret, ticari i\u015flemlerin kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bili\u015fim teknolojilerinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ifade eder. E-ticaret veya e-ticaret, farkl\u0131 ticari organizasyonlar\u0131n etkile\u015fimini ve bireylerin ticari kurulu\u015flarla olan etkile\u015fimini i\u00e7erir. Uygulamalar aras\u0131nda internet \u00fczerinden sat\u0131n alma ve satma, e-posta, sipari\u015f ve sevkiyat takibi ve elektronik veri de\u011fi\u015fimi bulunmaktad\u0131r. Ek olarak \u015firketler, \u00fcr\u00fcnlerini veya hizmetlerini tan\u0131tmak ve bunlarla ilgili bilgi sa\u011flamak i\u00e7in e-ticareti kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n E-ticaretin iki temel \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r: Web sitesi ve sipari\u015fin yerine getirilmesi. \u015eirketler, \u00f6n u\u00e7 tasar\u0131m\u0131 (web sitesi) i\u00e7in zaman ve \u00e7aba harcayabilir, ancak arka u\u00e7 (sipari\u015fin yerine getirilmesi) \u00f6nemlidir. Sipari\u015f i\u015fleme, faturalama, stok y\u00f6netimi, depolama, paketleme, nakliye ve teslimat\u0131 i\u00e7erir.<\/p>\n\n\n\n Internet \u00fczerinden sat\u0131\u015fta ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131n \u00e7o\u011fu arz ile ili\u015fkilidir. H\u0131zl\u0131 sipari\u015f yetene\u011fi, m\u00fc\u015fterilerin s\u00fcrecin geri kalan\u0131n\u0131n sorunsuz ve h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ilerleyece\u011fi beklentisi yarat\u0131r. Ancak, ayn\u0131 zamanda h\u0131zl\u0131 sipari\u015f vermeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan \u00f6zellik, sisteme belli miktarda karma\u015f\u0131kl\u0131k i\u00e7eren talep dalgalanmalar\u0131na olanak tan\u0131r ve baz\u0131 durumlarda p\u00fcr\u00fczs\u00fcz ve h\u0131zl\u0131 bir teslimat s\u00f6z konusu olmaz. \u00c7o\u011fu zaman emirlerin internet \u00fczerinden girilme oran\u0131, bir kurulu\u015fun bunlar\u0131 yerine getirme yetene\u011fini a\u015far.<\/p>\n\n\n\n Problemlerin giderilmesi i\u00e7in internet \u00fczerindeki ma\u011fazalar\u0131n b\u00fcy\u00fck depolar\u0131 bulunur, b\u00f6ylece ana i\u015fletme stoklar \u00fczerinde daha fazla kontrol sahibi olabilir. Baz\u0131 durumlarda, bu i\u015flemler \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc parti i\u015fletmeler ile yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc parti i\u015fletmelerin kullan\u0131lmas\u0131, ger\u00e7ekle\u015ftirme \u00fczerindeki kontrol\u00fc kaybetmek anlam\u0131na gelir. Ayr\u0131ca, tedarik\u00e7ilerin \u015firket i\u00e7in standartlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmelerine neden olabilir. Di\u011fer yandan, bir e-ticaret \u015firketi, i\u015fi yapacak kaynaklara veya altyap\u0131ya sahip olmayabilir. Ba\u015fka bir alternatif, geleneksel bir \u015firketle stratejik ortakl\u0131k kurmak olabilir. Bu, e-ticarete giri\u015f i\u00e7in h\u0131zl\u0131 bir yoldur ve tedarik zincirinin bir yerinde geleneksel y\u00f6ntemlerle i\u015f yapan kurumlar bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n E-ticaretin gittik\u00e7e artan bir k\u0131sm\u0131, i\u015fletme-t\u00fcketici aras\u0131nda (B2C) de\u011fil i\u015fletme-i\u015fletme aras\u0131nda (B2B) ger\u00e7ekle\u015fmektedir. B2B, tek bir eri\u015fim noktas\u0131ndan tedarik zinciri g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r ve \u00e7e\u015fitli programlar, \u00fcr\u00fcn kodlar\u0131, konum kodlar\u0131 ve performans \u00f6l\u00e7\u00fctleri i\u00e7in ortak standartlar\u0131n ve veri formatlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k hizmetlerine odaklanan e-i\u015fletmeler ile nakliyeciler ve ula\u015f\u0131m sa\u011flay\u0131c\u0131lar aras\u0131nda verimli bir ileti\u015fimin olmas\u0131, sevk\u0131yat tahminlerinin daha \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir talebe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesine ve i\u015fletmelerin daha verimli bir \u015fekilde konu\u015fland\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n Stoklar, tedarik zincirlerinin \u00f6nemli bir bile\u015fenidir. Stok y\u00f6netimi belirli y\u00f6nleri tedarik zinciri y\u00f6netimi i\u00e7in \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. Bunlar, tedarik zincirindeki stoklar\u0131n konumu, stoklar\u0131n tedarik zinciri boyunca hareket h\u0131z\u0131 ve talep de\u011fi\u015fkenli\u011finin stoklar \u00fczerindeki etkileri ile ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n Stoklar\u0131n yeri, zincirdeki etkin malzeme ak\u0131\u015f\u0131 ve sipari\u015flerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir fakt\u00f6rd\u00fcr. Bir yakla\u015f\u0131m, zincir genelindeki toplam stok miktar\u0131n\u0131 azaltacak \u015fekilde merkezi stok kullanmakt\u0131r. Di\u011fer bir yakla\u015f\u0131m ise merkezi olmayan stok yap\u0131lar\u0131n\u0131n, daha h\u0131zl\u0131 teslimat ve nakliye maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcrebilir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Malzemenin, bir tedarik zinciri boyunca hareket etme oran\u0131 stok h\u0131z\u0131 olarak ifade edilebilir. H\u0131z artt\u0131k\u00e7a stok tutma maliyetleri d\u00fc\u015fer, sipari\u015f emirleri daha h\u0131zl\u0131 doldurulur ve mallar nakite d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Dikkatli bir y\u00f6netim olmadan, talep de\u011fi\u015fkenlikleri stok dalgalanmalar\u0131n\u0131n kontrol d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmesine neden olabilir. Bir tedarik zincirinin t\u00fcketici ucundaki talep de\u011fi\u015fimleri, zincirdeki stoklar\u0131n geriye do\u011fru dalgalanmas\u0131 e\u011filimini yarat\u0131r ve stoklar\u0131n giderek daha geni\u015f sal\u0131n\u0131mlarla de\u011fi\u015fmesine neden olur. Bu durum K\u0131rba\u00e7 Etkisi olarak bilinir. Sonu\u00e7 olarak, eksiklik ve fazlal\u0131klar zincir boyunca olu\u015fur ve tedbir al\u0131nmad\u0131k\u00e7a daha y\u00fcksek maliyet ve daha d\u00fc\u015f\u00fck m\u00fc\u015fteri memnuniyeti ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 5.4: K\u0131rba\u00e7 etkisi.<\/p>\n\n\n\n K\u0131rba\u00e7 etkisinin nedeni yaln\u0131zca talepteki de\u011fi\u015fkenlik de\u011fil ayn\u0131 zamanda kalite sorunlar\u0131, i\u015f\u00e7ilik sorunlar\u0131, al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k hava ko\u015fullar\u0131 veya mallar\u0131n sevkiyat\u0131ndaki gecikmeler de olabilir. Buna ek olarak, problemler, ileti\u015fimdeki gecikmeler, eksik ileti\u015fim ve tedarik zincirindeki faaliyetlerin e\u015fg\u00fcd\u00fcm eksikli\u011finden de kaynaklanabilir.<\/p>\n\n\n\n Tahmin hatalar\u0131, stok eksikli\u011fine a\u015f\u0131r\u0131 tepki, sipari\u015f ve nakliye maliyetlerinden kurtulma \u00e7abas\u0131 (\u00f6rn. tam kamyon y\u00fck\u00fc, ekonomik parti b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc), sat\u0131\u015f promosyonlar\u0131 ve te\u015fvikleri, dengesiz talep da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 olu\u015fturabilen \u00fcr\u00fcn karmas\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri veya liberal iade politikalar\u0131 k\u0131rba\u00e7 etkisinin di\u011fer nedenleri olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n Tedarik zincirinin iyi y\u00f6netilmesi, stratejik g\u00fcvenlik stoklar\u0131 ve ihtiya\u00e7lara dayal\u0131 stok bulundurma gibi fakt\u00f6rler k\u0131rba\u00e7 etkisinin azalt\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde fayda sa\u011flar. Bu faaliyetler ana \u00fcretici i\u015fletme taraf\u0131ndan kontrol edilerek sistem i\u00e7indeki yo\u011funluk farkl\u0131 zincir b\u00f6lgelerine y\u00f6nlendirilebilir. Tedarik zinciri i\u00e7indeki genel y\u00fck\u00fc da\u011f\u0131tmak, zincir varl\u0131klar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na ve i\u015fletme sermayesi ihtiyac\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesine de neden olur.<\/p>\n\n\n\n Sipari\u015fin kar\u015f\u0131lanmas\u0131, m\u00fc\u015fteri sipari\u015flerine yan\u0131t verme s\u00fcre\u00e7lerini anlat\u0131r. Yan\u0131t s\u00fcresi m\u00fc\u015fteriler i\u00e7in \u00f6nemli bir kriter olabilir. Sipari\u015fler a\u015fa\u011f\u0131daki gibi farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlarla kar\u015f\u0131lanabilir.<\/p>\n\n\n\n Sipari\u015f \u00fczerine tasar\u0131m (Engineer-to-order)<\/em><\/p>\n\n\n\n Bu yakla\u015f\u0131mda \u00fcr\u00fcnler, m\u00fc\u015fterinin belirleyece\u011fi spesifikasyonlara g\u00f6re tasarlan\u0131r ve \u00fcretilir. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli in\u015faat projeleri, m\u00fcstakil ev in\u015faatlar\u0131, ev yenileme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve i\u015fyerlerinde yap\u0131lan \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lmaktad\u0131r. Projenin do\u011fas\u0131 gere\u011fi yerine getirme s\u00fcresi nispeten uzun olabilir, bunun bir ba\u015fka nedeni de yeni i\u015fin \u00f6ncesinde ba\u015fka i\u015flerin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sipari\u015f \u00fczerine \u00fcretim (Make-to-order)<\/em><\/p>\n\n\n\n Bu yakla\u015f\u0131mda standart bir \u00fcr\u00fcn tasar\u0131m\u0131 kullan\u0131l\u0131r, ancak nihai \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fcretimi m\u00fc\u015fterinin spesifikasyonlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, Boeing gibi u\u00e7ak \u00fcreticileri taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekle\u015ftirme s\u00fcresi genelde sipari\u015f \u00fczerine tasar\u0131m\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinden daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr ancak yine de olduk\u00e7a uzun s\u00fcrer.<\/p>\n\n\n\n Sipari\u015f \u00fczerine montaj (Assamble-to-order)<\/em><\/p>\n\n\n\n Bu yakla\u015f\u0131mda, \u00fcr\u00fcnler standart ve mod\u00fcler bile\u015fenlerden olu\u015fan bir stoktan m\u00fc\u015fteri spesifikasyonlar\u0131na g\u00f6re monte edilir. Bilgisayar \u00fcreticileri bu yakla\u015f\u0131m\u0131 kullan\u0131rlar. Ger\u00e7ekle\u015ftirme s\u00fcreleri olduk\u00e7a k\u0131sa, genellikle bir hafta veya daha k\u0131sa s\u00fcrelerdir.<\/p>\n\n\n\n Sto\u011fa \u00fcretim (Make-to-stock)<\/em><\/p>\n\n\n\n Sto\u011fa \u00fcretim (Make-to-stock). Bu yakla\u015f\u0131mda, \u00fcretim bir tahmine dayan\u0131r ve \u00fcr\u00fcnler tamamlanm\u0131\u015f mal stokundan m\u00fc\u015fteriye sat\u0131l\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, ma\u011fazalarda ve s\u00fcpermarketlerde kullan\u0131l\u0131r. Sipari\u015fler an\u0131nda kar\u015f\u0131lan\u0131r. Bunun bir \u00e7e\u015fidi e-ticarette g\u00f6r\u00fclebilir; \u00fcr\u00fcnler hali haz\u0131rda \u00fcretilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen nakliyeye ihtiya\u00e7 oldu\u011fundan i\u00e7in bir gecikme vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Lojistik, bir tedarik zincirindeki malzemelerin, hizmetlerin, nakit ve bilgilerin hareketi anlam\u0131na gelir. Malzemeler, bir \u00fcretim s\u00fcrecinde kullan\u0131lan t\u00fcm fiziksel \u00f6\u011feleri i\u00e7erir. Hammadde ve i\u015flenmekte olan yar\u0131 mamule ek olarak, yak\u0131t, ekipman, par\u00e7alar, aletler, cihazlar, b\u00fcro malzemeleri ve daha fazlas\u0131 gibi destek \u00f6\u011feleri bulunur. Lojistik, bir tesis i\u00e7indeki hareketi, mallar\u0131n ve malzemelerin gelen ve giden sevkiyatlar\u0131n\u0131 ve tedarik zinciri boyunca bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 denetler. Bir imalat tesisinde mallar\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fcretim operasyonunun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve malzemelerin bir imalat tesisi i\u00e7indeki bir\u00e7ok hareket ad\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir:<\/p>\n\n\n\n 1. Gelen ara\u00e7lardan kabul birimine.<\/p>\n\n\n\n 2. Kabulden depolamaya.<\/p>\n\n\n\n 3. Depolardan kullan\u0131m noktas\u0131na.<\/p>\n\n\n\n 4. Bir i\u015f merkezinden di\u011ferine veya ge\u00e7ici depolama alan\u0131na.<\/p>\n\n\n\n 5. Son i\u015flemden nihai depolamaya.<\/p>\n\n\n\n 6. Depolama i\u015fleminden paketleme ve nakliye i\u015flemlerine.<\/p>\n\n\n\n 7. Nakliyeden giden ara\u00e7lara.<\/p>\n\n\n\n Baz\u0131 durumlarda, ta\u015f\u0131nan mallar sarf malzemesidir, di\u011fer durumlarda mallar ger\u00e7ek \u00fcr\u00fcnler veya k\u0131smen tamamlanm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnlerdir, ba\u015fka durumlarda ise mallar hammadde veya sat\u0131n al\u0131nan par\u00e7alard\u0131r. Malzemelerin hareketi, uygun zamanlarda uygun yerlere ta\u015f\u0131mak i\u00e7in koordine edilmelidir. \u0130\u015f\u00e7iler ve denet\u00e7iler, hareket s\u0131ras\u0131nda malzemelerin kaybolmamas\u0131, \u00e7al\u0131nmamas\u0131 veya hasar g\u00f6rmemesi i\u00e7in \u00f6zen g\u00f6stermelidir.<\/p>\n\n\n\n Lojistik, gelen ve giden mallar\u0131n sevk\u0131yat\u0131n\u0131 denetlemek, maliyetlerini ve yasal d\u00fczenlemeleri takip etmek, i\u015fletmenin miktar ve zamanlamayla ilgili ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak, potansiyel gecikmeleri \u00f6ng\u00f6rmek \u00fczere \u00e7e\u015fitli faaliyetler ger\u00e7ekle\u015ftirir.<\/p>\n\n\n\n Radyo frekansl\u0131 tan\u0131mlama (RFID) teknolojisi gibi geli\u015fmeler, i\u015fletmelerin tedarik zincirlerindeki mal ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 takip etmesini kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. RFID, nesneleri tan\u0131mlamak i\u00e7in radyo dalgalar\u0131n\u0131 kullanan bir teknolojidir. Bu, bir nesneye ba\u011fl\u0131 RFID etiketi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile yap\u0131l\u0131r. Etiket, b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f bir devreye ve bilgiyi yay\u0131nlayacak bir antene sahiptir. A\u011fa ba\u011fl\u0131 RFID okuyucular\u0131na veri, paletlere, kutulara veya di\u011fer nesnelere yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f RFID etiketlerinden radyo dalgalar\u0131 kullan\u0131larak iletilir. \u0130\u015fletmelerin, tedarik zincirindeki herhangi bir nesneyi tan\u0131mlamalar\u0131n\u0131, izlemelerini veya konumland\u0131rmalar\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu etiketler barkodlara benzer ancak daha fazla bilgi aktarma avantaj\u0131na sahiptir ve barkodlar\u0131n gerektirdi\u011fi okuma g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc zorunlulu\u011fu gerektirmez. Tek tek ve genellikle manuel olarak taranmas\u0131 gereken barkodlar\u0131n aksine, birden fazla RFID etiketi ayn\u0131 anda ve otomatik olarak okunabilir. Ayr\u0131ca bir RFID etiketi, bir barkoddan daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi sa\u011flar. Bu teknoloji, tedarik zinciri i\u00e7indeki g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc art\u0131r\u0131r, stok y\u00f6netimini etkinle\u015ftirir ve kalite kontrol\u00fcn\u00fc geli\u015ftirir. RFID, depolarda veya raflarda mallar\u0131n manuel say\u0131m\u0131 ve barkod taramas\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Nakliye se\u00e7eneklerinin de\u011ferlendirilmesi tedarik zinciri y\u00f6netiminin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Faaliyetler nakliye maliyetlerini, tedarik zinciri faaliyetlerini, esneklik, h\u0131z ve \u00e7evre sorunlar\u0131 ile ta\u015f\u0131nan malzemenin koordinasyonunu i\u00e7ermektedir. Nakliye se\u00e7enekleri tren, kamyon, u\u00e7ak ve tekneler i\u00e7erebilir. \u0130lgili fakt\u00f6rler, maliyet, zaman, kullan\u0131labilirlik, sevk edilen malzemeler ve bazen \u00e7evresel hususlar\u0131 i\u00e7erir. Bazen, bu fakt\u00f6rler nedeniyle se\u00e7enekler s\u0131n\u0131rl\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fin, k\u00f6m\u00fcr ve demir cevheri gibi a\u011f\u0131r malzemeler u\u00e7akla sevk edilemeyecektir. Baz\u0131 durumlarda y\u00fcksek maliyetler belirli se\u00e7enekleri d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakabilir. Ayr\u0131ca, zaman-maliyet dengelemeleri \u00f6nemli olabilir. D\u00fc\u015f\u00fck maliyetli bir strateji kullanan kurulu\u015flar daha yava\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli se\u00e7enekler tercih ederken, h\u0131za duyarl\u0131 bir stratejiyi kullanan kurulu\u015flar daha h\u0131zl\u0131, daha y\u00fcksek maliyetli se\u00e7enekler tercih ederler.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc parti lojistik (3-PL), lojistik y\u00f6netiminin d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lan terimdir. \u0130\u015fletmeler, baz\u0131 durumlarda, depolama ve da\u011f\u0131t\u0131m alanlar\u0131nda uzmanla\u015fm\u0131\u015f \u015firketlerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bunun potansiyel faydalar\u0131 aras\u0131nda, uzmanlar\u0131n bilgisinden, geli\u015fmi\u015f bilgi sisteminden ve daha uygun nakliye oranlar\u0131 elde etme ve \u015firketin temel i\u015fine daha fazla odaklanma imk\u00e2n\u0131ndan faydalan\u0131lmas\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tedarik zinciri y\u00f6netiminin amac\u0131, arz ve talebi olabildi\u011fince etkin ve verimli bir \u015fekilde e\u015fle\u015ftirmektir. Tedarik zincirleri birden fazla i\u015fletmeden olu\u015ftu\u011fu i\u00e7in, tedarik zinciri ortaklar\u0131 aras\u0131ndaki i\u015f birli\u011fi \u00e7ok \u00f6nemlidir. Tedarik zinciri y\u00f6netimi, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven, bilgi payla\u015f\u0131m\u0131, do\u011fru ortak se\u00e7imi ve planlamadan yararlan\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Etkin tedarik zincirleri, i\u015fletmelerin ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Ayn\u0131 \u015fekilde, tedarik zincirlerinin geli\u015ftirilmesi de stratejik \u00f6neme sahip olmal\u0131d\u0131r. Etkili bir tedarik zincirine ula\u015fmak zincirin t\u00fcm y\u00f6nlerinin entegrasyonunu gerektirir. Tedarik\u00e7i ili\u015fkileri, tedarik zinciri y\u00f6netiminin kritik bir bile\u015fenidir. \u0130\u015f birli\u011fi ve ortak planlama ile e\u015fg\u00fcd\u00fcm, zincirin ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in anahtar \u00f6zelliklerdendir. Bu ba\u011flamda, tedarik zincirini sistem yakla\u015f\u0131m\u0131 ile ele almak gerekir.<\/p>\n\n\n\n Bir\u00e7ok i\u015fletme, tedarik zinciri performans\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in ders ilkelerini geli\u015ftirmekte ve alt\u0131 sigma metodolojisini kullanmaktad\u0131r. Bununla birlikte, zay\u0131f tedarik zinciri halkalar\u0131 tedarik zincirinin riskini art\u0131rabilir ve bu riskleri dengelemek i\u00e7in stoklar\u0131n artmas\u0131n\u0131 gerekebilir.<\/p>\n\n\n\n Bir tedarik zinciri, \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fcretilmesi veya hizmetin sunulmas\u0131nda yer alan t\u00fcm i\u015fletmeler, tesisler, i\u015flevler ve faaliyetlerden olu\u015fur. Tedarik zinciri y\u00f6netiminin temel bile\u015fenleri stratejinin haz\u0131rlanmas\u0131, tedarik, tedarik y\u00f6netimi, talep y\u00f6netimi ve lojistik y\u00f6netimidir. Tedarik zinciri y\u00f6netimindeki kilit konular, d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131n uygun seviyesinin belirlenmesi, tedarikin y\u00f6netimi, tedarik\u00e7ilerin y\u00f6netimi, m\u00fc\u015fteri ili\u015fkilerinin y\u00f6netimi, sorunlar\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde belirleme ve bunlara yan\u0131t verme becerisi ve risk y\u00f6netimi ile ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n Etkin bir tedarik zinciri olu\u015fturmak i\u00e7in, tedarik zincirinin t\u00fcm y\u00f6nlerinin kapsaml\u0131 bir \u015fekilde analiz edilmesi gereklidir. Stratejik kaynaklama, bazen s\u00fcreci tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lan bir terimdir. Stratejik tedarik y\u00f6netimi, at\u0131k ve katma de\u011feri olmayan faaliyetleri azaltarak maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcrmek, k\u00e2rlar\u0131 art\u0131rmak, riskleri azaltmak ve tedarik\u00e7i performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in \u00fcr\u00fcn ve hizmetlerin analizini analiz etmek i\u00e7in sistematik bir s\u00fcre\u00e7tir. Stratejik kaynaklama (fonlama), sat\u0131n alma fiyat\u0131ndan ziyade toplam maliyeti vurgulamas\u0131 nedeniyle geleneksel kaynaklamadan farkl\u0131d\u0131r. Toplam maliyet, sat\u0131n alma fiyat\u0131na ek olarak depolama maliyetlerini, onar\u0131m maliyetlerini, at\u0131k gideri maliyetlerini ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik maliyetlerini de i\u00e7erir. Ayn\u0131 zamanda, daha d\u00fc\u015f\u00fck fiyatlara ula\u015fmak i\u00e7in sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmay\u0131, daha az tedarik\u00e7iyle ve i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 ili\u015fkiyi g\u00fcvence alt\u0131na almay\u0131, i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131 ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve geleneksel \u00f6rg\u00fctsel engellerin \u00fcstesinden gelmeye yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in \u00e7apraz fonksiyonlu ekipler kullanmay\u0131 ama\u00e7lar. Kaynaklama stratejisi, maliyet ve risk kombinasyonunun en aza indirmek \u00fczere tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Etkin Bir Tedarik Zinciri Olu\u015fturmak<\/em><\/p>\n\n\n\n Etkin bir tedarik zinciri olu\u015fturmak a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n\n\n\n 1. Planlamak.<\/p>\n\n\n\n Tedarik zincirini izlemek i\u00e7in bir dizi \u00f6l\u00e7\u00fct de dahil olmak \u00fczere, bir \u00fcr\u00fcn veya hizmet i\u00e7in beklenen m\u00fc\u015fteri talebini kar\u015f\u0131layan t\u00fcm kaynaklar\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in bir stratejinin geli\u015ftirilmesi.<\/p>\n\n\n\n 2. Kaynakyaratmak(fonlamak).<\/p>\n\n\n\n \u00dcr\u00fcn veya hizmet yaratmada ihtiya\u00e7 duyulan mallar\u0131 ve hizmetleri sa\u011flayacak tedarik\u00e7ilerin se\u00e7ilmesi. Mallar\u0131n veya hizmetlerin teslim al\u0131nmas\u0131 ve do\u011frulanmas\u0131 i\u00e7in bir sistem geli\u015ftirilmesi. Altyap\u0131 \u00f6demelerinin izlenmesi i\u00e7in performans \u00f6l\u00e7\u00fctlerinin olu\u015fturulmas\u0131 ve gerekirse ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesi.<\/p>\n\n\n\n 3. \u00dcretmek.<\/p>\n\n\n\n Mal \u00fcretmek veya hizmet sunmak, test etmek ve paketlemek i\u00e7in gerekli olan s\u00fcre\u00e7lerin tasarlanmas\u0131. Kalitenin ve hizmet seviyelerinin veya \u00fcretim \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131n ve \u00e7al\u0131\u015fan verimlili\u011finin izlenmesi.<\/p>\n\n\n\n 4. Ula\u015ft\u0131rmak.<\/p>\n\n\n\n Sat\u0131c\u0131lardan gelen mal ve hizmetlerin teslim al\u0131nmas\u0131n\u0131 koordine etmek i\u00e7in sistemin kurulmas\u0131. Bir depo a\u011f\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi. M\u00fc\u015fterilere mal ta\u015f\u0131mak i\u00e7in ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n se\u00e7ilmesi. \u00d6demeleri almak i\u00e7in bir fatura sisteminin kurulmas\u0131. Tedarik zinciri ortaklar\u0131 aras\u0131nda iki y\u00f6nl\u00fc bilgi ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in bir ileti\u015fim sisteminin olu\u015fturulmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n 5. \u0130adeleri y\u00f6netmek.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fterilerden gelen kusurlu ve talep fazlas\u0131 \u00fcr\u00fcnleri almak i\u00e7in duyarl\u0131 ve esnek bir a\u011f\u0131n olu\u015fturulmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n Etkin bir tedarik zinciri olu\u015fturmak, tedarik zincirinin t\u00fcm bile\u015fenlerinin entegrasyonunu gerektirir. Ama\u00e7, tedarik zinciri ortaklar\u0131 aras\u0131nda, faaliyetlerin planlanmas\u0131 ve koordinasyonunu kolayla\u015ft\u0131racak bir i\u015fbirli\u011fi ili\u015fkisine sahip olmakt\u0131r. Bunu ba\u015farmak i\u00e7in \u015funlar olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n \u2022 G\u00fcven.Ticaret ortaklar\u0131n\u0131n birbirlerine g\u00fcvenmeleri ve benzer ama\u00e7lar\u0131 payla\u015ft\u0131klar\u0131ndan ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yarar sa\u011flayan faaliyetler ortaya koyacaklar\u0131ndan emin olmalar\u0131 \u015fartt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130leti\u015fim. Etkili tedarik zinciri ileti\u015fimi, ortakl\u0131klar aras\u0131nda ileti\u015fim kurmak i\u00e7in entegre bir teknoloji ve standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yollar ve ara\u00e7lar gerektirir.<\/p>\n\n\n\n Bilgi. Daha h\u0131zl\u0131 iki y\u00f6nl\u00fc bilgi ak\u0131\u015f\u0131.<\/p>\n\n\n\n G\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck. Tedarik zinciri g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, herhangi bir orta\u011f\u0131n stok seviyelerine, sevk durumuna ve benzeri \u00f6nemli bilgilere dayal\u0131 olarak ger\u00e7ek zamanl\u0131 verilere eri\u015febilmek i\u00e7in tedarik zincirinin belirli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ba\u011flanabilece\u011fi anlam\u0131na gelir ve etkin veri payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n\n\n\n Olay\/Etkinlik y\u00f6netimi. Etkinlik y\u00f6netimi, gecikmi\u015f sevkiyat veya belirli bir malzemenin stoklar\u0131nda azalma gibi planlanmam\u0131\u015f olaylar\u0131 tespit etme ve yan\u0131tlama yetene\u011fidir. Bir etkinlik y\u00f6netim sisteminin d\u00f6rt kabiliyeti olmal\u0131d\u0131r: sistemi izlemek, planlanan veya planlanmam\u0131\u015f baz\u0131 olaylarda haber vermek, planlanmam\u0131\u015f bir olay meydana geldi\u011finde potansiyel \u00e7\u00f6z\u00fcmleri simule etmek, ve tedarik zinciri ortaklar\u0131n\u0131n uzun vadeli performans\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mek.<\/p>\n\n\n\n Performans. Performans \u00f6l\u00e7\u00fcmleri, tedarik zincirinin beklendi\u011fi gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya ele al\u0131nmas\u0131 gereken sorunlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in gereklidir. Ge\u00e7 teslimatlar, stok d\u00fczeyleri, ciro, tepki s\u00fcresi, kalite sorunlar\u0131 vb. problemlerle ilgili \u00e7e\u015fitli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 gerekebilir. \u00d6rnek olarak perakende sekt\u00f6r\u00fcndeki doldurma oran\u0131 (eldeki stoktan doldurulan talep y\u00fczdesi) \u00e7ok \u00f6nemlidir ve performans \u00f6l\u00e7\u00fcmleriyle takip edilmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n Daha \u00f6nceleri, sat\u0131lmayan \u00fcr\u00fcnler d\u0131\u015f\u0131nda geri d\u00f6nen malzeme ve \u00fcr\u00fcnlerin \u00e7o\u011fu at\u0131l\u0131rd\u0131. Yak\u0131n zamanlarda, \u015firketler geri d\u00f6nen \u00fcr\u00fcnlerden de\u011ferli maddelerin geri kazan\u0131labilece\u011fini anlad\u0131lar. \u00d6rne\u011fin, ar\u0131zal\u0131 par\u00e7alar onar\u0131labilir veya de\u011fi\u015ftirilebilir ve \u00fcr\u00fcnler yeniden d\u00fczenlenmi\u015f olarak yeniden sat\u0131labilir, eski \u00fcr\u00fcnler, kullan\u0131labilir par\u00e7alar veya alt montajlar i\u00e7erebilir veya di\u011fer pazarlarda de\u011ferlendirilebilir, pazarda de\u011fi\u015ftirilen par\u00e7alar asl\u0131nda kusurlu olmayabilir. Bu t\u00fcr par\u00e7alar\u0131n yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te birinin ar\u0131zal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ve yenilenmi\u015f yedek par\u00e7alar olarak tekrar kullan\u0131labilir oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir maddeler sat\u0131labilir ve enerji \u00fcretimi i\u00e7in kullan\u0131labilir. Di\u011fer at\u0131klar ve kullan\u0131lamayan \u00fcr\u00fcn ve par\u00e7alar\u0131n, bazen s\u0131k\u0131 \u015fartlar alt\u0131nda, yok edilmesi gerekebilir. \u00d6rne\u011fin, Avrupa\u2019daki baz\u0131 \u00fclkelerde, orijinal \u00fcreticiler, \u00fcr\u00fcnlerinin faydal\u0131 \u00f6m\u00fcrlerinin sonunda elden \u00e7\u0131karma zorunlulu\u011fu ile ilgili bir mevzuata tab\u00eedir.<\/p>\n\n\n\n Geri g\u00f6nderilen \u00fcr\u00fcn ve par\u00e7alar\u0131n uygun \u015fekilde yok edilmesine ili\u015fkin bir karar vermek i\u00e7in, onar\u0131lmas\u0131, yeniden kullan\u0131lmas\u0131, geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi veya elden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uygun yere y\u00f6nlendirilmesi, denetlenmesi veya test edilmesi gerekir. Genellikle sevkiyat gereklidir. Tersine lojistik, iade edilen \u00fcr\u00fcnlerin fiziksel olarak ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u015flemidir. Bu, pazardan \u00fcr\u00fcnleri geri almak ya da \u00fcr\u00fcnleri kontrol noktas\u0131na getirmek ve kontrol edilmi\u015f olanlar\u0131 bir tesise g\u00f6t\u00fcrmek anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n \u0130adeleri ve geri d\u00f6n\u00fc\u015fleri y\u00f6netmenin iki ana \u00f6nleyicisi denetim ve ka\u00e7\u0131nmad\u0131r. Denetim, sisteme giri\u015f noktas\u0131nda d\u00f6nen \u00fcr\u00fcn ve par\u00e7alar\u0131 tarayarak uygun olmayanlar\u0131 kabul etmeme olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Etkili denetim, i\u015fletmelerin m\u00fc\u015fterileri olumsuz y\u00f6nde etkilemeden iade oranlar\u0131n\u0131n kontrol edilmesini sa\u011flar. Ka\u00e7\u0131nma, d\u00f6nen \u00fcr\u00fcn veya par\u00e7a say\u0131s\u0131n\u0131 en aza indirmenin yollar\u0131n\u0131 belirler. \u00dcr\u00fcn tasar\u0131m\u0131 ve kalite g\u00fcvencesi i\u00e7erebilir. Ayr\u0131ca, sat\u0131lmam\u0131\u015f \u00fcr\u00fcn\u00fcn iadelerini en aza indirmek i\u00e7in fazla talep tahmininden ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in promosyon faaliyetleri s\u0131ras\u0131nda talep tahmininin izlenmesini i\u00e7erebilir.<\/p>\n\n\n\n Geri g\u00f6nderilen \u00fcr\u00fcnlerin durumu farkl\u0131la\u015fabilir, iadelerin zamanlamas\u0131 de\u011fi\u015febilir ve ters ak\u0131\u015f i\u00e7in plan yap\u0131lmas\u0131 zorla\u015f\u0131r. Di\u011fer yandan, iadeler, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n nas\u0131l ve neden olu\u015ftu\u011fu gibi \u00fcr\u00fcn kalitesini veya \u00fcr\u00fcn tasar\u0131m\u0131n\u0131 etkileyen bilgiler ile gelecekteki iadeleri en aza indirebilecek bilgiler sa\u011flayabilir. Ayr\u0131ca, tasar\u0131m i\u00e7in yararlar\u0131 olacak ve m\u00fc\u015fteri memnuniyetsizli\u011fine yol a\u00e7an kaynaklar\u0131n\u0131 belirlemeye yard\u0131mc\u0131 olabilirler.<\/p>\n\n\n\n \u00dcr\u00fcn ya\u015fam s\u00fcresinin k\u0131salmas\u0131, m\u00fc\u015fterilerin artan memnuniyetsizli\u011fi, e-ticaret sat\u0131\u015flar\u0131ndan elde edilen kazanc\u0131n artmas\u0131, yeni modellerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, rekabet bask\u0131lar\u0131n\u0131n artmas\u0131 \u00fcreticileri maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcrmeye zorlamaktad\u0131r. Kapal\u0131 d\u00f6ng\u00fc tedarik zinciri kavram\u0131, bir \u00fcreticinin hem ileri hem de geri lojisti\u011fi kontrol etti\u011fi bir durumu tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmeler, geleneksel olarak i\u015fletmenin i\u00e7ine odaklanm\u0131\u015ft\u0131r ve tedarik\u00e7ileriyle aralar\u0131nda tamponlar kurarlar. Bu tutumun de\u011fi\u015ftirilmesi zor olabilir. Tedarik zinciri y\u00f6netiminin amac\u0131, t\u00fcm tedarik zinciri boyunca etkin olmakt\u0131r. Bu amaca ula\u015fmada kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir zorluk, tedarik zincirinin farkl\u0131 bile\u015fenlerinin \u00e7eli\u015fen ama\u00e7lara sahip olmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, stok tutma maliyetlerini azaltmak i\u00e7in, baz\u0131 \u015firketler s\u0131k s\u0131k k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlarda malzeme tedarik etmeyi tercih etmektedir. Bu tedarik\u00e7ilerin stok bulundurma maliyetlerinin artmas\u0131na neden olabilir. Genellikle bu maliyet sadece tedarik\u00e7ilere y\u00fcklenir. Benzer \u015fekilde, i\u015fletmeler dar bir i\u015flevsel alana odaklanarak kendi kontrol alanlar\u0131ndaki sonu\u00e7lar\u0131 optimize etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Etkin bir tedarik zinciri y\u00f6netimi i\u00e7in zincirin i\u00e7 ve d\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcmlerinde sistem yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsemeli ve tedarik zincirinin toplam optimizasyonu ama\u00e7lanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bir di\u011fer zorluk olarak, zincirdeki ortaklar\u0131n, tedarik zinciri y\u00f6netiminin ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in, di\u011ferlerinin verilerine eri\u015fmesine izin vermeleri gerekir. Bir\u00e7ok durumda bunu yapmak konusunda do\u011fal bir isteksizlik h\u00e2kimdir. Bunun bir nedeni g\u00fcven eksikli\u011fi, di\u011feri ise m\u00fclkiyet bilgilerinin payla\u015f\u0131lmas\u0131 konusundaki isteksizliktir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve y\u00f6neticileri i\u015fe dahil etmek<\/em><\/p>\n\n\n\n \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n ve y\u00f6neticilerin tedarik zinciri y\u00f6netiminin olas\u0131 faydalar\u0131 konusunda fikir sahibi olmas\u0131 gerekir. Tedarik zinciri y\u00f6netimi, uzun s\u00fcreli bir de\u011fi\u015fimi i\u00e7erdi\u011finden, y\u00f6neticilerin ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n etkili tedarik zinciri operasyonlar\u0131 ile tutarl\u0131 yeni tutum ve uygulamalar\u0131 benimsemeleri bir zorluk te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00d6d\u00fcnle\u015fmelerle (dengede tutulmas\u0131 gerekenlerle) u\u011fra\u015fmak<\/em><\/p>\n\n\n\n Parti b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc-Stoklardaki de\u011fi\u015fim. B\u00fcy\u00fck parti ebatlar\u0131n\u0131n \u00fcretilmesi veya sipari\u015f edilmesi, miktar indirimleri ile daha d\u00fc\u015f\u00fck y\u0131ll\u0131k kurulum maliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan fayda sa\u011flamaktad\u0131r, ancak tedarik\u00e7iler taraf\u0131ndan \u00fcstlenilen g\u00fcvenlik stokunun miktar\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla nakliye maliyetini artt\u0131rmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda kam\u00e7\u0131 etkisi yaratabilir. Bunun nedeni, stoklar\u0131n bir tedarik zinciri boyunca \u00e7e\u015fitli noktalarda yenilenmesidir. \u0130\u015fletmeler, \u00fcr\u00fcn\u00fc, \u00e7e\u015fitli nedenlerle, tedarik\u00e7ilerinden periyodik ve toplu olarak sipari\u015f etme e\u011filimindedir. Bu e\u011filim, tedarik\u00e7iler i\u00e7in belirli d\u00f6nemlerde \u015fi\u015fkin olabilecek ve dolay\u0131s\u0131yla b\u00fcy\u00fck miktarlarda g\u00fcvenlik stoklar\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131na neden olan y\u00fcksek de\u011fi\u015fkenlikli bir talep yaratmaktad\u0131r. Nihai m\u00fc\u015fteri ile ba\u015flay\u0131p tedarik zinciri boyunca geriye do\u011fru hareket ederek, parti b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri ve \u00fcstlenilen g\u00fcvenlik stoku d\u00fczeyi artmaktad\u0131r. Bu olgu \u00fczerinde en \u00e7arp\u0131c\u0131 olan, tedarik zincirinin m\u00fc\u015fteri taraf\u0131ndaki talep de\u011fi\u015fkenli\u011finin, ortaklar aras\u0131ndaki sipari\u015f miktarlar\u0131n\u0131 tedarik zinciri boyunca b\u00fcy\u00fctmesidir.<\/p>\n\n\n\n Stok maliyetleri-Nakliye maliyetleri. Tedarik\u00e7iler, nakliye masraflar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7ok birime yaymak i\u00e7in k\u0131sm\u00ee y\u00fckler yerine tam kamyon y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131may\u0131 tercih ederler. Bu, m\u00fc\u015fterilere daha y\u00fcksek stok bulundurma maliyeti getirir. Problemin \u00e7\u00f6z\u00fcmleri aras\u0131nda tam kamyon dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in sipari\u015f emirlerin birle\u015ftirilmesi, kamyon kapasitesinin k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmesi veya \u00e7apraz birle\u015ftirme ile ge\u00e7 teslim s\u00fcresine izin verilmesi say\u0131labilir. \u00c7apraz birle\u015ftirme, bir tedarik\u00e7iden bir depoya gelen malzemenin tedarik\u00e7i taraf\u0131ndan bo\u015falt\u0131larak hemen giden kamyona y\u00fcklenmesi ve b\u00f6ylece depodaki depolaman\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in kullan\u0131lan bir tekniktir.<\/p>\n\n\n\n Teslimat s\u00fcresi-Nakliye maliyetleri. Tedarik\u00e7iler genellikle daha \u00f6nce belirtildi\u011fi gibi tam y\u00fckte y\u00fcklemeyi tercih etmektedirler. Fakat, yeterli i\u015f emri veya \u00fcretim i\u00e7in tam y\u00fck beklemek teslim s\u00fcresini uzat\u0131r. \u00d6nceki \u00f6nerilere ek olarak, i\u015fletme, tedarik\u00e7ilere daha iyi tahmin bilgileri sunmakla, \u00fcretim ve sipari\u015flerini tedarik\u00e7ilerine y\u00f6nettirebilir.<\/p>\n\n\n\n \u00dcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011fi-Stoklar. Daha fazla \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011fi daha k\u00fc\u00e7\u00fck parti b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri anlam\u0131na gelir ve daha y\u00fcksek kurulum maliyetleri ile daha y\u00fcksek nakliye ve stok y\u00f6netimi maliyetleriyle sonu\u00e7lan\u0131r. Baz\u0131 maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcrmenin olas\u0131 bir yolu, \u00fcr\u00fcn farkl\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 geciktirmektir, bu da, standart bile\u015fenler ve alt montajlarla \u00fcretim yapmak demektir. Daha sonraki s\u00fcre\u00e7te fark yaratan \u00f6zellikleri eklemek i\u00e7in beklenebilir. \u00d6rne\u011fin, bir otomobil \u00fcreticisi radyosuz araba \u00fcreterek nakliye s\u0131ras\u0131nda gemiye y\u00fcklenebilen farkl\u0131 \u00e7e\u015fitlilikteki radyodan se\u00e7im yapabilme imkan\u0131 sa\u011flayarak bu \u00e7e\u015fitlili\u011fi ortadan kald\u0131rabilir.<\/p>\n\n\n\n Maliyetler-M\u00fc\u015fteriye sa\u011flanan fayda. B\u00fcy\u00fck partiler halinde yap\u0131lan imalat ve sevkiyat, maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, ancak \u00f6nceden belirtildi\u011fi gibi teslimat s\u00fcrelerini uzat\u0131r. Teslimat s\u00fcresini azaltmaya y\u00f6nelik bir yakla\u015f\u0131m, do\u011frudan bir depodan m\u00fc\u015fteriye, perakende sat\u0131\u015f noktas\u0131n\u0131n atlanarak g\u00f6nderilmesidir. Bir veya daha fazla arac\u0131 ortadan kald\u0131rarak tedarik zincirindeki bir veya daha fazla basama\u011f\u0131 azaltmak bozulma olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Nakliye maliyetleri daha y\u00fcksek olmakla birlikte, depolama maliyetleri daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n K\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeler, tedarik zinciri y\u00f6netimini kullanmak konusunda isteksiz olabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc uzmanla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r, i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinde karma\u015f\u0131k yaz\u0131l\u0131mlar bulunabilir veya hassas bilgileri d\u0131\u015far\u0131daki i\u015fletmelerle payla\u015fmak istemeyebilirler. Ayr\u0131ca, uzun s\u00fcrecek bir ili\u015fki ba\u015fka potansiyel ba\u015far\u0131lar\u0131 arka<\/p>\n\n\n\n De\u011fi\u015fkenlik ve Belirsizlik<\/em><\/p>\n\n\n\n De\u011fi\u015fkenlik, belirsizlik yarat\u0131r, bu da tedarik zincirinde verimsizliklere neden olur. Tedarik\u00e7ilerden gelen teslimatlarda, i\u00e7 operasyonlarda, \u00fcr\u00fcn veya hizmetlerin m\u00fc\u015fterilere teslimat\u0131nda ve m\u00fc\u015fteri taleplerinde \u00e7e\u015fitlilik olu\u015fur. \u00dcr\u00fcn ve hizmet \u00e7e\u015fitlili\u011finin artmas\u0131 belirsizli\u011fe neden olur, \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015fletmeler daha geni\u015f bir aral\u0131kla u\u011fra\u015fmak zorunda kal\u0131rlar ve operasyonlar\u0131nda s\u0131k s\u0131k de\u011fi\u015fiklikler yaparlar. Bu nedenle, i\u015fletmelerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi art\u0131rmaya karar verirken bu dengeyi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almalar\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7o\u011fu tedarik zincirinde \u00e7e\u015fitlilik olmas\u0131na ra\u011fmen, karar vericiler belirsizlikleri kesin olarak de\u011ferlendirir ve bu temelde kararlar al\u0131rlar. Asl\u0131nda, sistemler genellikle kesinlik temelinde tasarlan\u0131r, bu nedenle belirsizlikle ba\u015f edemeyebilirler. Belirsizlikler, tedarik zincirinin t\u00fcm a\u015famalar\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fanlar ve m\u00fc\u015fteriler i\u00e7in stok fazlas\u0131, darbo\u011fazlar, ka\u00e7\u0131r\u0131lan teslim tarihleri ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli istenmeyen olaylar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 nedeniyle tedarik zincirinin etkin bir \u015fekilde y\u00f6netilmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tepki S\u00fcresi<\/em><\/p>\n\n\n\n Uzun teslim s\u00fcreleri, bir tedarik zincirinin, talep miktar\u0131ndaki veya zamanlamadaki de\u011fi\u015fiklikler, \u00fcr\u00fcn veya hizmet tasar\u0131m\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler ve kalite veya lojistik problemleri gibi de\u011fi\u015fen ko\u015fullara h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde tepki verme kabiliyetini zay\u0131flat\u0131r. Bu nedenle, uzun \u00fcr\u00fcn teslim s\u00fcrelerini azaltmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma yapmak ve ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda sorunlar\u0131 ele almak i\u00e7in bir plan haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Etkin tedarik zincirleri, i\u015fletmelerin ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Ayn\u0131 \u015fekilde, tedarik zincirlerinin geli\u015ftirilmesi de stratejik \u00f6neme sahip olmal\u0131d\u0131r. Etkili bir tedarik zincirine ula\u015fmak zincirin t\u00fcm y\u00f6nlerinin entegrasyonunu gerektirir. Tedarik\u00e7i ili\u015fkileri, tedarik zinciri y\u00f6netiminin kritik bir bile\u015fenidir. \u0130\u015fbirli\u011fi ve ortak planlama ile e\u015fg\u00fcd\u00fcm, zincirin ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in anahtar \u00f6zelliklerdendir. Bu ba\u011flamda, tedarik zincirini sistem yakla\u015f\u0131m\u0131 ile ele almak gerekir.<\/p>\n\n\n\n Bir\u00e7ok i\u015fletme, tedarik zinciri performans\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma ilkelerini geli\u015ftirmekte ve alt\u0131 sigma metodolojisini kullanmaktad\u0131r. Bununla birlikte, zay\u0131f tedarik zinciri halkalar\u0131 tedarik zincirinin riskini art\u0131rabilir ve bu riskleri dengelemek i\u00e7in stoklar\u0131n artmas\u0131n\u0131 gerekebilir.<\/p>\n\n\n\n Bir tedarik zinciri, \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fcretilmesi veya hizmetin sunulmas\u0131nda yer alan t\u00fcm i\u015fletmeler, tesisler, i\u015flevler ve faaliyetlerden olu\u015fur. Tedarik zinciri y\u00f6netiminin temel bile\u015fenleri stratejinin haz\u0131rlanmas\u0131, tedarik, tedarik y\u00f6netimi, talep y\u00f6netimi ve lojistik y\u00f6netimidir. Tedarik zinciri y\u00f6netimindeki kilit konular, d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131n uygun seviyesinin belirlenmesi, tedari\u011fin y\u00f6netimi, tedarik\u00e7ilerin y\u00f6netimi, m\u00fc\u015fteri ili\u015fkilerinin y\u00f6netimi, sorunlar\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde belirleme ve bunlara yan\u0131t verme becerisi ve risk y\u00f6netimi ile ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n Tedarik zinciri y\u00f6netiminin amac\u0131, arz ve talebi olabildi\u011fince etkin ve verimli bir \u015fekilde e\u015fle\u015ftirmektir. Tedarik zincirleri birden fazla i\u015fletmeden olu\u015ftu\u011fu i\u00e7in, tedarik zinciri ortaklar\u0131 aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi \u00e7ok \u00f6nemlidir. Tedarik zinciri y\u00f6netimi, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven, bilgi payla\u015f\u0131m\u0131, do\u011fru ortak se\u00e7imi ve planlamadan yararlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tedarik zinciri y\u00f6netimindeki son e\u011filimler, risk y\u00f6netimi, d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 yeniden de\u011ferlendirme, stok y\u00f6netimi ve tedarik zinciri performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in ilkelerin geli\u015ftirilmesi uygulama ile ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n Tedarik zinciri y\u00f6netimindeki son e\u011filimler, risk y\u00f6netimi, d\u0131\u015f kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 yeniden de\u011ferlendirme, stok y\u00f6netimi ve tedarik zinciri performans\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in ilkelerin geli\u015ftirilmesi uygulama ile ilgilidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fteriyle uzun vadeli, karl\u0131 ili\u015fki kurmak ve ili\u015fkinin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayarak sad\u0131k m\u00fc\u015fteri yaratmak amac\u0131 her devirde ge\u00e7erli bir ama\u00e7t\u0131r. Ancak, yeni ekonomide bu ama\u00e7 i\u00e7in izlenecek stratejilerde ve bu stratejilerin belirlenmesinde teknoloji ile \u00f6nemli geli\u015fmeler olmu\u015ftur. Bilgisayar, \u0130nternet ve ileti\u015fim teknolojilerindeki muazzam geli\u015fmeler sonucunda m\u00fc\u015fteri ili\u015fkilerini daha verimli ve etkin y\u00f6netmek, birebir ili\u015fki kurabilmek daha kolayla\u015ft\u0131, h\u0131zland\u0131 ve sadece k\u0131s\u0131tl\u0131 say\u0131da m\u00fc\u015fteriyle de\u011fil, \u00e7ok fazla say\u0131da m\u00fc\u015fteriyle birebir ili\u015fki kurma olana\u011f\u0131 elde edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Teknoloji, m\u00fc\u015fteri ili\u015fkilerinde sadece firma a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir farkl\u0131l\u0131k yaratmakla kalmay\u0131p m\u00fc\u015fteri taraf\u0131nda da bu konuda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler yaratm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fc\u015fteri art\u0131k bilgiye daha kolay eri\u015febildi\u011fi i\u00e7in kararlar\u0131nda daha se\u00e7ici olmu\u015f ve beklentileri y\u00fckselmi\u015ftir. Yeni i\u015f modellerinde, \u00f6zellikle e-i\u015f modellerinde m\u00fc\u015fteriye sunulan alternatiflerin artmas\u0131 ve bu alternatiflerin h\u0131zl\u0131, kolay bir bi\u00e7imde sunularak m\u00fc\u015fterinin kendisi i\u00e7in en uygun \u00fcr\u00fcn ve hizmeti talep edebilmesi m\u00fc\u015fteri tatmin seviyesini de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Bilgisayar, \u0130nternet ve ileti\u015fim teknolojileri kullanarak m\u00fc\u015fterilerle temasta bulunulan noktalardan \u2013 ma\u011faza, \u015fube, \u0130nternet sitesi, \u00e7a\u011fr\u0131 merkezi, bankalar\u0131n ATM makinalar\u0131, kredi kart\u0131 kulland\u0131klar\u0131 harcama noktalar\u0131nlar hakk\u0131nda veri toplayarak bu verileri veri ambarlar\u0131na ta\u015f\u0131mak ve veri madencili\u011fi uygulamalar\u0131yla etkin bir pazarlama stratejisi izlemek m\u00fcmk\u00fcn hale gelmi\u015ftir. \u00c7ok say\u0131da m\u00fc\u015fteriyle birebir ili\u015fki kurabilmek daha \u00f6nceden gerek maliyet gerekse zamanlama a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011filken yeni teknolojilerle m\u00fcmk\u00fcn hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fterinin elde edili\u015f s\u00fcrecinden ba\u015flanarak, \u00fcr\u00fcn ve hizmetin sunumundan, m\u00fc\u015fteri devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve sadakatinin sa\u011flanmas\u0131na ve m\u00fc\u015fteriyi firma i\u00e7in karl\u0131 bir m\u00fc\u015fteri haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye kadar olan s\u00fcre\u00e7te teknoloji, donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131mlar ve teknolojinin etkiledi\u011fi yeni yakla\u015f\u0131mlar \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu yeniliklere uyum sa\u011flamak ve m\u00fc\u015fteri ili\u015fkilerini \u00e7a\u011fda\u015f y\u00f6ntemlerle geli\u015ftirerek rekabet avantaj\u0131 elde etmek ya da var olan\u0131 kaybetmemek i\u00e7in firmalar, bir \u00e7aba i\u00e7ine girmi\u015ftir. M\u00fc\u015fterinin her hareketini, firma veya marka ile her ili\u015fkisini kodlamak, bunlar\u0131 dev veri ambarlar\u0131na yerle\u015ftirmek, bu veri ambarlar\u0131ndan al\u0131nan bilgilerden sonu\u00e7lara varmak, sonu\u00e7ta pazarlama maliyetlerini azaltmak veya ayn\u0131 maliyet ile k\u00e2rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak ama\u00e7lanmaktad\u0131r. Bundan dolay\u0131, veri ambar\u0131 projelerine ve m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netimiyle ilgili di\u011fer teknolojik ara\u00e7 ve gere\u00e7lere, donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131mlara, konuyla ilgili dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmetlerine anlaml\u0131 yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n K\u00fcresel rekabetle birlikte bilginin \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, gelecek odakl\u0131l\u0131k, de\u011fi\u015fime uyum sa\u011flayabilen yap\u0131lar haline gelmek art\u0131k firmalar i\u00e7in \u00f6ncelik ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ba\u015far\u0131n\u0131n temel yap\u0131 ta\u015flar\u0131ndan biri de m\u00fc\u015fteri odakl\u0131 bir firma yap\u0131s\u0131n\u0131n sa\u011flanabilmesidir. Ba\u015fka bir de\u011fi\u015fle, \u00fcretim, pazarlama, planlama ve di\u011fer s\u00fcre\u00e7lere m\u00fc\u015fteriye \u00f6zg\u00fcnl\u00fck kriterinin h\u00e2kim olmas\u0131d\u0131r. Firmalar, katma de\u011fer yaratarak, yararl\u0131l\u0131k ve esneklik sa\u011flayacak bir \u00fcr\u00fcn olu\u015fturarak m\u00fc\u015fterileri kontrol etmek isterken, m\u00fc\u015fteriler kendi ihtiya\u00e7 ve beklentilerini tahmin ve tatmin edecek ve kendi kontrollerinde olacak bir firma yap\u0131s\u0131 istemektedir. Bu nedenle, globalle\u015fme, ekonomik krizler, geni\u015fleyen rekabet alan\u0131 ve \u00f6zellikle \u0130nternet\u2019le bilin\u00e7lenen m\u00fc\u015fteriye kar\u015f\u0131 M\u00fc\u015fteri \u0130li\u015fkileri Y\u00f6netimi (M\u0130Y) teknikleri kullan\u0131m\u0131 firmalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunlu hale gelmi\u015ftir. \u015eirketleri rakiplerinden bir ad\u0131m \u00f6ne \u00e7\u0131karacak fakt\u00f6r ise M\u0130Y kavram\u0131 alt\u0131nda yatmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn giderek zorla\u015fan rekabet ortam\u0131nda artan m\u00fc\u015fteri say\u0131lar\u0131 nedeniyle m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netimi \u00f6nemini art\u0131rmaktad\u0131r. Her ge\u00e7en g\u00fcn, daha talepk\u00e2r ve daha sadakatsiz hale gelen m\u00fc\u015fterilerin artan rekabet ortam\u0131nda de\u011fi\u015fen davran\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle bir\u00e7ok \u015firketin kabul etti\u011fi ve uygulamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netimi kavram\u0131, teknolojinin kullan\u0131m\u0131yla hayata ge\u00e7mi\u015ftir. \u0130\u015fleyi\u015flerini elektronik ortama ta\u015f\u0131yan ve bu sayede bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 kontrol edip istedikleri an do\u011fru bilgilere ula\u015fan \u015firketler bu bilgileri analiz ederek bir ad\u0131m \u00f6ne ge\u00e7mektedirler.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015f d\u00fcnyas\u0131nda yanl\u0131\u015f ve eksik anla\u015f\u0131lan kavramlardan biri olan m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netiminin tan\u0131m\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcm ve \u00fcr\u00fcn sunan firmalardan dan\u0131\u015fmanlara, kullan\u0131c\u0131lardan akademik kariyer sahibi ki\u015filere kadar hemen herkes taraf\u0131ndan s\u00fcrekli sorgulanmakta ve tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Her \u015firketin m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netimine bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 farkl\u0131d\u0131r ve m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netimi herkese farkl\u0131 anlamlar \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. \u00c7ok y\u00f6nl\u00fc bir kavram olan m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netimi esas\u0131nda, bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn ya da bir uygulaman\u0131n ad\u0131 de\u011fildir; bir felsefedir. M\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netimi (M\u0130Y) \u0130ngilizce, \u201cCustomer Relationship Management\u201d kelimelerinin ba\u015f harflerinden olu\u015fturulan \u201cCRM\u201d k\u0131saltmas\u0131 ile daha s\u0131k kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fteri taban\u0131, bir \u015firket i\u00e7in en \u00f6nemli \u00f6z varl\u0131kt\u0131r. M\u0130Y bu \u00f6z varl\u0131k \u00fczerinde en y\u00fcksek kazanc\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131lan y\u00f6ntemlerin t\u00fcm\u00fc olarak tan\u0131mlanabilir. M\u00fc\u015fterinin en de\u011ferli \u00f6z varl\u0131k haline gelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, en b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklik m\u00fc\u015fterinin kim oldu\u011fu tarifi \u00fczerinde ya\u015fanacakt\u0131r. Sekt\u00f6rel ayr\u0131mlar\u0131n kaybolmas\u0131yla sekt\u00f6rler aras\u0131 m\u00fc\u015fteri potansiyelleri giderek birle\u015fmeye ba\u015flayacakt\u0131r. Rekabetin bu kadar zorla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ortamlarda, her i\u015fletme, sat\u0131\u015ftan servise kadar, her m\u00fc\u015fteri ile temas noktas\u0131n\u0131 m\u00fckemmelle\u015ftirmek ve g\u00fc\u00e7lendirmek zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n M\u0130Y g\u00fcn\u00fcm\u00fczde “m\u00fc\u015fterisini” daha iyi tan\u0131yan i\u015fletmeler olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir stratejidir. M\u0130Y m\u00fc\u015fteri merkezli olmayan firmalar\u0131n aday hatta bazen mutlak sahip olmalar\u0131 gereken bir strateji olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu strateji de\u011fi\u015fime ayak uydurabilecek ve buna “katlanabilecekler” i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. E-ticaret ile veri toplamak ve analiz etmek daha kolayla\u015fm\u0131\u015f ve yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple e-ticaret M\u0130Y i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak s\u00f6ylenebilecekler \u015funlard\u0131r;<\/p>\n\n\n\n \u2022 M\u0130Y projesinin ba\u015far\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131n\u0131n \u015firket yap\u0131s\u0131na uygunlu\u011fu hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, m\u00fc\u015fteri ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fckseltmek i\u00e7in proje yapmaya haz\u0131rlanan bir \u015firketin, \u00f6ncelikle \u00fcr\u00fcnlerinin kalitesinden emin olmas\u0131 ya da veri ambar\u0131 projesine giri\u015fecek bir \u015firketin ERP ve M\u0130Y alt yap\u0131s\u0131n\u0131 oturtmu\u015f olmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n \u2022 M\u0130Y projesinin pazarlama odakl\u0131 olmas\u0131 ve rekabet\u00e7i bir stratejiyle ili\u015fkilendirilmesi ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u2022 Hem pazarlama odakl\u0131 hem de hizmet odakl\u0131 olan projeler aras\u0131nda, proje kapsam\u0131nda belirlenen m\u00fc\u015fteri segmentlerine, yine proje kapsam\u0131nda belirlenen segmentlerin ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap vermeyi hedefleyen M\u0130Y projeleri daha ba\u015far\u0131l\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u2022 M\u0130Y sadece teknolojiyle ilgili de\u011fil, ayn\u0131 zamanda strateji, taktikler, s\u00fcre\u00e7ler ile de ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n \u2022 Do\u011fru \u00fcr\u00fcn, do\u011fru m\u00fc\u015fteriye do\u011fru zaman ve yerde sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n M\u0130Y uygulamalar\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 nokta \u00e7ok bellidir ama nereye gittikleri konusunda hi\u00e7bir somut kriter yoktur. Bu da asl\u0131nda ba\u015fka bir mesaj vermektedir. M\u0130Y uygulamalar\u0131 i\u015f hedeflerine \u015firketleri yakla\u015ft\u0131rabildikleri oranda ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131rlar. Ama, her \u015feyden \u00f6nce \u015firketin o hedefleri do\u011fru belirlemesi gereklidir ve daha da \u00f6nemlisi insans\u0131z teknolojinin hi\u00e7bir zaman yeterli fayday\u0131 sa\u011flayamayaca\u011f\u0131na \u015firketin inanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde M\u00fc\u015fteri \u0130li\u015fkileri Y\u00f6netimi i\u015fletme stratejilerinin en \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Bilgi teknolojileri ise bu alanda, m\u00fc\u015fteri veri tabanlar\u0131, veri ambarlar\u0131 ve \u0130nternet teknolojileri ile firmalar\u0131n pazar b\u00f6l\u00fcmlendirmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir destek sa\u011flamaktad\u0131r. M\u0130Y uygulamalar\u0131 operasyonel konular\u0131 kapsamakla birlikte karar destek mekanizmalar\u0131n\u0131 destekleyecek veri analizi ve raporlamalar\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak analitik yap\u0131lar\u0131 da i\u00e7ermek zorundad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda i\u015fletme m\u00fc\u015fterisini tan\u0131mak, sat\u0131n alma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve e\u011filimlerini anlamak, \u00e7apraz sat\u0131\u015f imkanlar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in m\u00fc\u015fterileriyle ilgili bilgileri g\u00fcn\u00fcm\u00fczde elektronik veriler olarak toplamal\u0131 ve bir veri ambar\u0131 olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fletme kendi m\u00fc\u015fterilerini tan\u0131mak ve m\u00fc\u015fteri sa\u011flamak \u00fczere teknolojileri kullanarak bu toplanan verileri anlaml\u0131 hale getirip sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n M\u0130Y sadece teknolojik bir altyap\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131 de\u011fildir. M\u0130Y, firma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fmesini, \u00fcr\u00fcn odakl\u0131 bir sat\u0131\u015f anlay\u0131\u015f\u0131ndan m\u00fc\u015fteri odakl\u0131 servis ve kalite kavram\u0131na ge\u00e7i\u015fi ifade etmektedir. B\u00f6ylesine bir k\u00fclt\u00fcr de\u011fi\u015fimi de sadece teknoloji k\u0131sm\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak ger\u00e7ekle\u015ftirilememektedir. Bu de\u011fi\u015fim firman\u0131n genelinde harekete ge\u00e7irilebildi\u011fi oranda M\u0130Y projesi ba\u015far\u0131l\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n M\u0130Y ile \u00fcr\u00fcn-\u00fcretim merkezli yakla\u015f\u0131m nihayetlenmi\u015ftir. M\u0130Y, m\u00fc\u015fteri merkezli bir stratejidir. Zaman zaman “m\u00fc\u015fteri odakl\u0131” olarak da ifade edilse de g\u00fcn\u00fcm\u00fczde m\u00fc\u015fteri merkezli tan\u0131m\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fc\u015fteri merkezli olmak m\u00fc\u015fteri odakl\u0131 olmaktan daha ileri ve nihai a\u015famad\u0131r. B\u00f6ylece 1970’li y\u0131llarda ba\u015flayan “m\u00fc\u015fteri” eksenli yakla\u015f\u0131m g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir zorunluluk olarak m\u00fc\u015fteri merkezli bir yakla\u015f\u0131m olarak M\u0130Y stratejisiyle uygulanmaktad\u0131r. Hatta M\u0130Y ile \u015firketlerin sadece m\u00fc\u015fteri merkezli sat\u0131\u015f ve pazarlama anlay\u0131\u015flar\u0131 de\u011fil, i\u00e7 organizasyonlar\u0131 da de\u011fi\u015fmektedir. B\u00f6yle bir \u00e7evrenin varl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz rekabet ko\u015fullar\u0131nda M\u0130Y uygulayan firmalar i\u00e7in olumsuz rekabet ko\u015fullar\u0131yla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak demektir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u0130Y mimarisi \u00fc\u00e7 unsur ile tan\u0131mlanmaktad\u0131r. M\u0130Y \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n operasyonel M\u0130Y, analitik M\u0130Y ve i\u015fbirlik\u00e7i M\u0130Y penceresinden izlenmesi \u00f6nerilmektedir. Bu pencere \u015firketlere daha geni\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 vermekte faydal\u0131 olacakt\u0131r. \u015eirketin kendi operasyonel i\u015fleyi\u015fini g\u00f6rmesine yard\u0131m edecek olan k\u0131s\u0131m m\u00fc\u015fteriyi d\u00fc\u015f\u00fcnerek s\u00fcre\u00e7lere \u015fekil vermeye yard\u0131mc\u0131 olurken, stratejik k\u0131s\u0131m uzun d\u00f6nemli planlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netimine uzun vadede bir stratejik yap\u0131 ve uygulanma imkan\u0131 kazand\u0131racakt\u0131r. Stratejik k\u0131sm\u0131n y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. \u0130\u015fbirlik\u00e7i k\u0131s\u0131m ise m\u00fc\u015fteriyle birebir etkile\u015fimi \u00f6ng\u00f6rerek m\u00fc\u015fteri anlamay\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 M\u0130Y penceresi strateji s\u00fcre\u00e7 ve bilgi teknolojileri boyutlar\u0131na geni\u015f bir yelpaze a\u00e7maktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n Operasyonel M\u0130Y<\/em><\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmenin operasyonel i\u015fleyi\u015fini i\u00e7ermektedir. Telefon, faks, e-posta, \u0130nternet (Web), ve mobil cihazlar\u0131 i\u00e7eren \u00e7ok \u00e7e\u015fitli ara\u00e7larla m\u00fc\u015fteri ve tedarik\u00e7ilerle devam eden ili\u015fkileri desteklemektedir. Bu ara\u00e7larla m\u00fc\u015fteri bilgilerinin elde edilebildi\u011fi her t\u00fcrl\u00fc noktadan al\u0131nabilen veri sa\u011flanmaktad\u0131r. Pazarlama ve sat\u0131\u015f faaliyetleri ile ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te, sipari\u015flerin al\u0131nmas\u0131 ve yerine getirilmesi, sat\u0131\u015f sonras\u0131 destek hizmeti yer almaktad\u0131r. Sipari\u015f y\u00f6netimi, tedarik zinciri y\u00f6netimi, sat\u0131\u015f otomasyonu, pazarlama otomasyonu, sahada servis ve mobil sat\u0131\u015f M\u0130Y\u2019nin operasyonel k\u0131sm\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bu kapsamdaki uygulamalar m\u00fc\u015fteri ili\u015fkilerinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine y\u00f6nelik pazarlama, sat\u0131\u015f, hizmet gibi s\u00fcre\u00e7lere otomasyon getirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r ve. M\u0130Y\u2019nin insan ve s\u00fcre\u00e7 bile\u015fenini kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Analitik M\u0130Y<\/em><\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletme performans y\u00f6netimi ve veri ambar\u0131 uygulamalar\u0131yla ilgilidir. M\u0130Y\u2019nin analitik k\u0131sm\u0131 operasyonel k\u0131s\u0131m ve temas noktalar\u0131nda olu\u015fan t\u00fcm verilerin veri ambar\u0131nda \u00fczerinde derlenmesi, sabitlenmesi ve analiz edilmesinden olu\u015fmaktad\u0131r. Analizler yaparak daha iyi planlama ve y\u00f6netim sa\u011flamaktad\u0131r. \u015eirketin uzun d\u00f6nemli M\u0130Y stratejisinin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 hedeflemektedir. M\u0130Y\u2019nin insan ve s\u00fcre\u00e7 bile\u015fenini kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fbirlik\u00e7i M\u0130Y<\/em><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fteri temas noktalar\u0131 y\u00f6netimi ile ilgilidir. M\u00fc\u015fteri, tedarik\u00e7i ve i\u015f ortaklar\u0131 aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirerek \u015firketin m\u00fc\u015fterilere daha h\u0131zl\u0131 tepki vermesini, m\u00fc\u015fteriye \u00f6zel servislerin daha da detayland\u0131rmas\u0131n\u0131 ve tedarik zincirinde verimlili\u011fi artt\u0131rmas\u0131na olanak sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n M\u0130Y \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bile\u015fen ve mimarisiyle birlikte bir b\u00fct\u00fcn i\u00e7ersinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. M\u0130Y bile\u015fenleri bir yap\u0131n\u0131n temel unsurlar\u0131 olarak alg\u0131lan\u0131rsa M\u0130Y mimarisi temel yard\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen i\u015flevler olarak g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Ancak bu iki unsurunun M\u0130Y uygulama modeliyle de b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesi gerekmektedir. Ancak, bu \u015fekilde M\u0130Y \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 tam olarak yarat\u0131lmakta ve uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n De\u011fi\u015fim i\u00e7in \u00e7ok k\u0131sa veya \u00e7ok uzun zamanlamalar planlanmamal\u0131d\u0131r. De\u011fi\u015fimin t\u00fcm i\u015fletme taraf\u0131ndan benimsenmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. S\u00fcre\u00e7 dura\u011fan olmamal\u0131 s\u00fcrekli iyile\u015ftirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n 1) Haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131: M\u0130Y \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli a\u015famas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Ba\u015far\u0131 ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde belirleyen en temel a\u015famad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 2) Planlama a\u015famas\u0131: Planlama a\u015famas\u0131 do\u011fru i\u015f stratejilerinin belirlenece\u011fi b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Yap\u0131lan firma d\u0131\u015f\u0131 unsurlar (pazar, m\u00fc\u015fteri, rakipler…), firma i\u00e7i unsurlar (i\u015f yap\u0131\u015f bi\u00e7imi, \u00fcr\u00fcnler…) incelenir ve i\u015f stratejilerine ula\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 3) Tasar\u0131m a\u015famas\u0131: Bir \u00f6nceki a\u015famada \u015firketin faaliyeti, i\u015f stratejileri g\u00f6zden ge\u00e7irilirken, bu a\u015famada hedefler, i\u015f stratejileri az \u00e7ok belirlenmi\u015ftir, ve gerekli organizasyonel de\u011fi\u015fiklikler, en acil olarak de\u011fi\u015fmesi gereken s\u00fcre\u00e7ler saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 4) Uygulama a\u015famas\u0131: Bu a\u015famada tasarlanan sistem hayata ge\u00e7irilecektir. Mevcut sistem ile tasarlanan sistemin farklar\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p yeni sisteme hangi s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde ge\u00e7ilebilece\u011finin analiz edilmesi yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u201cFarkl\u0131 insanlara farkl\u0131 \u00fcr\u00fcnler\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 benimseyen M\u00fc\u015fteri \u0130li\u015fkileri Y\u00f6netiminde kime, hangi \u00fcr\u00fcn\u00fcn, hangi fiyattan ve ne \u015fekilde, hangi kanallar\u0131n kullan\u0131larak sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. M\u00fc\u015fteriyi anlamak ve tan\u0131mak onun sat\u0131n al\u0131m \u015feklini tan\u0131makla ba\u015flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fterilerin birey olarak tan\u0131mlanmas\u0131:<\/em><\/p>\n\n\n\n Burada m\u00fc\u015fterinin birey olarak tan\u0131mlanmas\u0131ndan s\u00f6z edilmektedir. Bu bir m\u00fc\u015fteri numaras\u0131 yada anahtar \u00f6zl\u00fck bilgileri olabilir. Bireyler tan\u0131mlanmal\u0131 ve o m\u00fc\u015fteri ile ili\u015fkili t\u00fcm i\u015flemler, bilgiler ve de\u011fi\u015fiklikler ayn\u0131 sat\u0131rda, m\u00fc\u015fterinin kod numaras\u0131na kay\u0131t edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fteri, demografik ve davran\u0131\u015f (sat\u0131n alma) olarak iki boyutta tan\u0131mlanabilmektedir. Bundan sonra ise m\u00fc\u015fteriler de\u011ferli, potansiyel ve zarar ettiren m\u00fc\u015fteriler olarak ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. M\u00fc\u015fterileri ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda yol g\u00f6steren kriterler, m\u00fc\u015fterinin en son ne zaman, ne s\u0131kl\u0131kta ve ne miktarda sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 bilgileridir.<\/p>\n\n\n\n M\u0130Y\u2019nin operasyonel k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan m\u00fc\u015fteri ile ili\u015fki telefon, faks, \u0130nternet, kiosk ile sa\u011flanmaktad\u0131r. B\u00f6ylece, m\u00fc\u015fteri etkile\u015fimi ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n M\u0130Y\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fcmsel olarak tan\u0131mlanmas\u0131:<\/em><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fterilerin de\u011ferlerine ve ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n belirlenmesi esast\u0131r. M\u00fc\u015fterileri tan\u0131mak, yani hangi kanallar\u0131 kulland\u0131klar\u0131n\u0131 ve karl\u0131l\u0131k oranlar\u0131n\u0131 belirlemek, analitik bir M\u0130Y yakla\u015f\u0131m\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fterilerden elde edilen veriler veri tabanlar\u0131nda toplanmaktad\u0131r. M\u0130Y\u2019nin analitik k\u0131sm\u0131nda elde edilen bu verilerin veri ambar\u0131nda depolanmas\u0131 ve analiz edilmesi kritik noktay\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sunulan \u00fcr\u00fcn ve servislerin m\u00fc\u015fteriye uyarlanmas\u0131:<\/em><\/p>\n\n\n\n Bu konu daha \u00e7ok pazarlamay\u0131 ilgilendirmektedir. Analitik sonu\u00e7lara g\u00f6re \u00fcr\u00fcnlerin m\u00fc\u015fteriye uyarlanmas\u0131 gerekir. Bu a\u015famada maliyetler, rekabet ve \u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc gibi konular\u0131n verilecek kararlar \u00fczerinde etkili oldu\u011fu da unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fterilerle ilgili bilgilerin veri madencili\u011fi ile analiz edilip anlaml\u0131 m\u00fc\u015fteri kategorilerinin olu\u015fturulmas\u0131 ve bu kategorilere \u00f6zel teklifler geli\u015ftirilmesi bu a\u015faman\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. M\u00fc\u015fteri ihtiya\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik \u00f6zel tekliflerin geli\u015ftirilmesiyle hem de\u011ferli m\u00fc\u015fteriler korunmakta, hem de potansiyel m\u00fc\u015fteriler de\u011ferli hale getirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Etkin y\u00f6ntemlerle ileti\u015fime ge\u00e7ilmesi:<\/em><\/p>\n\n\n\n Bu noktada yine teknoloji \u00f6nemli bir rol almaktad\u0131r. Hayata ge\u00e7irilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen uygulamalar\u0131 destekleyecek teknolojilerin olmas\u0131 gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin; m\u00fc\u015fteriyle \u00f6nce telefonla ileti\u015fim kurulmas\u0131 halinde, m\u00fc\u015fteri on dakika sonra \u015fubeye gitti\u011finde \u015fubenin bu telefondan haberi olmas\u0131 gerekir. Bu noktada teknoloji, bu uygulamalar\u0131n vazge\u00e7ilmez bir \u00f6\u011fesi durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fteri geri d\u00f6n\u00fc\u015flerinin toplanmas\u0131 ve ikinci a\u015famaya g\u00f6re ayarlanmas\u0131:<\/em><\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fteri ile ileti\u015fime ge\u00e7ildikten sonra geri d\u00f6n\u00fc\u015flerin toplanmas\u0131 ve analiz edilerek tekrar de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Veri madencili\u011fiyle olu\u015fturulan m\u00fc\u015fteri kategorilerine \u00f6zel teklifler geli\u015ftirerek ger\u00e7ekle\u015ftirilen kampanyalar m\u00fc\u015fteriye sunulmakta ve m\u00fc\u015fterilerin bu kampanyalar cevab\u0131 yine veri ambar\u0131nda m\u00fc\u015fteri bilgileri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. B\u00f6ylece \u015firketler, m\u00fc\u015fterilerine yak\u0131n olmakta ve onlar\u0131n nabz\u0131n\u0131 tutabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak, b\u00fct\u00fcn bu izlenen yollar sonucunda elde edilen verilerin m\u00fc\u015fteri taraf\u0131na olumlu etki etmesi gerekmektedir. \u0130\u015fte bu a\u015famada \u015firket y\u00f6netimlerinin M\u0130Y i\u015fleyi\u015fini, ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 iyi de\u011ferlendirmeleri gerekiyor. Kurumsal strateji olu\u015fturmada ‘m\u00fc\u015fteriden’ ba\u015flayarak yakla\u015fmak ve bulunan yan\u0131tlar \u00e7er\u00e7evesinde geri do\u011fru \u00e7al\u0131\u015farak en uygun i\u015f yapma modelini olu\u015fturmak bug\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek rekabet d\u00fcnyas\u0131nda en ge\u00e7erli olan stratejik yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bir M\u0130Y modeli uygulanmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda ve M\u0130Y unsurlar\u0131yla y\u00f6netilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 zaman, ifade edilen d\u00f6rt unsuru da kapsamak zorundad\u0131r. Bu d\u00f6rt unsurlardan bir tanesi eksikse, di\u011fer \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn iyi olmas\u0131 \u00e7ok fazla anlam ifade etmemektedir.<\/p>\n\n\n\n \u015eirketlere bu fakt\u00f6rlerden hangisiyle yola \u00e7\u0131kars\u0131n\u0131z diye soruldu\u011funda, T\u00fcrkiye\u2019de karl\u0131l\u0131k modeline yat\u0131r\u0131m \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. T\u00fcrk \u015firketleri m\u00fc\u015fterilerle konu\u015fmay\u0131 \u00f6nemsememekte ve kurumsalla\u015fmaya yeterli \u00f6nemi vermemektedirler. Amerika\u2019daki \u015firketler baz al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ise sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmektedir. Amerika\u2019daki t\u00fcm \u015firketler m\u00fc\u015fteri ve haberle\u015fme kanallar\u0131n\u0131 art\u0131rma pe\u015finde olduklar\u0131ndan dolay\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 etkile\u015fim taraf\u0131na yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir modelin olu\u015fturulmas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen unsurlara e\u015fit \u00f6nem verilmesiyle ba\u015fka bir de\u011fi\u015fle da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n e\u015fit \u00e7\u0131kmas\u0131yla olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bilgi<\/em>: M\u00fc\u015fteri konusundaki bilginin olabildi\u011fi kadar yo\u011fun kullan\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bir m\u00fc\u015fterinin karar kriterleri, co\u011frafyas\u0131 ve koordinatlar\u0131 bilinmiyorsa, o \u015firketin m\u00fc\u015fterisi de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n Metodoloji: <\/em>Metot uygulamak bir anlamda kurumsalla\u015fmaya yeterli \u00f6nemi vermektir.<\/p>\n\n\n\n Karl\u0131l\u0131k<\/em>: Kurulacak modelin i\u00e7inde mutlaka bir karl\u0131l\u0131k fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Etkile\u015fim<\/em>: M\u0130Y\u2019deki en \u00f6nemli unsurdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k \u015firketin m\u00fc\u015fterileriyle aras\u0131nda olu\u015fan kanallar\u0131n say\u0131s\u0131 \u00e7ok fazlad\u0131r. Bu nedenle, \u015firket etkile\u015fimi \u00e7ok dikkatli kullanmak zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fteri \u0130li\u015fkileri Y\u00f6netimi i\u00e7in en uygun teknolojinin se\u00e7imi ve uygulamaya ge\u00e7irilmesi yeterli de\u011fildir. \u0130\u015fletmenin ve personelinin bu de\u011fi\u015fime haz\u0131r olmas\u0131 gerekmektedir. \u0130\u015fletmeler de\u011fi\u015fim k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yeterince al\u0131\u015f\u0131k de\u011fildirler ve bu konuda da diren\u00e7 g\u00f6sterirler. (Ergunda, 2002) Bu nedenle, i\u015fletmelerin M\u0130Y uygulamalar\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irebilmeleri i\u00e7in bir tak\u0131m a\u015famalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130li\u015fki Bazl\u0131 Pazarlama Stratejisi<\/em><\/p>\n\n\n\n \u0130li\u015fki bazl\u0131 pazarlama stratejisinin olu\u015fturulmas\u0131 s\u00fcrecin ilk a\u015famas\u0131d\u0131r. M\u0130Y uygulamalar\u0131nda insanlara g\u00f6re teknolojinin adapte olmas\u0131 daha do\u011fru bir stratejidir.<\/p>\n\n\n\n M\u0130Y’in amac\u0131 ili\u015fki y\u00f6netimidir. Bu sebeple m\u00fc\u015fteri ile ili\u015fkileri maksimize edebilecek bir kurumsal strateji olu\u015fturmak ilk ad\u0131md\u0131r.Tak\u0131m kurulduktan sonra farkl\u0131l\u0131k analizinin yap\u0131lmas\u0131 gerekir. \u0130\u015fletme nerededir? Nerede olmal\u0131d\u0131r? Neler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r? Sorular\u0131n\u0131n cevaplar\u0131 aranmal\u0131d\u0131r. Farkl\u0131l\u0131k analizinde ama\u00e7 mevcut i\u015f tasar\u0131m\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fteri etkile\u015fimini maksimize edebilecek i\u015f tasar\u0131m\u0131yla aras\u0131ndaki farklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmakt\u0131r ve M\u0130Y tak\u0131m\u0131ndan daha geni\u015f bir grupla ba\u015flamak \u00e7ok daha faydal\u0131 olacakt\u0131r. Farkl\u0131l\u0131k analizinde a\u015fa\u011f\u0131daki a\u015famalar\u0131 ele almak gereklidir:<\/p>\n\n\n\n A) S\u00fcre\u00e7ler<\/em>: \u0130\u015fletmenin mevcut i\u015f s\u00fcre\u00e7leri d\u0131\u015far\u0131dan i\u00e7eriye do\u011fru tasarlan\u0131p tasarlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilinmesi gereklidir. \u201cM\u00fc\u015fterinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeye ve ili\u015fki geli\u015ftirmeye s\u00fcre\u00e7ler uygun mudur?\u201d sorusunun cevab\u0131 aranmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n B) Bilgi Stratejisi<\/em>: M\u00fc\u015fterilerden elde edilen bilgilerin (t\u00fcm bilgilerin) gerekti\u011fi gibi rekabette \u00f6ne ge\u00e7irecek \u015fekilde kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilinmesi gerekir. \u0130\u015fletmenin her departman\u0131nda farkl\u0131 bilgiler olabilir. \u201cBir m\u00fc\u015fteri ile olu\u015fan k\u00fcm\u00fclatif deneyim s\u00fcrecinde elde edilen bilgileri rekabet silah\u0131 olarak kullanabiliyor muyuz?\u201d sorusu sorulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n C) M\u00fc\u015fteri \u0130li\u015fkileri<\/em>: \u0130\u015fletmenin m\u00fc\u015fterileriyle uzun d\u00f6nemli ve kal\u0131c\u0131 ili\u015fkiler kurabilmesi i\u00e7in gerekli bilgi, aktivite ve s\u00fcre\u00e7leri kapsamaktad\u0131r. Bu ili\u015fkilere kurum \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n haz\u0131r olmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n\n\n\n D) Kurum K\u00fclt\u00fcr\u00fc<\/em>: M\u0130Y uygulamas\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131 kazanabilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n m\u00fc\u015fteri merkezli davran\u0131\u015fa sahip olmas\u0131 ve de\u011fi\u015fimlere a\u00e7\u0131k olmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n\n\n\n E) \u00dcr\u00fcn ve Hizmetler<\/em>: M\u0130Y, m\u00fc\u015fteriler ile s\u00fcrekli \u00f6\u011frenen ili\u015fkiler kurmak ve bu ili\u015fkiler \u00e7er\u00e7evesinde m\u00fc\u015fteriler i\u00e7in \u201cki\u015fiye \u00f6zel \u00fcretim\u201d (mass customization) yapmakt\u0131r. \u00dcretilen mal ve hizmetler bir tak\u0131m bile\u015fenlerine ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. Temel \u00fcr\u00fcn veya hizmet \u00fczerine eklenecek ba\u015fka \u00fcr\u00fcnler, hizmetler ile sa\u011flanabilir. M\u00fc\u015fterilerden toplanan bilgilerle farkl\u0131 mod\u00fcller olu\u015fturulabilir. Bu mod\u00fcller farkl\u0131 kombinasyonlarda bir araya getirilerek bir \u00e7ok de\u011fi\u015fik \u00fcr\u00fcn elde edilebilir.<\/p>\n\n\n\n F) D\u0131\u015f Odakl\u0131l\u0131k<\/em>: D\u0131\u015f odakl\u0131l\u0131kla anlat\u0131lmak istenen rakiplerin konuyla ilgili durumudur.<\/p>\n\n\n\n G) Teknoloji<\/em>: Teknoloji se\u00e7ilirken ve uygulan\u0131rken tamamen m\u00fc\u015fteriler g\u00f6ze al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015flevsel Rollerin Yeniden Tasarlanmas\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n M\u0130Y uygulamas\u0131na ba\u015flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman yap\u0131lan i\u015flerde k\u00f6kl\u00fc bir tak\u0131m de\u011fi\u015fimler olur. Bu de\u011fi\u015fimleri \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00e7o\u011fu istemezler. Al\u0131\u015f\u0131k olduklar\u0131 bir i\u015fleyi\u015f vard\u0131r ve bu de\u011fi\u015fmektedir. Hatta de\u011fi\u015fimi istemeyenlerin say\u0131s\u0131 isteyenlerden fazla olacakt\u0131r. Bu sebeple ba\u015flarken M\u0130Y tak\u0131m\u0131na her kademeden \u00e7al\u0131\u015fan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu de\u011fi\u015fimler sinerji ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015f S\u00fcre\u00e7lerinin Yeniden Tasarlanmas\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n M\u0130Y uygulamas\u0131na ge\u00e7mek b\u00fct\u00fcn\u00fcyle bir de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Burada yap\u0131lacak en b\u00fcy\u00fck yanl\u0131\u015f M\u0130Y i\u00e7in gerekli olan teknolojiye g\u00f6re i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini tasarlamakt\u0131r, yani yaz\u0131l\u0131m destekli s\u00fcre\u00e7 tasarlanmas\u0131d\u0131r. S\u00fcre\u00e7ler stratejinin uygulanmas\u0131 gerekti\u011fi \u015fekilde tasarlanmal\u0131, yeniden tasarlanan s\u00fcre\u00e7lere g\u00f6re yaz\u0131l\u0131m belirlenmelidir.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netimi stratejisi k\u00f6klerini i\u015fletme organizasyonunun kendisinden alan m\u00fc\u015fteri merkezli bir stratejidir. Bu nedenle, M\u0130Y altyap\u0131s\u0131 t\u00fcm i\u015fletmece bir tak\u0131m olarak kavranmal\u0131 ve altyap\u0131n\u0131n olu\u015fumu i\u00e7in herkesin kat\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. M\u0130Y projesini uygulayan bir i\u015fletme i\u00e7in en uygun \u00f6rg\u00fctsel dizayn fonksiyonel hiyerar\u015fi olarak g\u00f6sterilmektedir. \u0130\u00e7sel \u015fekilde odaklanm\u0131\u015f bir \u015firket m\u00fc\u015fteri bilgileri yak\u0131ndan takip edebilmek i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc y\u00f6ntemi deneme yoluna gidecek ve m\u00fc\u015fterisi hakk\u0131nda geni\u015f bir bilgi yelpazesi olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. \u015eirket bu bilgi toplama s\u00fcrecine m\u00fc\u015fterinin kendisini dahil ederken, ayn\u0131 zamanda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 karar yap\u0131m konusunda destekleyip de\u011fi\u015fime diren\u00e7lerini azaltarak bu s\u00fcrece onlar\u0131 da dahil edecektir.<\/p>\n\n\n\n M\u00fc\u015fteri \u0130li\u015fkileri Y\u00f6netimi i\u00e7in en kritik konu stratejinin belirlenmesidir. M\u0130Y bir strateji temeli \u00fcst\u00fcnde geli\u015fmektedir. Misyon, vizyon ve bunlara ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fturulan strateji kurumsal rotayla birlikte M\u0130Y profili ve stratejisini belirlemektedir. Bir anlamda \u015firketin kurumsal rotas\u0131 M\u0130Y vizyonunu belirlemektedir. M\u0130Y vizyonu M\u0130Y profiline y\u00f6n verirken, M\u0130Y profili de M\u0130Y stratejisini \u00e7izmektedir. Y\u00f6neticiler, \u00f6ncelikle M\u0130Y\u2019nin \u015firketin t\u00fcm stratejisi i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fc belirlemelidirler.<\/p>\n\n\n\n \u015eirketin kendi operasyonel i\u015fleyi\u015fini g\u00f6rmesine yard\u0131m edecek olan k\u0131s\u0131m m\u00fc\u015fteriyi d\u00fc\u015f\u00fcnerek s\u00fcre\u00e7lere \u015fekil vermeye yard\u0131mc\u0131 olurken, stratejik k\u0131s\u0131m uzun d\u00f6nemli planlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netimine uzun vadede bir stratejik yap\u0131 ve uygulanma imkan\u0131 kazand\u0131racakt\u0131r. Stratejik k\u0131sm\u0131n y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. \u0130\u015fbirlik\u00e7i k\u0131s\u0131m ise m\u00fc\u015fteriyle birebir etkile\u015fimi \u00f6ng\u00f6rerek m\u00fc\u015fteri anlamay\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 M\u0130Y penceresi strateji s\u00fcre\u00e7 ve bilgi teknolojileri boyutlar\u0131na geni\u015f bir yelpaze a\u00e7maktad\u0131rlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemi d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, i\u015fletmenin, bir de\u011fi\u015fim s\u00fcrecini ba\u015flatacak i\u00e7 veya d\u0131\u015f \u00e7evreden gelen bask\u0131lar\u0131 hissetmesiyle ba\u015flamaktad\u0131r. De\u011fi\u015fimi gerektiren durumlar\u0131 g\u00f6ren, bu konuda \u00e7e\u015fitli fikirler edinen i\u015fletme y\u00f6netimi, bu de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinin stratejik d\u00fczeyde bir de\u011fi\u015fim, \u00e7o\u011fu durumda bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm oldu\u011funa karar verdi\u011fi andan itibaren bir de\u011fi\u015fim d\u00f6ng\u00fcs\u00fc olu\u015fmu\u015f demektir. \u0130\u015fletme y\u00f6netimi bu de\u011fi\u015fimi y\u00f6netebilecek stratejik \u00f6zellikleri biraraya getirmek durumunda kalacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmelerdeki de\u011fi\u015fimi destekleyen, varolan bili\u015fim sistemlerine entegre olabilecek, i\u015fletmenin pazar i\u00e7indeki rekabet avantaj\u0131n\u0131 art\u0131rarak, s\u00fcreklili\u011fine katk\u0131da bulunacak sistem kurumsal bilgi sistemidir. \u0130\u015fletme y\u00f6netiminin operasyonel d\u00fczeyden stratejik d\u00fczeye kadar bir\u00e7ok i\u015fletme s\u00fcrecine kurumsal bilgi sistemini entegre edecek bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu b\u00f6l\u00fcmde, i\u015fletmeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olan kurumsal bilgi sisteminin, i\u015fletme y\u00f6netiminin de stratejik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla de\u011fi\u015fimi nas\u0131l destekledi\u011fi ve zamanla kendisini de nas\u0131l de\u011fi\u015ftirdi\u011fi ve geli\u015ftirdi\u011fi ele al\u0131nmaktad\u0131r. \u0130\u015fletmelerin sadece yaz\u0131l\u0131m elde etmelerini de\u011fil ayn\u0131 zamanda bir de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinin par\u00e7as\u0131 olarak bili\u015fim sistemi altyap\u0131s\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeleri bu yakla\u015f\u0131mlarla desteklenmektedir. Entegrasyon s\u00fcreci ile ilgili \u00e7e\u015fitli \u00f6zellikler de bu b\u00f6l\u00fcmde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmelerin kurumsal bilgi sistemine sahip olmalar\u0131 ve kullanmalar\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok farkl\u0131 nedenden bahsedebilmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu nedenlerden birinci b\u00f6l\u00fcmde y\u00fczeysel olarak bahsedilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, bu b\u00f6l\u00fcmde kurumsal bilgi sistemine ge\u00e7i\u015f karar\u0131n\u0131 verecek bir i\u015fletmenin temelde hangi nedenlere dayanarak bu karar\u0131 verdikleri incelenecektir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemine ge\u00e7i\u015f karar\u0131 veren i\u015fletmelerin \u00fczerinde durduklar\u0131 nedenleri temel olarak d\u00f6rt kategoride toplamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n \u2022 Teknolojik nedenler<\/p>\n\n\n\n \u2022 \u0130\u015f s\u00fcre\u00e7leri ile ilgili nedenler<\/p>\n\n\n\n \u2022 Stratejik nedenler, ve<\/p>\n\n\n\n \u2022 Rekabet ile ilgili nedenler.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmenin kurumsal bilgi sistemine ge\u00e7i\u015fini etkileyen temel nedenin arkas\u0131nda \u00fc\u00e7 fakt\u00f6r vard\u0131r. Bu fakt\u00f6rlerden birincisi olan kritik analiz, kurumsal bilgi sistemi entegrasyonu s\u0131ras\u0131nda ihtiya\u00e7 duyulan bir\u00e7ok \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u0130kinci fakt\u00f6r, kurumsal bilgi sistemi tasar\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak ve tasar\u0131m \u00f6zellikleri sunacak bir yap\u0131n\u0131n var olmas\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise, i\u015fletmenin se\u00e7im \u00f6zellikleri tamamiyle belirlenmi\u015f olsa da, se\u00e7imin temelinde yatan fakt\u00f6rlerin uygulanma ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclebilmesidir. Farkl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm yakla\u015f\u0131mlar\u0131, ba\u015far\u0131y\u0131 belirleyecek bir temeli sa\u011flayabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Teknolojik Nedenler<\/em><\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmeler i\u00e7in bir kurumsal bilgi sistemi ge\u00e7i\u015fini etkileyecek bir\u00e7ok teknolojik neden bulunmaktad\u0131r. Yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6zellikler incelemeye de\u011fer g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n D\u00f6k\u00fcmantasyonu zay\u0131f, yazan m\u00fchendislerin emekliye ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00e7o\u011fu bilginin i\u015fletmenin ihtiyac\u0131na hizmet edemedi\u011fi sistemler yaz\u0131l\u0131m deste\u011fi veren \u015firketler taraf\u0131ndan revize edilmek durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kurumsal bilgi sistemi paketlerinin son s\u00fcr\u00fcmlerinin m\u00fc\u015fteri i\u015fletmelere entegre edilmesi sonucu, bir\u00e7ok i\u015fletme bu problemi ya\u015famadan atlatabilmi\u015ftir. Kurumsal bilgi sistemi paketlerinin se\u00e7ilmesi konusunda varolan bilgisayar sistemlerinin problemleri oldu\u011funa inanan y\u00f6neticiler kurumsal bilgi sistemine ge\u00e7i\u015f kararlar\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. 2000 y\u0131l\u0131 problemi, sadece 2000 y\u0131l\u0131na ge\u00e7i\u015fte ortaya \u00e7\u0131kan problemleri tan\u0131mlamamaktad\u0131r. Yaz\u0131l\u0131m \u00fczerindeki zamandan, Internet \u00fczerinden sald\u0131ralara kadar bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fin, bilgi sistemini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131racak temel fakt\u00f6rleri i\u00e7ermesini anlatmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Farkl\u0131 sistemlerin birlikte kullan\u0131lmas\u0131: \u0130\u015fletmenin de\u011fi\u015fik departmanlar\u0131nda de\u011fi\u015fik bili\u015fim sistemlerinin destek sa\u011fl\u0131yor olmas\u0131, standart yaz\u0131l\u0131m ve donan\u0131mdan uzakla\u015f\u0131lmas\u0131 da \u00f6nemli nedenlerden birisi olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Kurumsal bilgi sistemi, i\u015fletme i\u00e7inde standart, her departmanda \u00e7ok benzer \u00f6zelliklerdeki par\u00e7alar\u0131yla i\u015fletmeye de\u011fer katmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca kurumsal bilgi sisteminin kulland\u0131\u011f\u0131 istemci\/sunucu mimarisi de eski teknolojileri geride b\u0131rakmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Varolan sistemlerin d\u00fc\u015f\u00fck kaliteli olmas\u0131: Baz\u0131 i\u015fletmelerin kurumsal bilgi sistemini tercih etmelerindeki neden, sahip olduklar\u0131 sistemlerin yerine entegre edilmi\u015f bir kurumsal bilgi sistemi paketinin iyile\u015fme ve geli\u015fme i\u00e7in tek f\u0131rsat olarak g\u00f6r\u00fclmesi anlam\u0131na gelmektedir. Varolan bili\u015fim sistemleri s\u0131k olarak ar\u0131zalan\u0131yor veya yak\u0131nda ar\u0131zalar olaca\u011f\u0131na dair sinyaller veriyorsa, i\u015fletme se\u00e7enekleri ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Entegre edilmemi\u015f i\u015f s\u00fcre\u00e7leri veya sistemleri: \u0130\u015fletmenin i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin kendi bilgi sistemi i\u00e7indeki konumu \u00f6nemlidir. \u0130\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131n bilgi sistemi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fabilir olmas\u0131 entegrasyonu da yan\u0131nda getirmektedir. \u0130\u015fletmeler, i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin veya di\u011fer de\u011fi\u015fik i\u015f sistemlerinin hemen hepsinin kulland\u0131klar\u0131 bilgi sistemine entegre olarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 istemektedir. Kurumsal bilgi sistemi bu entegrasyonu sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 gibi, gelecekte geli\u015ftirilebilir olan i\u015f s\u00fcre\u00e7lerine de destek verebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Ba\u015far\u0131 entegrasyonunun zorlu\u011fu: \u0130\u015fletmenin farkl\u0131 departmanlar\u0131nda yarat\u0131lm\u0131\u015f olan ba\u015far\u0131l\u0131 bir s\u00fcre\u00e7, di\u011fer departmanlarla payla\u015f\u0131lmak istendi\u011finde, bilgi sisteminin buna izin vermedi\u011fi durumlar i\u015fletmeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan problem olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerin di\u011fer farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerle ortak \u00e7al\u0131\u015fabilir olma \u00f6zelliklerinin bilgi sistemi taraf\u0131ndan destekleniyor olmas\u0131 gerekmektedir. Kurumsal bilgi sisteminin bu \u00f6zelli\u011fi i\u015fletmeler taraf\u0131ndan tercih edilmesini sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f sistemler ve b\u00fcy\u00fcmenin desteklenmemesi: \u0130\u015fletmelerin kulland\u0131klar\u0131 sistemlerin yeni sistemlerle de\u011fi\u015ftirilme zorunlulu\u011fu, i\u015fletme ama\u00e7lar\u0131na art\u0131k uymayan bili\u015fim sistemlerini i\u00e7eren i\u015fletmeler i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Kurumsal bilgi sistemi modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f ve art\u0131k i\u015fletmenin b\u00fcy\u00fcmesine ayak uyduramayan sistemlerin yerini alabilecek \u00f6zellikler sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00d6l\u00e7eklenebilir olmas\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra, teknolojik nedenler, genelde, ba\u015far\u0131lar\u0131n entegrasyonu m\u00fcmk\u00fcn veya de\u011fil, sistemler b\u00fcy\u00fcmeyi destekliyor veya desteklemiyor gibi \u201cevet-hay\u0131r\u201d metodu ile \u00f6l\u00e7\u00fclebilmektedir. Teknolojik nedenler, teknik olarak yard\u0131m al\u0131nabildi\u011fi s\u00fcrece, sistemlerin daha iyileri ile de\u011fi\u015ftirmeleri gerekti\u011fi konusunda g\u00fc\u00e7l\u00fc nedenler olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015f S\u00fcre\u00e7leri ile \u0130lgili Nedenler \u0130\u015fletmeler, kurumsal bilgi sistemi ge\u00e7i\u015finde i\u015f s\u00fcre\u00e7leri ile ilgili bir\u00e7ok fakt\u00f6r etkili olmaktad\u0131r. \u00d6rnek olarak, bir i\u015fletme \u00e7al\u0131\u015fma stoklar\u0131nda %40\u2019l\u0131k bir azalma hedefliyorsa, bir kurumsal bilgi sistemi ge\u00e7mek i\u00e7in potansiyel bir neden ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. \u0130\u015f s\u00fcre\u00e7leri ile ilgili nedenler, daha \u00e7ok i\u015fletmenin etkinli\u011fini art\u0131rabilmek veya maliyetleri azaltabilmek i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kan nedenlerden olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Personelin azalt\u0131lmas\u0131 ve BT maliyetlerinin azalt\u0131lmas\u0131: kurumsal bilgi sisteminin adaptasyonu sonucunda \u00f6zellikle bili\u015fim sistemleri ve muhasebe departmanlar\u0131ndaki personel say\u0131s\u0131nda bir azalma g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Etkinlik iyile\u015ftirmeleri: Etkinlikle ili\u015fkili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6zelliklerinden dolay\u0131, i\u015fletmelerin bu konuda fayda yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kurumsal bilgi sistemi ile ilgili entegrasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapmalar\u0131 normal kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Kurumsal bilgi sistemi \u00fcreticileri de etkinlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 destekleyecek paketler \u00fczerinde daha fazla \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Finansal d\u00f6ng\u00fc: Kararlar\u0131n kaliteli olmas\u0131, bilginin zaman\u0131nda elde edilmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Bu konudaki en iyi \u00f6l\u00e7\u00fct finansal d\u00f6ng\u00fcy\u00fc tamamlayacak olan zamand\u0131r. Finansal d\u00f6ng\u00fc s\u00fcresini h\u0131zland\u0131racak bilgi ak\u0131\u015f\u0131 kurumsal bilgi sisteminin se\u00e7iminde \u00f6nemli bir rol \u00fcstlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n Teknolojik nedenlerden farkl\u0131 olarak, i\u015f s\u00fcre\u00e7leri ile ilgili nedenler, kurumsal bilgi sisteminin maliyet azalt\u0131c\u0131 bir etkisinin olup olmad\u0131\u011f\u0131 ile yak\u0131ndan ilgili \u00f6l\u00e7\u00fcm ama\u00e7lar\u0131 belirleyebilmektedir. \u00d6l\u00e7\u00fcmlerin kabul edilebilirlikleri, teknolojinin yeterli d\u00fczeyde kullan\u0131lmas\u0131 ve de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi \u00f6zelliklerinin sa\u011flanmas\u0131 ile yak\u0131ndan ilgilidir. Kurumsal bilgi sistemi teknolojisi de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fini etkili bir \u015fekilde kullanabiliyorsa, i\u015fletmenin di\u011fer i\u015fletmelerin deneyimlerinden faydalanmas\u0131, kendi beklentilerinin ger\u00e7ekle\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnde bir avantaj kazand\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca i\u015fletmelerin ge\u00e7i\u015f kararlar\u0131nda benchmarking uygulamalar\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130\u015fletmenin stratejilerinin, sistem ve \u00f6rg\u00fct yap\u0131s\u0131n\u0131n, s\u00fcre\u00e7lerin ve di\u011fer t\u00fcm uygulamalar\u0131n ba\u015fka i\u015fletmelerdeki uygulamalarla k\u0131yaslanarak \u201cen iyi uygulamalar\u0131n\u201d bulunmas\u0131 ve i\u015fletmeye uyarlanmas\u0131 kurumsal bilgi sistemi ge\u00e7i\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n Stratejik Nedenler<\/em><\/p>\n\n\n\n KKP sistemleri, di\u011fer bili\u015fim sistemlerinin desteklemedi\u011fi, farkl\u0131 stratejilerin entegre edilebilmesi \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu stratejiler, etkinli\u011fi, belirli i\u015f s\u00fcreci iyile\u015ftirmelerinin daha da ilerisine ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. Stratejik nedenler, m\u00fc\u015fteri ili\u015fkilerinden toplam kalite y\u00f6netimine kadar \u00e7ok geni\u015f bir yelpazede geli\u015fme kaydedebilecek konular\u0131 i\u00e7ermektedir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sisteminin entegrasyonu s\u0131ras\u0131nda \u00f6zellikle yol g\u00f6sterici niteli\u011finden dolay\u0131, stratejik nedenler, bilgi altyap\u0131s\u0131n\u0131 desteklemekte ve e-\u0130\u015f i\u00e7in \u00e7e\u015fitli avantajlar\u0131 da beraberinde getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n Rekabet ile \u0130lgili Nedenler<\/em><\/p>\n\n\n\n Teknolojik ve stratejik nedenler kadar \u00f6nemli olan, i\u015fletmeyi kurumsal bilgi sistemine daha fazla yakla\u015ft\u0131ran bir di\u011fer neden rekabet olmaktad\u0131r. Ayn\u0131 pazar i\u00e7inde bulunan rakip i\u015fletmelerden birisinin kurumsal bilgi sistemine sahip oldu\u011funu, di\u011ferinin ise hen\u00fcz ge\u00e7i\u015f i\u015flemine karar veremedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, KKP entegrasyonunu ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde kullanan i\u015fletmenin di\u011fer i\u015fletmeye g\u00f6re daha avantajl\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilecektir. \u0130\u015fletmelerin kendi pazarlar\u0131ndaki rekabet avantajlar\u0131n\u0131 devam ettirmelerindeki en \u00f6nemli yard\u0131mc\u0131lardan birisi olan kurumsal bilgi sistemi, rakip i\u015fletmeler taraf\u0131ndan birbirlerini senkronize edecek \u015fekilde se\u00e7ilmekte ve uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sisteminin \u00f6zelli\u011fi her i\u015fletme i\u00e7in kendini farkl\u0131 \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131karabilir. Dolay\u0131s\u0131 ile rakip i\u015fletmelerin -ayn\u0131 \u00f6zelliklere sahip kurumsal bilgi sistemi sahibi olsalar bileayn\u0131 rekabet \u00f6zellikleri, yerini daha rekabet\u00e7i yap\u0131lara b\u0131rakacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Rekabet\u00e7i nedene dayal\u0131 bir kurumsal bilgi sistemine ge\u00e7i\u015f karar\u0131 i\u00e7in iki yakla\u015f\u0131m s\u00f6z konusu olabilir. Birinci yakla\u015f\u0131mda, i\u015fletme var olan rekabet \u015fartlar\u0131na uyacak \u015fekilde kendisini yenilemektedir. \u0130kinci yakla\u015f\u0131m ise, i\u015fletmenin rekabetin neden \u00f6nemli olmas\u0131 gerekti\u011fi ve bu rekabetin kendi a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydalar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131, dolay\u0131s\u0131 ile rekabeti y\u00f6netebilir olmas\u0131n\u0131 ifade etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemine ge\u00e7i\u015f karar\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015fan bir i\u015fletme, \u00f6l\u00e7\u00fclebilir ama\u00e7lar do\u011frultusunda bu se\u00e7imini g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Ama\u00e7lar ve toplam kurumsal bilgi sistemi faydas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclebilir nitelikte olmas\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve g\u00f6r\u00fcnmez ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7ermektedir. \u00dcst y\u00f6netimin kurumsal bilgi sistemi uygulamalar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken daha \u00e7ok tercih etti\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ama\u00e7lar olmaktad\u0131r. Say\u0131sal olarak \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, i\u015fletmenin di\u011fer projelerinin yat\u0131r\u0131mlar\u0131 gibi de\u011ferlendirilebilmesini ve benzer kriterlerin kullan\u0131labilmesini sa\u011flamaktad\u0131r. Ancak, i\u015fletme, kurumsal bilgi sistemi yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken, m\u00fc\u015fteri memnuniyeti, defterleri kapatma s\u00fcresindeki azalma, y\u00f6netime daha h\u0131zl\u0131 raporlar \u00fcretmek, m\u00fc\u015fteri taleplerine daha h\u0131zl\u0131 cevap vermek gibi direkt para birimi ile \u00f6l\u00e7\u00fclemeyecek kriterleri de de\u011ferlendiriyor olabilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Bir\u00e7ok i\u015fletme fayda-maliyet analizi sonras\u0131nda kurumsal bilgi sistemi karar\u0131 almaktad\u0131r. Bu analiz, bir karar verme yakla\u015f\u0131m\u0131ndan \u00e7ok, karar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 olarak da g\u00f6r\u00fclebilecek bir analiz olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u0130\u015fletmenin i\u00e7inden veya d\u0131\u015f\u0131ndan kurumsal bilgi sistemi karar\u0131 verecek olanlar\u0131n, bu analizler sonucunda bir \u015fey elde edilemeyece\u011fini s\u00f6ylemelerine ve kurumsal bilgi sisteminin bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, bir kazanc\u0131 olmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlatan yaz\u0131lar olmas\u0131na ra\u011fmen, yukar\u0131da de\u011finildi\u011fi gibi as\u0131l kazanc\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen k\u0131s\u0131mda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini belirtmek gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sisteminin kazanc\u0131n\u0131n bu denli g\u00f6r\u00fcnmez olmas\u0131n\u0131n nedeni bir ka\u00e7 \u00f6nemli konunun ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131yla netlik kazanacakt\u0131r. Kurumsal bilgi sistemi de\u011ferlendirmeleri s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan verilerin kalitesi \u00f6nemli bir konudur. Veri, kalitesinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi g\u00fc\u00e7 olan bir kurumsal bilgi sistemi unsurudur. Dolay\u0131s\u0131 ile veri kalitesinin kurumsal bilgi sistemi kazanc\u0131n\u0131 direkt olmayan bir \u015fekilde etkiledi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Kurumsal bilgi sistemi uygulama ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn hangi metodlara dayal\u0131 olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, hangi \u00f6zelliklerin \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc de ikinci \u00f6nemli konu olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc konu ise, kesin bir yakla\u015f\u0131ma ihtiya\u00e7 duyan \u00f6rg\u00fct k\u00fclt\u00fcr\u00fc olmaktad\u0131r. \u00dcst y\u00f6netimin rol\u00fc ise d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00f6nemli konu olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu konular\u0131n direkt etkilerinin kurumsal bilgi sistemi kazanc\u0131na yans\u0131mad\u0131\u011f\u0131, daha uzun d\u00f6nemli ve daha derin etkilerinin oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemlerinin geli\u015ftirilmesi konusunda literat\u00fcrde \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma vard\u0131r. Her bir \u00e7al\u0131\u015fma, farkl\u0131 \u00f6zellikleri biraraya getirerek, i\u015fletmelere kendi kurumsal bilgi sistemini yaratma konusunda bilgi sunmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemlerinin y\u00fcksek performansla \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 konu alan \u00e7al\u0131\u015fmalar oldu\u011fu gibi, e-\u0130\u015f \u00f6zelliklerini kurumsal bilgi sistemleri ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftirerek etkin sistemler yaratma \u00e7abalar\u0131n\u0131 konu alan \u00e7al\u0131\u015fmalar da vard\u0131r. Belirli bir kurumsal bilgi sistemi \u00fcreticisinin, i\u015fletmenin kendi geli\u015ftirdi\u011fi sistem ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 konu alan \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u00fcreticilerin de i\u015fletmeler kadar etkin sistemler olu\u015fturabilece\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n Sistem geli\u015ftirme s\u00fcrecini ele alan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yan\u0131s\u0131ra, geli\u015fen teknoloji \u00f6zelliklerini ileri d\u00fczeylerde sistem geli\u015ftirme s\u00fcrecinin i\u00e7ine dahil eden \u00e7al\u0131\u015fmalar da yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri belirli uygulama geli\u015ftiriciler taraf\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p i\u015fletmelerin kullan\u0131m\u0131na sunulmaktad\u0131r. Bir\u00e7ok kurumsal bilgi sistemi \u00fcreticisi s\u00fcrekli olarak \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerdeki \u00e7e\u015fitli b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki ve \u00f6zellikteki i\u015fletme ile ileti\u015fim halinde olarak kurumsal bilgi sistemlerini geli\u015ftirmektedir. Ge\u00e7i\u015f karar\u0131 alan bir i\u015fletmenin bu haz\u0131r sistemlerden birini se\u00e7mesi baz\u0131 durumlarda yeterli olmayabilir. \u0130\u015fletme, kendi \u00f6z yeteneklerini daha fazla ortaya \u00e7\u0131karacak bir alternatifi de d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve de\u011ferlendirmek durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletme, kendi b\u00fcnyesinde bir sistem geli\u015ftirmek durumunda kald\u0131\u011f\u0131nda, sistemden elde edece\u011fi fayday\u0131 maksimum yapacak ve rakipleriyle aras\u0131nda stratejik fark yaratacak bir tasar\u0131m faaliyeti ba\u015flatmak durumunda kalacakt\u0131r. Kurumsal bilgi sistemlerinin, i\u015fletmelerin kendileri taraf\u0131ndan tasar\u0131m\u0131n\u0131 planl\u0131 bir \u015fekilde yapabilecekleri bir sistem oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Tasar\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in en \u00f6nemli kararlar, bu tasar\u0131m i\u00e7inde kullan\u0131lacak olan ortak standartlar\u0131n, \u00f6zelliklerin ve s\u00fcre\u00e7lerin se\u00e7imi ile ilgili kararlard\u0131r. Kurumsal bilgi sistemlerinin tasar\u0131m\u0131, i\u015fletmenin stratejik plan\u0131na uygun bir \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fletmenin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 plan, \u00f6rg\u00fctsel de\u011fi\u015fimi de i\u00e7erecek bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile haz\u0131rlanmakta ve i\u015fletmenin rekabet avantaj\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rabilmesi i\u00e7in gerekli \u00f6zellikleri i\u00e7ermektedir. \u0130\u015fletmenin etkin bir tasar\u0131m planlamas\u0131 yapabilmesi i\u00e7in k\u0131sa ve uzun vadeli ama\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ifade etmi\u015f ve anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri, temelde i\u015fletmenin s\u00fcre\u00e7lerini yeniden tan\u0131mlayan s\u00fcre\u00e7lere ihtiya\u00e7 duymakta ve de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 i\u00e7inde tasar\u0131m yap\u0131lmaktad\u0131r. Tasar\u0131m s\u00f6zkonusu oldu\u011funda i\u015fletmenin stratejik \u00f6zellikleri \u00f6n plana \u00e7\u0131kmakta, uzun ve k\u0131sa d\u00f6nemli ama\u00e7 ve hedefler \u00f6nem kazanmakta ve i\u015fletmenin \u015fu andaki \u00f6zelliklerinin neler oldu\u011fu \u00f6\u011frenilmek durumunda kalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sistemi tasar\u0131m\u0131na ba\u015flamadan \u00f6nce, i\u015fletmenin ideal bir tasar\u0131m ve entegrasyon plan\u0131na ihtiya\u00e7 duydu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu plan, i\u015fletmenin bilgi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in de bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olu\u015fturacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmenin bilgi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n belirlenmesinde kullan\u0131lan iki metod, hem bilgi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 -teknik \u00f6zelliklerini i\u00e7erecek \u015fekildeortaya \u00e7\u0131karmakta, hem de y\u00f6neticilerin i\u015fletmenin hangi \u00f6zelliklere sahip olmas\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin fikirlerini belirlemektedir. Dolay\u0131s\u0131 ile i\u015fletmenin teknik ve y\u00f6netsel ihtiya\u00e7lar\u0131 kurumsal bilgi sistemlerine dahil edilebilecek \u015fekle getirilebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Metodlardan birincisi, i\u015fletmenin her bir b\u00f6l\u00fcm, birim ve \u00fcnitesinde, hangi bilginin \u00fcretildi\u011fi ve kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ait \u00f6zelliklerin belirlendi\u011fi S\u00fcre\u00e7\/Veri S\u0131n\u0131f\u0131 Matrisi\u2019nin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Kurumsal Analiz\u2019dir. Bu analiz s\u0131ras\u0131nda, i\u015fletmenin bilgi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zay\u0131f ve kuvvetli oldu\u011fu b\u00f6l\u00fcmler ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmakta, gerekli g\u00f6r\u00fclen b\u00f6l\u00fcmlere ve s\u00fcre\u00e7lere \u00f6ncelik verilerek kurumsal bilgi sistemi bilgi altyap\u0131s\u0131 yeniden tasarlanmaktad\u0131r. Kurumsal bilgi sistemi planlamas\u0131n\u0131 etkileyecek \u015fekilde, de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bilgi ak\u0131\u015f\u0131 s\u00fcre\u00e7leri g\u00f6zden ge\u00e7irilmekte ve \u00e7o\u011fu b\u00f6l\u00fcm yeniden tasarlanmak \u00fczere planlanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal analiz, \u00f6rg\u00fct hiyerar\u015fisi i\u00e7indeki bir\u00e7ok \u00f6zel noktan\u0131n tespit edilmesi ve darbo\u011fazlar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gereken bir analiz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci metod ise, i\u015fletme y\u00f6neticilerinin i\u015fletmeyi nerede g\u00f6rmek istediklerinin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, i\u015fletmenin pazar i\u00e7indeki rekabet avantajlar\u0131n\u0131 art\u0131racak \u00f6zelliklerin tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve kurumsal bilgi sistemine dahil edildi\u011fi Stratejik Analiz\u2019dir. Bu analiz s\u0131ras\u0131nda \u00f6rg\u00fct\u00fcn yap\u0131s\u0131 dikkate al\u0131narak i\u015fletme y\u00f6neticilerinin tamam\u0131 ile birebir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmekte ve detayl\u0131 bir kritik ba\u015far\u0131 fakt\u00f6rleri ve \u00f6rg\u00fctsel ama\u00e7lar \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. (\u015eekil 9.1.)<\/p>\n\n\n\n Bu \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda, teknik bilgi \u00f6zelliklerinin yan\u0131nda, insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc y\u00f6netsel a\u00e7\u0131dan \u00f6n plana \u00e7\u0131karan bir yakla\u015f\u0131m kullan\u0131lmakta, dolay\u0131s\u0131 ile y\u00f6neticilerin y\u00f6netsel \u00f6zellikleri de sistem i\u00e7ine al\u0131nabilmektedir. Analizin zor olan b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00f6neticilerin belirledikleri kritik ba\u015far\u0131 fakt\u00f6rlerinin etkin kullan\u0131lacak \u015fekilde bilgi sistemi i\u00e7ine dahil edilmesi olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu iki metodun ayn\u0131 anda kullan\u0131lmas\u0131 hem de\u011fi\u015fim s\u00fcrecini uzatan hem de maliyetini art\u0131ran bir yakla\u015f\u0131m olmas\u0131na ra\u011fmen, iki analizin sonu\u00e7lar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015ftirilecek ve tasar\u0131mlanacak olan sistemi, i\u015fletmenin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 yeterince kar\u015f\u0131layabilecek durumda olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri, \u00f6rg\u00fct i\u00e7inde k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikleri de beraberinde getirmektedir. \u00d6rg\u00fctsel yap\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesinin yan\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fikliklerin de \u00f6nemli rol oynad\u0131\u011f\u0131 bu de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinin \u00e7ok yak\u0131ndan takip edilmesi gerekmektedir. \u0130\u015fletmenin de\u011fi\u015fim ile ilgili att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar\u0131n geni\u015fli\u011fi i\u015fletmenin bu de\u011fi\u015fim ile ilgili \u00fcstlendi\u011fi riski de tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 9.2\u2019de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, bu de\u011fi\u015fim s\u00fcreci i\u00e7inde, i\u015fletme ne kadar h\u0131zl\u0131 ve k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fim ger\u00e7ekle\u015ftirmek istiyorsa, \u00fcstlenece\u011fi risk de o denli y\u00fcksek olmaktad\u0131r. Bu riski azaltabilecek y\u00f6netim yakla\u015f\u0131mlar\u0131,<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 9.1. \u0130\u015fletmenin bilgi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n belirlenmesinde kullan\u0131lan stratejik analiz bilgi ak\u0131\u015f\u0131.<\/p>\n\n\n\n de\u011fi\u015fim bili\u015fim sistemleri \u00f6nceliklerinin belirlenmesi i\u00e7in KBFlerin kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fchendisli\u011fi konusu i\u00e7ine girmektedir. De\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi, de\u011fi\u015fim s\u00fcrecini y\u00f6netebilecek \u00f6zelliklere sahip oldu\u011fu gibi, i\u015fletmenin, k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimleri nas\u0131l yapaca\u011f\u0131 ile ilgili fikirler de vermektedir.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 9.2. Kurumsal geli\u015fimde risk-getiri ili\u015fkisi.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemlerinin tasar\u0131m\u0131, geleneksel sistem geli\u015ftirme s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131 olarak, birbirine s\u0131k\u0131ca ba\u011fl\u0131 ve aralar\u0131nda geribildirim mekanizmas\u0131 geli\u015fmi\u015f olan alt\u0131 a\u015famadan olu\u015fmaktad\u0131r (\u015eekil 9.3).<\/p>\n\n\n\n Birinci a\u015fama Sistem Analizi\u2019dir. Sistem analizi, i\u015fletme s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7indeki t\u0131kanmalar\u0131n\u0131n, performans d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, maliyet art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n v.b. b\u00fct\u00fcn problemlerin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve tan\u0131mlanmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsamaktad\u0131r. Problemlerin tan\u0131mlanmas\u0131, o problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ait olan cevaplar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. \u0130\u015fletme sisteminin (bilgi sistemi de olabilir) yeniden tasar\u0131m\u0131 ya da varolan sistemlerin geli\u015ftirilmesi \u00e7o\u011fu durumda \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ifade etmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u015eekil 9.3. Geleneksel bilgi sistemi geli\u015ftirme d\u00f6ng\u00fcs\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Sistem analizi s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacak sistemin \u00f6zellikleri de belirlenmektedir. Bu de\u011fi\u015fim projesinin fizibilite \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gereklili\u011fi de bu \u00f6zellikleri kapsayacak \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Farkl\u0131 projelere ait farkl\u0131 fizibiliteler yap\u0131labilmesine ra\u011fmen temelde \u00fc\u00e7 farkl\u0131 fizibilitenin kurumsal bilgi sistemleri de\u011fi\u015fim projesini tan\u0131mlayabilece\u011fi \u00fczerinde durulabilir:<\/p>\n\n\n\n Teknik fizibilite, projenin, i\u015fletmenin sahip oldu\u011fu teknik \u00f6zelliklere uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rken (donan\u0131m, yaz\u0131l\u0131m ve di\u011fer teknik \u00f6zellikler), ayn\u0131 zamanda bu konuda ne kadar yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini de belirlemektedir. Ekonomik fizibilite, i\u015fletmenin entegre edece\u011fi sistemin i\u015fletmeye ne kazand\u0131raca\u011f\u0131 konusunda bir fikir vermeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, kurumsal bilgi sistemi ve di\u011fer bilgi sistemi uygulama projelerinin faydalar\u0131n\u0131n direkt g\u00f6r\u00fcnememesinden dolay\u0131 \u00f6zellikle \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Operasyonel fizibilite ise, i\u015fletmenin y\u00f6netsel ve hiyerar\u015fik \u00f6zelliklerinin nas\u0131l de\u011fi\u015fece\u011fine ait fikir vermek \u00fczere yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sistem Tasar\u0131m\u0131, kurumsal bilgi sistemleri geli\u015ftirme s\u00fcrecinin ikinci a\u015famas\u0131 olarak sistem analizi ad\u0131m\u0131n\u0131 takip eden a\u015famad\u0131r. Sistem tasar\u0131m\u0131, sistem analizi s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olan \u00e7\u00f6z\u00fcmleri, kurumsal bilgi sisteminin i\u00e7ine dahil edecek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tasar\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Sistem analizi s\u0131ras\u0131nda tan\u0131mlanm\u0131\u015f olan teknik, y\u00f6netsel ve s\u00fcre\u00e7lere ait stratejik \u00f6zelliklerin kurumsal bilgi sistemleri i\u00e7inde kullan\u0131labilir, karar mekanizmalar\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilir ve bunlar\u0131 yaparken etkin ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli olabilir yapan sistem tasar\u0131m\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, ayr\u0131ca, bir \u00f6nceki a\u015famaya d\u00f6nebilecek anahtar fakt\u00f6rleri de i\u00e7ermektedir. Geribildirimin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fu bu \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda, \u00f6zellikle sistemi kullanacak olan son kullan\u0131c\u0131lar\u0131n tasar\u0131ma destek sa\u011flayacak fikirlerine s\u0131k\u00e7a ba\u015fvurmak gerekmektedir. Bu fikirler kurumsal bilgi sistemlerinin kullan\u0131lma etkinli\u011fini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, pratik \u00f6zelliklerin i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini de i\u00e7ine alacak \u015fekilde entegre edilmesini de sa\u011flayacakt\u0131r. Son kullan\u0131c\u0131lar\u0131n direkt olarak sistem tasar\u0131m\u0131 a\u015famas\u0131na dahil edilebildi\u011fi durumlarda, ortaya \u00e7\u0131kan kurumsal bilgi sistemlerinin kullan\u0131labilirli\u011finin artarak, i\u015fletmenin entegrasyon s\u0131ras\u0131nda \u00fcstlendi\u011fi riskin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Sistem tasar\u0131m\u0131 a\u015famas\u0131, yap\u0131sal olarak iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r; mant\u0131ksal tasar\u0131m ve fiziksel tasar\u0131m. Mant\u0131ksal tasar\u0131m, i\u015fletmenin sahip oldu\u011fu i\u015f yap\u0131\u015f \u015fekillerinden, ortaklarla ili\u015fkilere; operasyonel \u00f6zelliklerden, \u00fcst d\u00fczey y\u00f6netimin stratejik karar alma desteklerine kadar bir\u00e7ok konuyu birbiri ile ili\u015fkilendirecek mant\u0131ksal yap\u0131n\u0131n kuruldu\u011fu ve olu\u015fturuldu\u011fu tasar\u0131m a\u015famas\u0131d\u0131r. Fiziksel tasar\u0131m ise, sistemin alt yap\u0131s\u0131n\u0131n hangi fiziksel \u00f6zelliklere ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131n tasarland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc ifade etmektedir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, kullan\u0131lacak olan programlama dilinden, veritaban\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lacak yaz\u0131l\u0131m deste\u011finden, kurumsal bilgi sistemlerinin \u00e7al\u0131\u015fma h\u0131z\u0131n\u0131 belirleyecek veri depolama teknolojilerinden bahsedilmekte, etkin ve h\u0131zl\u0131 bir sistemin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak teknik \u00f6zellikler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015fama Programlama a\u015famas\u0131d\u0131r. Bu a\u015fama, sistem analizi a\u015famas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin, sistem tasar\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda belirlenmi\u015f \u00f6zelliklere g\u00f6re programland\u0131\u011f\u0131 a\u015famad\u0131r. Kurumsal bilgi sistemleri i\u00e7indeki her bir \u00f6zellik bir yaz\u0131l\u0131m olarak son kullan\u0131c\u0131ya sunulmak durumunda oldu\u011fundan, programlama a\u015famas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc a\u015fama olan Test a\u015famas\u0131, analizi, tasar\u0131m\u0131 ve programlamas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f kurumsal bilgi sistemlerinin, i\u015fletmenin istedi\u011fi etkinlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n test edildi\u011fi ad\u0131md\u0131r. \u00c7e\u015fitli durumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda sistemin davran\u0131\u015flar\u0131 ve ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n do\u011frulu\u011fu, g\u00fcvenilirli\u011fi ve kullan\u0131labilirli\u011fi bu a\u015famada belirlenmekte, istenen sonu\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda geribildirim ile bir \u00f6nceki a\u015famaya geri d\u00f6n\u00fclebilmektedir. Test a\u015famas\u0131, maliyeti y\u00fcksek olmas\u0131ndan dolay\u0131, kurumsal bilgi sistemleri geli\u015ftirme s\u00fcrecinde \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kapsamaktad\u0131r. Sistemin g\u00fcvenilirli\u011fi test a\u015famas\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n Test a\u015famas\u0131, kurumsal bilgi sisteminin tamam\u0131n\u0131n test edilebilece\u011fi farkl\u0131 testleri i\u00e7ermektedir. Birim testi (program testi) sistem i\u00e7indeki her bir program par\u00e7as\u0131n\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n test edildi\u011fi bir test t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Program par\u00e7alar\u0131 i\u00e7indeki problemlerin bulunarak giderilmesine ve programlar\u0131n hatas\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir testtir. Sistem testi, kurumsal bilgi sisteminin bir b\u00fct\u00fcn olarak \u00e7al\u0131\u015fabilirli\u011finin kontrol edildi\u011fi bir testtir. Ama\u00e7, sistem i\u00e7indeki \u00e7ok say\u0131da program ve program par\u00e7as\u0131n\u0131n birbiri ile uyumlu bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fabildi\u011fini g\u00f6stermek ve \u00e7apraz ili\u015fki hatalar\u0131n\u0131n bulunarak giderilmesini sa\u011flamakt\u0131r. Kabul testi ise, sistemin kullan\u0131ma ge\u00e7irilmeden \u00f6nce, son kullan\u0131c\u0131lar, teknik personel ve y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan kullan\u0131larak i\u015fletmeye al\u0131nmas\u0131 ile ilgili bir test a\u015famas\u0131d\u0131r. Her grup kendi istedi\u011fi \u00f6zelliklerin sistemden al\u0131nabilirli\u011fini test etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Eski bilgi sistemi ile yeni sisteminin yer de\u011fi\u015ftirece\u011fi a\u015fama geleneksel kurumsal bilgi sistemi geli\u015ftirme s\u00fcrecinin 5. a\u015famas\u0131d\u0131r. Bu a\u015fama, ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan sistemin eski bilgi sisteminden farkl\u0131 olarak, ger\u00e7ek ko\u015fullar alt\u0131nda nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131 sorusuna cevap aranan a\u015famad\u0131r. Sisteminin uygulamaya ge\u00e7irildi\u011fi bu a\u015famada, bir entegrasyon plan\u0131 kullan\u0131lmak durumundad\u0131r. Entegrasyon faaliyetlerinin hangilerinin ne zaman yap\u0131laca\u011f\u0131na ait detaylar\u0131n bu planda yer almas\u0131 gerekmektedir. Ayr\u0131ca entegrasyon s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lacak kaynaklar\u0131n da plana dahil edilmesi gerekmektedir. Entegrasyon ile ilgili olarak ihtiya\u00e7 duyulacak di\u011fer bir \u00f6zellik ise kurumsal bilgi sistemine ait sa\u011flam bir d\u00f6k\u00fcmantasyonun da sistemle birlikte olu\u015fturulmu\u015f olmas\u0131d\u0131r. Hem entegrasyon a\u015famas\u0131nda, hem de gelecekteki olas\u0131 sistem revizyonlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda bu d\u00f6k\u00fcmantasyona \u00e7ok ihtiya\u00e7 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sisteminin i\u015fletme i\u00e7inde uygulanmas\u0131 a\u015famas\u0131, farkl\u0131 entegrasyon stratejilerini de i\u015fletmenin kullan\u0131m\u0131na sunmaktad\u0131r. Sistemin uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda paralel strateji, direkt entegrasyon stratejisi, pilot \u00e7al\u0131\u015fma stratejisi ve faz yakla\u015f\u0131m\u0131 stratejisi olarak d\u00f6rt temel stratejiden bahsedilebilir. Bu stratejiler, sistemin i\u015fletme i\u00e7ine uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flarken, kulland\u0131klar\u0131 farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlardan dolay\u0131 farkl\u0131 i\u015fletmeler i\u00e7in daha uygun olabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Paralel strateji, eski bilgi sistemi ile yeni kurumsal bilgi sisteminin ayn\u0131 anda, ayn\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 \u00fcretecek \u015fekilde belirli bir s\u00fcre paralel \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Hatalar\u0131n daha kolay g\u00f6r\u00fclebilmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve eski sistemi bir yedek sistem olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in en g\u00fcvenilir entegrasyon alternatifi olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, y\u00fcksek maliyetli ve \u00e7o\u011fu durumda i\u015fletmenin, iki sistemi birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ek personel \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak durumunda kald\u0131\u011f\u0131 bir alternatiftir.<\/p>\n\n\n\n Direkt entegrasyon stratejisi, eski bilgi sisteminin yerine belirlenen g\u00fcnde direkt olarak kurumsal bilgi sisteminin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ifade eden bir stratejidir. Paralel stratejiden \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck bir maliyetle kullan\u0131labilen bu alternatif, yeni sistemde herhangi bir hata \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok daha fazla maliyete neden olabilecek bir sonu\u00e7 yaratabilece\u011finden y\u00fcksek riskli olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Hatalar\u0131n ay\u0131klanmas\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinin bulunmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 y\u00fcksek maliyet anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n Pilot \u00e7al\u0131\u015fma stratejisi, yeni uygulanacak kurumsal bilgi sisteminin, i\u015fletme i\u00e7inde tek bir departman gibi s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir b\u00f6l\u00fcmde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Bu b\u00f6l\u00fcmdeki s\u00fcre\u00e7ler d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa, sistemin di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerde de kullan\u0131lmas\u0131na ba\u015flanabilir (ad\u0131m ad\u0131m ya da b\u00fct\u00fcn b\u00f6l\u00fcmleri kapsayacak \u015fekilde). Bu stratejide d\u00fc\u015f\u00fck maliyetin yan\u0131nda riskin de d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Faz yakla\u015f\u0131m\u0131 stratejisi, yeni kurumsal bilgi sisteminin i\u015fletme i\u00e7ine faz baz\u0131nda yerle\u015ftirilmesini sa\u011flayan bir stratejidir. Zamana yayg\u0131n bir \u015fekilde i\u015fletme fonksiyon ve s\u00fcre\u00e7lerine entegre edilerek b\u00fct\u00fcn sistem zamanla i\u015fletmeye uygulanmaktad\u0131r. Bu stratejinin riski d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Yukar\u0131da belirtilen \u00e7e\u015fitli stratejiler kullanarak i\u015fletmeye uygulanan yeni kurumsal bilgi sisteminin kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla birlikte yeni bir a\u015famaya ge\u00e7ilmi\u015f olmaktad\u0131r. Alt\u0131nc\u0131 a\u015fama Entegrasyon Sonras\u0131 Bak\u0131m ve Y\u00f6netim a\u015famas\u0131d\u0131r. Bu a\u015famada sistem periyodik olarak son kullan\u0131c\u0131lar, teknik personel ve y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmekte, ama\u00e7lanan ve istenen sonu\u00e7lar\u0131 \u00fcretip \u00fcretmedi\u011fi kontrol edilmektedir. Hatalar\u0131n d\u00fczeltilmesi i\u00e7in gerekli m\u00fcdahaleler yap\u0131lmakta, de\u011fi\u015ftirilmesi veya eklenmesi gereken sistem ihtiya\u00e7lar\u0131 (donan\u0131m, yaz\u0131l\u0131m, a\u011f \u00fcr\u00fcnleri v.b.) kar\u015f\u0131lanmakta, sistem etkinli\u011fini art\u0131racak \u00f6zellikler eklenmektedir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri, temelde i\u015fletmenin s\u00fcre\u00e7lerini yeniden tan\u0131mlayan s\u00fcre\u00e7lere ihtiya\u00e7 duymakta ve de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 i\u00e7inde tasar\u0131m yap\u0131lmaktad\u0131r. Tasar\u0131m s\u00f6zkonusu oldu\u011funda i\u015fletmenin stratejik \u00f6zellikleri \u00f6n plana \u00e7\u0131kmakta, uzun ve k\u0131sa d\u00f6nemli ama\u00e7 ve hedefler \u00f6nem kazanmakta ve i\u015fletmenin \u015fu andaki \u00f6zelliklerinin neler oldu\u011fu \u00f6\u011frenilmek durumunda kalmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu ders temel olarak kurumsal bilgi sistemlerini ve onun i\u015fletmelere sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yararlar\u0131 konu almas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, \u00fc\u00e7 yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6nemini de vurgulamaktad\u0131r: e-i\u015f, de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi ve de\u011fer zinciri.<\/p>\n\n\n\n e-i\u015f, kurumsal bilgi sistemlerinin i\u015fletmeler aras\u0131 ili\u015fkileri \u00f6n plana \u00e7\u0131karan bir yakla\u015f\u0131m olarak bu ders i\u00e7inde bulunmaktad\u0131r. De\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi, i\u015fletmelerin kurumsal bilgi sistemleri ve e-i\u015f b\u00fct\u00fcnle\u015fik yap\u0131s\u0131n\u0131 kullanabilmeleri i\u00e7in i\u015fletmelerin \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gereken konular olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. De\u011fer zinciri ise, end\u00fcstriler aras\u0131 ili\u015fkileri \u00f6n plana \u00e7\u0131karacak yap\u0131y\u0131 i\u015fletmelerin kullan\u0131m\u0131na sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu \u00fc\u00e7 yakla\u015f\u0131m\u0131n birlikte i\u015flenmesi, i\u015fletmelerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projelerini destekleyecek felsefelerin daha kolay anla\u015f\u0131labilmesini sa\u011flayacakt\u0131r. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projelerinin, i\u015fletmeye k\u00fcresel rekabet avantaj\u0131 kazand\u0131rarak, dikey ve yatay entegrasyon yoluyla \u00e7e\u015fitli end\u00fcstriler i\u00e7inde de kavranmas\u0131n\u0131 ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu yakla\u015f\u0131mlar ile, \u00f6zelikle k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmelerin h\u0131zl\u0131 karar alma ve uygulama avantajlar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck i\u015fletmelere kar\u015f\u0131 daha kolay kullanma imk\u00e2n\u0131 ortaya daha fazla \u00e7\u0131kabilecekken, payla\u015f\u0131ma dayal\u0131 ortakl\u0131klar\u0131n da b\u00fcy\u00fck i\u015fletmelerin sahip olduklar\u0131 \u00e7e\u015fitli avantajlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmelere de sa\u011flayabilmesi s\u00f6z konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri, i\u015fletmelerin s\u00fcreklilik ama\u00e7lar\u0131n\u0131 yeterince destekleyen bir yap\u0131 ve sistemler b\u00fct\u00fcn\u00fc sunmaktad\u0131r. Bu yap\u0131 teknolojik olarak bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fi i\u00e7ermekte, i\u015fletme y\u00f6netiminde a\u00e7\u0131k elektronik yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Teknik anlamda, sistemlerin a\u00e7\u0131k olmas\u0131, hem i\u015fletme i\u00e7indeki bir\u00e7ok sistem ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f \u00e7al\u0131\u015fabilecek bir yap\u0131y\u0131 hem de i\u015fletme d\u0131\u015f\u0131ndaki s\u00fcre\u00e7lerle birle\u015ftirilebilecek teknolojik \u00f6zellikleri anlatmaktad\u0131r. \u0130\u015fletme y\u00f6netiminde a\u00e7\u0131k elektronik yakla\u015f\u0131mlar, i\u00e7inde \u201ce\u201d \u00f6zelli\u011fi ge\u00e7en hemen her unsurun deste\u011finin olmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n e-i\u015f, i\u015fletme s\u00fcre\u00e7lerinin tamam\u0131n\u0131n elektronik olarak i\u015fledi\u011fi ve y\u00f6netildi\u011fi yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 KKP ile kazanmaktad\u0131r. Klasik i\u015fletmecilik yerini a\u00e7\u0131k elektronik yakla\u015f\u0131mlarla e-i\u015fletmecili\u011fe b\u0131rakmaktad\u0131r. Klasik i\u015fletmecili\u011fin fonksiyon \u00f6zellikleri ayn\u0131 kalmakla birlikte i\u00e7erdi\u011fi kavramlar daha fazla bilgi odakl\u0131 hale gelmekte, bili\u015fim sistemleri taraf\u0131ndan desteklenmeleri gerekmektedir. B\u00fct\u00fcn fonksiyonlar, di\u011fer fonksiyonlarla i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7mekte, i\u015fletmenin amac\u0131na uygun \u015fekilde, bir de\u011fer zincirinin par\u00e7as\u0131 olmaya ba\u015flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletme kendi i\u00e7inde bir de\u011fer zinciri halkas\u0131 olu\u015fturabildiyse, dikey ya da yatay olarak birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 di\u011fer i\u015fletmelerle birlikte bir de\u011fer zinciri yap\u0131s\u0131 olu\u015fturabilir demektir. De\u011fer a\u011flar\u0131n\u0131n, bir\u00e7ok de\u011fer zinciri i\u00e7eren yap\u0131lar\u0131, teknolojik olarak desteklenmekte, tedarik ve m\u00fc\u015fteri taraf\u0131n\u0131 da bu yap\u0131n\u0131n i\u00e7ine \u00e7ekmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmelerin, de\u011fer a\u011flar\u0131 i\u00e7inde yer almas\u0131 b\u00fct\u00fcn end\u00fcstriler i\u00e7in gerekli bir \u00f6zelliktir. \u00d6nemli olan, i\u015fletmenin bu de\u011fer a\u011flar\u0131n\u0131n i\u00e7inde ne kadar bulunabildi\u011fidir. Kendi \u00f6z yetenekleri ile de\u011fer yaratan ve bu de\u011feri payla\u015fan i\u015fletmelerin, de\u011fer a\u011flar\u0131nda bulunan di\u011fer i\u015fletmelerin \u00f6z yeteneklerinden faydalanmas\u0131 gerekmektedir. Bu faydalanma, de\u011fer a\u011f\u0131 i\u00e7inde kullan\u0131lan bili\u015fim sistemlerinin ve bilgi teknolojilerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131yla olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bili\u015fim sistemleri ve teknolojileri i\u015fletmeler taraf\u0131ndan s\u00fcrekli olarak takip edilmesi gereken pazar fakt\u00f6rlerindendir. \u0130\u015fletmelerin bilgi odakl\u0131 yap\u0131lanmalar\u0131 bu takibi kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bilgi odakl\u0131, kendi \u00f6z yeteneklerini de\u011fer a\u011flar\u0131na uyarlayacak ve rekabet avantaj\u0131 olu\u015fturacak \u015fekilde geli\u015ftirmi\u015f, d\u0131\u015f \u00e7evresindeki de\u011fi\u015fime ayak uydurabilecek kadar h\u0131zl\u0131 ve i\u015f birli\u011fine \u00f6nem veren i\u015fletmelerin, kurumsal bilgi sistemlerini kullanmalar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Kurumsal bilgi sistemleri ile b\u00fct\u00fcn i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini etkin kullanabilen i\u015fletme, payla\u015f\u0131ma ve i\u015f birli\u011fine d\u00f6n\u00fck \u00e7al\u0131\u015fabilmek i\u00e7in hem \u00f6n hem arka ofis \u00f6zelliklerini elektronikle\u015ftirme, i\u015f yap\u0131\u015f \u015fekillerini de\u011fi\u015ftirmek ve e-i\u015fe d\u00f6n\u00fc\u015fmek durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu ders kurumsal bilgi sistemlerini i\u015fletmelere yak\u0131ndan tan\u0131tarak, i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini geli\u015ftirebilecekleri bir anlay\u0131\u015f\u0131 sunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca kurumsal bilgi sistemlerinin, i\u015fletmenin de\u011fer zincirine ve de\u011fer a\u011f\u0131na kat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak olan e-i\u015f i\u00e7inde kullan\u0131labilece\u011fini belirtmektedir.<\/p>\n\n\n\n Gelece\u011fin i\u015fletmelerinin ge\u00e7meleri gereken a\u015famalar bu derste kavramsal olarak anlat\u0131lmakta ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri ile bir bilgi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Geleneksel i\u015fletmecilik kavramlar\u0131, anlay\u0131\u015flar\u0131 ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131, yar\u0131n\u0131n i\u015fletmecili\u011fini tan\u0131mlamakta yetersiz kalmaktad\u0131r. Bu ders, dijital i\u015fletmeler i\u00e7in gerekli olan bilgi birikiminin ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n her bir i\u015fletme i\u00e7in \u00f6zel olarak elde edilmesi gerekti\u011fini anlatmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmelerin ayn\u0131 pazarlarda bulunmalar\u0131na ra\u011fmen temelde benzer ama \u00f6zelde tamamen farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip olmas\u0131, kurumsal bilgi sistemleri ve e-i\u015f yap\u0131lar\u0131n\u0131n da her bir i\u015fletme i\u00e7in \u00f6zel olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Her bir i\u015fletmenin kendi i\u015f s\u00fcre\u00e7lerine, i\u015fletmecilik anlay\u0131\u015f\u0131na, stratejilerine ve ama\u00e7lar\u0131na sahip olmas\u0131, bu fakt\u00f6rler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yar\u0131n olaca\u011f\u0131 noktay\u0131 belirlemesi gerekmektedir. Kendilerini d\u0131\u015far\u0131 a\u00e7amam\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmelerin \u00f6zellikle dikkat etmesi gereken kurumsal bilgi sistemleri ve e-i\u015f kavramlar\u0131, i\u015f yo\u011funluklar\u0131 nedeniyle k\u00fcresel ba\u015far\u0131 \u00f6zelliklerinin neler oldu\u011fu ve nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fi konusunda fikir sahibi olamayan i\u015fletmeler i\u00e7in i\u015fletmecili\u011fin ve kendilerinin gelece\u011fini g\u00f6rmelerine yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye\u2019deki i\u015fletmelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu e-i\u015f\/kurumsal bilgi sistemleri yap\u0131s\u0131 ile ilgili bilgi sahibi de\u011fildir. Bu ders, T\u00fcrk i\u015fletmecili\u011fini destekleyecek e-i\u015f ve kurumsal bilgi sistemleri yap\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda i\u015fletmelere bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunmay\u0131 planlam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk i\u015fletmelerinin teknolojiyi ve i\u015fletmecilik kavramlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimine yol a\u00e7an ba\u015far\u0131l\u0131 uygulamalar\u0131 daha yak\u0131ndan takip etmesi, k\u00fcresel pazarlarda daha fazla yer almalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye\u2019deki \u00e7e\u015fitli uygulamalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok i\u015fletmenin e-i\u015f ve kurumsal bilgi sistemleri yap\u0131lar\u0131n\u0131 tercih etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak say\u0131n\u0131n \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Ba\u015far\u0131l\u0131 uygulamalar\u0131n daha fazla payla\u015f\u0131lmas\u0131 ve bu ba\u015far\u0131lar\u0131 yakalayabilecek vizyonun edinilmesi, T\u00fcrk i\u015fletmecili\u011fini k\u00fcresel pazarlarda daha rekabet\u00e7i bir duruma getirecektir.<\/p>\n\n\n\n Kamu iktisadi te\u015febb\u00fcslerinin, e-i\u015f ve kurumsal bilgi sistemleri yap\u0131lar\u0131na daha yak\u0131n olmalar\u0131n\u0131n nedeni yap\u0131lara ait projelerin b\u00fct\u00e7elerinin nispeten b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 olabilmektedir. e-Devlet kavram\u0131 i\u00e7inde, kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n de\u011fer a\u011flar\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. K\u00fcresel \u00f6zellikleri yakalamaya \u00e7al\u0131\u015fan bu kurulu\u015flar\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131n daha da artmas\u0131, bilgi odakl\u0131 sistemler geli\u015ftirilmesiyle do\u011fru orant\u0131l\u0131 olacakt\u0131r. e-devlet yap\u0131s\u0131na destek sa\u011flayan \u00e7ok say\u0131da proje hayata ge\u00e7irilmi\u015f ve ba\u015far\u0131yla kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu ders, T\u00fcrk\u00e7e akademik literat\u00fcrde \u00fczerinde az \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir konuyu ele almaktad\u0131r. Kurumsal bilgi sistemlerinin daha \u00e7ok y\u00fcksek lisans baz\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, doktora \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131nda k\u0131s\u0131tl\u0131 say\u0131da oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130\u015fletmecilik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise toplam\u0131n ancak yar\u0131s\u0131 kadar oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Di\u011fer yar\u0131s\u0131, daha teknik \u00f6zellikleri sunan end\u00fcstri m\u00fchendisli\u011fi ve bilgisayar m\u00fchendisli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n e-i\u015f ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n kurumsal bilgi sistemleri \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan az olmas\u0131 yeni kavram ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131 i\u00e7erdi\u011finden olabilir. Elektronik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n i\u015fletmecilik y\u00f6netimi i\u00e7ine dahil edildi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n genellikle e-ticaret a\u015famas\u0131nda kalan ve pazarlama fonksiyonu ile s\u0131n\u0131rlanan \u00e7al\u0131\u015fmalardan olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Akademik literat\u00fcre katk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde, kurumsal bilgi sistemleri ile e-i\u015f yap\u0131lar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015fik olarak sunan ders \u00e7ok azd\u0131r. Yeni bir konu oldu\u011fundan dolay\u0131 ve h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fen ve \u015fekillenen kavramlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Konunun kavramsal boyutta ele al\u0131nmas\u0131, uygulamalardan \u00e7\u0131kar\u0131lan i\u015fletmecilik \u00f6zelliklerinin kuramsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bu konuyla ilgili felsefenin daha fazla netlik kazanmas\u0131 anlam\u0131na gelecektir.<\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemleri konusunda gelecekte daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve daha \u00f6zel \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lacakt\u0131r. \u00d6zellikle kurumsal bilgi sistemlerinin i\u015fletme i\u00e7indeki etkinli\u011finin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar ile e-i\u015fin de\u011fer zinciriyle ilgili entegrasyonlar\u0131 incelenebilecek genel konular olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Ancak uygulamaya d\u00f6n\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yan\u0131nda kavramsal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n gelece\u011fin i\u015fletme anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yans\u0131tacak \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fletmelerin ayn\u0131 pazarlarda bulunmalar\u0131na ra\u011fmen temelde benzer ama \u00f6zelde tamamen farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip olmas\u0131, kurumsal bilgi sistemleri yap\u0131lar\u0131n\u0131n da her bir i\u015fletme i\u00e7in \u00f6zel olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Her bir i\u015fletmenin kendi i\u015f s\u00fcre\u00e7lerine, i\u015fletmecilik anlay\u0131\u015f\u0131na, stratejilerine ve ama\u00e7lar\u0131na sahip olmas\u0131, bu fakt\u00f6rler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yar\u0131n olaca\u011f\u0131 noktay\u0131 belirlemesi gerekmektedir. Kendilerini d\u0131\u015far\u0131 a\u00e7amam\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmelerin \u00f6zellikle dikkat etmesi gereken kurumsal bilgi sistemleri ve e-i\u015f kavramlar\u0131, i\u015f yo\u011funluklar\u0131 nedeniyle k\u00fcresel ba\u015far\u0131 \u00f6zelliklerinin neler oldu\u011fu ve nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fi konusunda fikir sahibi olamayan i\u015fletmeler i\u00e7in i\u015fletmecili\u011fin ve kendilerinin gelece\u011fini g\u00f6rmelerine yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n KAYNAK\u00c7A<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201cSocial and Mobile M\u0130Y Boost Productivity by 26.4 Percent.\u201d DestinationCRM (March 8, 2012).<\/p>\n\n\n\n Bozarth, Cecil and Robert B. Handfield. Introduction to Operations and Supply Chain Management <\/em>3e. Upper Saddle River, NJ: Prentice-Hall (2013).<\/p>\n\n\n\n Carew, Joanne. \u201cMost Companies Failing at M\u0130Y.\u201d IT Web Business (February 14, 2013).<\/p>\n\n\n\n Cole, Brenda. \u201cCloud ERP Users Say Up, Up and Away.\u201d Business Information <\/em>(February 2014).<\/p>\n\n\n\n D\u2019Avanzo, Robert, Hans von Lewinski, and Luk N. Van Wassenhove. \u201cThe Link between Supply Chain and Financial Performance.\u201d Supply Chain Management Review<\/em><\/p>\n\n\n\n (November 1, 2003).<\/p>\n\n\n\n Davenport, Thomas H. Mission Critical: Realizing the Promise of Enterprise Systems. <\/em>Boston: Harvard Business School Press (2000).<\/p>\n\n\n\n Davenport, Thomas H., Leandro Dalle Mule, and John Lucke. \u201cKnow What Your Customers Want Before They Do.\u201d Harvard Business Review <\/em>(December 2011).<\/p>\n\n\n\n Drobik, Alexander and Nigel Rayner. \u201cDevelop a Strategic Road Map for Postmodern ERP in 2013 and Beyond.\u201d Gartner Inc. (July 2013).<\/p>\n\n\n\n Essex, David. \u201cTomorrow\u2019s ERP Raises New Hopes, Fears.\u201d Business Information <\/em>(February 2014).<\/p>\n\n\n\n Hitt, Lorin, D. J. Wu, and Xiaoge Zhou. \u201cInvestment in Enterprise Resource Planning: Business Impact and Productivity Measures.\u201d Journal of Management Information Systems <\/em>19, No. 1 (Summer 2002).<\/p>\n\n\n\n IBM Institute for Business Value. \u201cCustomer Analytics Pay Off.\u201d IBM Corporation (2011).<\/p>\n\n\n\n Kanaracus, Chris. \u201cERP Software Project Woes Continue to Mount, Survey Says.\u201d IT World (February 20, 2013).<\/p>\n\n\n\n Klein, Richard and Arun Rai. \u201cInterfirm Strategic Information Flows in Logistics Supply Chain Relationships. MIS Quarterly <\/em>33, No. 4 (December 2009).<\/p>\n\n\n\n Laudon, Kenneth C. \u201cThe Promise and Potential of Enterprise Systems and Industrial Networks.\u201d Working paper, The Concours Group. Copyright Kenneth C. Laudon (1999).<\/p>\n\n\n\n Lee, Hau, L., V. Padmanabhan, and Seugin Whang. \u201cThe Bullwhip Effect in Supply Chains.\u201d Sloan Management Review<\/em><\/p>\n\n\n\n (Spring 1997).<\/p>\n\n\n\n Liang, Huigang, Nilesh Sharaf, Quing Hu, and Yajiong Xue. \u201cAssimilation of Enterprise Systems: The Effect of Institutional Pressures and the Mediating Role of Top Management.\u201d MIS Quarterly <\/em>31, No. 1 (March 2007).<\/p>\n\n\n\n Maklan, Stan, Simon Knox, and Joe Peppard. \u201cWhen M\u0130Y Fails.\u201d MIT Sloan Management Review <\/em>52, No. 4 (Summer 2011).<\/p>\n\n\n\n Malik, Yogesh, Alex Niemeyer, and Brian Ruwadi. \u201cBuilding the Supply Chain of the Future.\u201d McKinsey Quarterly<\/em><\/p>\n\n\n\n (January 2011).<\/p>\n\n\n\n Mehta, Krishna. \u201cBest Practices for Developing a Customer Lifetime Value Program.\u201d Information Management <\/em>(July 28, 2011).<\/p>\n\n\n\n Morrison, Tod. \u201cCustom ERP No Longer in Vogue.\u201d Business Information <\/em>(February 2014).<\/p>\n\n\n\n Maurno, Dann Anthony. \u201cThe New Word on ERP.\u201d CFO Magazine <\/em>(July 25, 2014).<\/p>\n\n\n\n Novet, Jordan. \u201cNew Salesforce.com Features Meld Social Media, Marketing, and M\u0130Y.\u201d Gigaom (April 23, 2013).<\/p>\n\n\n\n Oracle Corporation. \u201cAlcoa Implements Oracle Solution 20% below Projected Cost, Eliminates 43 Legacy Systems.\u201d www.oracle. com, accessed August 21, 2005.<\/p>\n\n\n\n Panorama Consulting Solutions. \u201c2014 ERP Report\u201d (2014).<\/p>\n\n\n\n Rai, Arun, Paul A. Pavlou, Ghiyoung Im, and Steve Du. \u201cInterfirm<\/p>\n\n\n\n IT Capability Profiles and Communications for Cocreating Relational Value: Evidence from the Logistics Industry.\u201d MIS Quarterly <\/em>36, No. 1 (March 2012).<\/p>\n\n\n\n Rai, Arun, Ravi Patnayakuni, and Nainika Seth. \u201cFirm Performance Impacts of Digitally Enabled Supply Chain Integration Capabilities.\u201d MIS Quarterly <\/em>30 No. 2 (June 2006).<\/p>\n\n\n\n Ranganathan, C. and Carol V. Brown. \u201cERP Iinvestments and the Market Value of Firms: Toward an Understanding of Influential ERP Project Variables.\u201d Information Systems Research <\/em>17, No. 2 (June 2006).<\/p>\n\n\n\n Sarker, Supreteek, Saonee Sarker, Arvin Sahaym, and Bj\u00f8rnAndersen. \u201cExploring Value Cocreation in Relationships Between an ERP Vendor and its Partners: A Revelatory Case Study.\u201d MIS Quarterly <\/em>36, No. 1 (March 2012).<\/p>\n\n\n\n Seldon, Peter B., Cheryl Calvert, and Song Yang. \u201cA Multi-Project Model of Key Factors Affecting Organizational Benefits from Enterprise Systems.\u201d MIS Quarterly 34, <\/em>No. 2 (June 2010).<\/p>\n\n\n\n Strong, Diane M. and Olga Volkoff. \u201cUnderstanding OrganizationEnterprise System Fit: A Path to Theorizing the Information Technology Artifact.\u201d MIS Quarterly <\/em>34, No. 4<\/p>\n\n\n\n (December 2010).<\/p>\n\n\n\n Sykes, Tracy Ann, Viswanath Venkatesh, and Jonathan L. Johnson.\u201d Enterprise System Implementation and Employee Job Performance: Understanding the Role of Advice Networks.\u201d MIS Quarterly <\/em>38, No. 1 (March 2014).<\/p>\n\n\n\n \u201cTop 5 Reasons ERP Implementations Fail and What You Can Do About It.\u201d Ziff Davis (2013).<\/p>\n\n\n\n Wong, Christina W.Y. , Lai, Kee-Hung and Cheng, T.C.E.. \u201cValue of Information Integration to Supply Chain Management: Roles of Internal and External Contingencies.\u201d Journal of Management Information Systems <\/em>28, No. 3 (Winter 2012).<\/p>\n\n\n\n ARKA KAPAK YAZISI<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kurumsal bilgi sistemlerini temel alan bu ders, i\u015f d\u00fcnyas\u0131ndaki uygulamalar\u0131n i\u015fletme a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr faydalar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaya d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. Bu uygulamalar\u0131n felsefeleri, i\u015fletmelere \u00e7ok daha uzun s\u00fcreli fayda yaratacak \u015fekilde, kurumsal kaynak planlamas\u0131, tedarik zinciri y\u00f6netimi, m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri y\u00f6netimi, e-i\u015f, de\u011fi\u015fim m\u00fchendisli\u011fi ve de\u011fer Zinciri y\u00f6netimi konular\u0131yla sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 1. TEMEL KAVRAMLAR Giri\u015f \u0130\u015fletmecilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yeni sistemlerin, yeni s\u00fcre\u00e7lerin, yeni fikirlerin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 belirli bir s\u00fcre almaktad\u0131r. Bu s\u00fcre, i\u015fletmenin k\u00fcresel rekabet \u00f6zelliklerini de\u011fi\u015ftirecek, kendi etraf\u0131ndan akan bilgi \u00fczerindeki hakimiyetini belirleyecek ve s\u00fcreklili\u011fini ifade edecektir. Yeni bir felsefenin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 halinde, zaman kaybetmeden kullan\u0131lmaya ge\u00e7irilmesi ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-213","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/213","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=213"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":238,"href":"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/213\/revisions\/238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-1-439x1024.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-6.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-19-1024x648.png\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/h2>\n\n\n\n
1.2. Bili\u015fim Toplumu<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-22-1024x1009.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-14-1024x457.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-23-1024x372.png\")
<\/figure>\n\n\n\nB\u00f6l\u00fcm \u00d6zeti<\/h2>\n\n\n\n
<\/h1>\n\n\n\n
2. \u0130\u015eLETMEC\u0130L\u0130K VE KURUMSALLA\u015eMA<\/h1>\n\n\n\n
Giri\u015f<\/h2>\n\n\n\n
2.1. Bili\u015fim Sistemleri<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-3.png\")
<\/figure>\n\n\n\n2.2. Bili\u015fim Sistemlerinin Bile\u015fenleri<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-5.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-2.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-10.png\")
<\/figure>\n\n\n\n2.3. De\u011fi\u015fim M\u00fchendisli\u011fi<\/h2>\n\n\n\n
B\u00f6l\u00fcm \u00d6zeti<\/h2>\n\n\n\n
<\/h1>\n\n\n\n
3. KURUMSAL B\u0130LG\u0130 S\u0130STEMLER\u0130N\u0130N EVR\u0130M\u0130<\/h1>\n\n\n\n
Giri\u015f<\/h2>\n\n\n\n
3.1. Tarih\u00e7e<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-16-1024x961.png\")
<\/figure>\n\n\n\n3.2. Kurumsal Kaynak Planlamas\u0131<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-4.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-17.png\")
<\/figure>\n\n\n\n3.3. Kurumsal Sistemler<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-18.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-8.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-15.png\")
<\/figure>\n\n\n\nB\u00f6l\u00fcm \u00d6zeti<\/h2>\n\n\n\n
<\/h1>\n\n\n\n
4. KURUMSAL B\u0130LG\u0130 S\u0130STEMLER\u0130N\u0130N B\u0130LE\u015eENLER\u0130<\/h1>\n\n\n\n
Giri\u015f<\/h2>\n\n\n\n
4.1. B\u00fct\u00fcnle\u015fik Yap\u0131lar<\/h2>\n\n\n\n
4.2. e-\u0130\u015f \u0130\u00e7in Odak Noktas\u0131: Kurumsal Kaynak Planlamas\u0131<\/h2>\n\n\n\n
4.3. S\u00fcre\u00e7ler ve e-\u0130\u015f<\/h2>\n\n\n\n
B\u00f6l\u00fcm \u00d6zeti<\/h2>\n\n\n\n
<\/h1>\n\n\n\n
5. TEDAR\u0130K Z\u0130NC\u0130R\u0130 Y\u00d6NET\u0130M\u0130<\/h1>\n\n\n\n
Giri\u015f<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-9.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-7.png\")
<\/figure>\n\n\n\n5.1. K\u00fcresel Tedarik Zincirleri<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-20.png\")
<\/figure>\n\n\n\n5.2. E-Ticaret ve E-i\u015f<\/h2>\n\n\n\n
5.3. Stok Y\u00f6netimi<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-21.png\")
<\/figure>\n\n\n\n5.4. Lojistik<\/h2>\n\n\n\n
B\u00f6l\u00fcm \u00d6zeti<\/h2>\n\n\n\n
<\/h1>\n\n\n\n
6. TEDAR\u0130K STRATEJ\u0130S\u0130<\/h1>\n\n\n\n
Giri\u015f<\/h2>\n\n\n\n
6.1. \u0130adenin (Geri D\u00f6n\u00fc\u015flerin) Y\u00f6netimi<\/h2>\n\n\n\n
6.2. Entegrasyona \u0130li\u015fkin Engeller<\/h2>\n\n\n\n
B\u00f6l\u00fcm \u00d6zeti<\/h2>\n\n\n\n
<\/h1>\n\n\n\n
7. M\u00dc\u015eTER\u0130 \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130 Y\u00d6NET\u0130M\u0130<\/h1>\n\n\n\n
Giri\u015f<\/h2>\n\n\n\n
7.1. M\u00fc\u015fteri \u0130li\u015fkileri Y\u00f6netiminin Anla\u015f\u0131lmas\u0131<\/h2>\n\n\n\n
B\u00f6l\u00fcm \u00d6zeti<\/h2>\n\n\n\n
<\/h1>\n\n\n\n
8. OPERASYONEL, ANAL\u0130T\u0130K VE \u0130\u015eB\u0130RL\u0130K\u00c7\u0130 M\u0130Y<\/h1>\n\n\n\n
Giri\u015f<\/h2>\n\n\n\n
8.1. M\u00fc\u015fteri \u0130li\u015fkileri Y\u00f6netimi Modeli ve A\u015famalar\u0131<\/h2>\n\n\n\n
8.2. M\u00fc\u015fteri \u0130li\u015fkileri Y\u00f6netimi S\u00fcreci<\/h2>\n\n\n\n
B\u00f6l\u00fcm \u00d6zeti<\/h2>\n\n\n\n
<\/h1>\n\n\n\n
9. S\u0130STEM GEL\u0130\u015eT\u0130RMEK<\/h1>\n\n\n\n
Giri\u015f<\/h2>\n\n\n\n
9.1. Yeni Bir Sistem<\/h2>\n\n\n\n
9.2. Sistem Geli\u015ftirme Yakla\u015f\u0131mlar\u0131<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-11.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-12.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sinav.burdayiz.biz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-13.png\")
<\/figure>\n\n\n\nB\u00f6l\u00fcm \u00d6zeti<\/h2>\n\n\n\n
<\/h1>\n\n\n\n
10. TEKNOLOJ\u0130 VE GELECEK<\/h1>\n\n\n\n
Giri\u015f<\/h2>\n\n\n\n
10.1. Sonu\u00e7<\/h2>\n\n\n\n
B\u00f6l\u00fcm \u00d6zeti<\/h2>\n\n\n\n